کوددهی پس از برداشت یکی از مراحل حیاتی در تغذیه درختان میوه است که اغلب توسط باغداران نادیده گرفته می‌شود

به‌ محض برداشت محصول، گیاه وارد مرحله‌ای از استراحت می‌شود، پیش از آنکه چرخه زیستی خود را دوباره آغاز کند. پیش از گل‌دهی، گیاه شروع به ذخیره مواد مغذی می‌کند که در مرحله جوانه‌زنی و گل‌دهی چرخه بعدی از آن‌ها استفاده خواهد کرد. به همین دلیل، مرحله‌ای وجود دارد که ضروری اما اغلب نادیده گرفته می‌شود:کوددهی پس از برداشت.

بهترین زمان برای کوددهی پس از برداشت:

دوره پس از برداشت از پایان برداشت میوه تا شروع دوره استراحت درختان ادامه دارد. این استراحت با تغییر رنگ برگ‌ها، به‌ویژه در گونه‌های خزان‌دار، مشخص می‌شود؛ که این تغییر بسته به گونه بسیار متفاوت است و نشانه‌ای از آغاز فاز استراحت درخت می‌باشد.

برای مثال، در یک تاکستان، این دوره می‌تواند بین ۳۰ تا ۴۵ روز بسته به موقعیت مکانی طول بکشد، در حالی که در یک باغ گیلاس ممکن است بین ۱۰۰ تا ۱۲۰ روز ادامه داشته باشد. بنابراین، مقدار مواد مغذی که در دوره‌های پیش و پس از برداشت استفاده می‌شود باید با مدت این مرحله متناسب باشد.

بنابراین، مقدار مواد مغذی که در دوره‌های پیش و پس از برداشت استفاده می‌شود باید با مدت این مرحله متناسب باشد.

تغذیه پس از برداشت:

تغذیه پس از برداشت یکی از رویدادهای کلیدی در تقویم باغداری است. به‌محض اینکه میوه‌ها از درخت برداشت می‌شوند، باید ذخایر غذایی درخت برای فصل آینده دوباره پر شود.

اگرچه فاصله زمانی بین برداشت میوه تا ریزش برگ‌ها کوتاه است، اما دوره‌ای بسیار حیاتی به‌شمار می‌آید. این بازه یک فرصت طلایی برای تأمین مواد مغذی حیاتی است، آن هم دقیقاً زمانی که درخت به‌صورت طبیعی در حال انتقال مواد مغذی و کربوهیدرات‌ها از برگ‌ها به جوانه‌ها و بافت چوبی برای آماده شدن جهت خواب زمستانی است.

ظرفیت رشد در ابتدای فصل آینده، به غلظت عناصر غذایی و ذخایر کربوهیدراتی در جوانه‌ها در زمان ریزش برگ بستگی دارد. بنابراین، به‌محض برداشت هر رقم، باید برنامه تغذیه پس از برداشت را سریعاً و دقیق اجرا کنید.

بهترین زمان برای کوددهی پس از برداشت، بلافاصله پس از برداشت هر محصول و در سریع‌ترین زمان ممکن است.

برای جذب حداکثری مواد غذایی، برگ‌ها باید همچنان سالم و فعال باشند. منتظر نمانید تا آخرین رقم برداشت شود؛ چون در این صورت، برگ‌های ارقام زودرس احتمالاً کیفیت خود را از دست داده‌اند و کارایی جذب را کاهش داده‌اند.

فعالیت ریشه‌ها نیز بلافاصله پس از برداشت به اوج خود می‌رسد، بنابراین باید با اجرای منظم برنامه تغذیه پس از برداشت برای هر رقم، حداکثر استفاده را از این بازه زمانی برد.

چه عناصری پس از برداشت اهمیت بیشتری دارند؟

نیتروژن ( N )

تأمین نیتروژن کافی در جوانه‌های گل برای زنده‌مانی و توان باردهی آن‌ها حیاتی است و همچنین باعث کاهش پدیده تناوب باردهی می‌شود.

پاییز بهترین زمان برای کوددهی نیتروژن است. نیتروژن پاییزه بیشترین تأثیر را بر تثبیت نهایی میوه دارد. محلول‌پاشی نیتروژن مؤثرترین روش برای افزایش مستقیم غلظت نیتروژن در جوانه‌های گل است.

نشانه های کمبود نیتروژن

• تلقیح ضعیف گل‌ها و میوه‌ دهی کم
• اندازه کوچک میوه نسبت به باردهی درخت
• افزایش رنگ‌گیری زودهنگام میوه‌ها
• برگ‌های کوچک و کم‌رنگ (سبز روشن)
• زردی و ریزش زودرس برگ‌ها در پاییز

بور(B)

بور یکی از مهم‌ترین ریزمغذی‌ها در کشت درختان میوه است. کمبود بور می‌تواند باعث رشد نامناسب جوانه گل، اختلال در تشکیل میوه یا بدشکلی میوه‌ها شود.

روی ( Z )

روی مقاومت گیاه در برابر سرما را افزایش می‌دهد و در سنتز کلروفیل و ویتامین‌ها نقش دارد. همچنین رشد جوانه‌های گل را تقویت می‌کند.

علائم کمبود روی شامل:

• برگ‌های کوچک و زرد
• رشد کند شاخه‌ها
• کاهش گلدهی و میوه‌ دهی

منیزیم (  Mg )

عنصر اصلی در ساخت کلروفیل است. نقش حیاتی در فتوسنتز، انتقال انرژی و جذب فسفر دارد. بسیار متحرک است و علائم کمبود آن ابتدا در برگ‌های پیر دیده می‌شود.

چرا مدیریت تغذیه پس از برداشت ضروری است ؟

کوددهی پس از برداشت این فرصت را فراهم می‌کند تا پتانسیل رشد مطلوب در اوایل فصل آینده تضمین شود و تشکیل میوه بهبود یابد؛ از این‌رو باید به‌ عنوان یکی از اولویت‌های اصلی در فهرست اقدامات باغدار قرار گیرد. پس از برداشت میوه، باغ‌ها به‌احتمال زیاد دچار تنش می‌شوند، بنابراین اکنون بهترین زمان برای جبران ذخایر غذایی درخت با عناصر ضروری برای رشد ابتدایی فصل آینده است.

غلظت عناصر غذایی موجود در درخت که در زمان ریزش برگ‌ها در جوانه‌ها انباشته شده‌اند، تعیین‌کننده پتانسیل رشد در فصل بعد خواهد بود. بلافاصله پس از برداشت، فعالیت ریشه‌ها نیز در اوج خود قرار دارد. برگ‌ها باید سالم و فعال باشند تا جذب عناصر غذایی به‌خوبی انجام شود.

عناصر غذایی مهمی که باید در دوره پس از برداشت مصرف شوند:

پتاسیم و نیتروژن ذخایر لازم برای رشد اولیه فصل بعد را افزایش می‌دهند. در زمان گلدهی، نیتروژن و پتاسیم از ذخایر باقی‌مانده از کوددهی سال گذشته برداشت می‌شوند.

فسفر به رشد بافت‌های جدید در بهار بعد، تشکیل ریشه‌های اولیه و جوانه‌ها کمک می‌کند.

کلسیم برای تشکیل سلول‌ها در لوله گرده در حال گسترش و حفظ سطوح بالای آن در درختان ضروری است.

روی، بور و منیزیم ذخایر را جبران کرده و جوانه‌های جدید را تقویت می‌کنند.

کوددهی پس از برداشت در باغ‌ها بسیار حیاتی است و هر باغدار باید به خاطر داشته باشد که پایان برداشت به معنی پایان کار در باغ نیست. بلکه این زمان انجام اقدامات مهمی است که درختان میوه را برای خواب زمستانی آماده کرده و تضمین می‌کند که در شرایط بهینه برای شروع فصل رشد بعدی قرار داشته باشند. یکی از مهم‌ترین کارها در این دوره، کوددهی برگی با روی و بور است.

ریزمغذی‌های ضروری در باغ‌ها: روی و بور

پس از اتمام برداشت میوه، درختان به‌طور طبیعی وارد مرحله آماده‌سازی برای خواب زمستانی می‌شوند. این دوره برای گیاهان بسیار حیاتی است زیرا منابع ضروری را برای زنده ماندن در زمستان انباشته و شروع رشد قوی در بهار را تضمین می‌کنند. در این زمینه، کوددهی پس از برداشت باغ، به‌ویژه با روی و بور، نقش کلیدی ایفا می‌کند.

بور: ریزمغذی کلیدی برای درختان میوه

بور یکی از مهم‌ترین ریزمغذی‌ها در کشت درختان میوه است. کوددهی پس از برداشت باغ‌ها با بور به‌طور مستقیم بر کیفیت و اندازه محصول تأثیر می‌گذارد. کمبود بور می‌تواند باعث بروز مشکلاتی مانند رشد نامناسب جوانه گل، اختلال در تشکیل میوه یا بدشکلی میوه‌ها شود.

وظایف بور در کوددهی پس از برداشت باغ

بور برای درختان میوه از جمله سیب، گلابی، آلبالو و سایر درختان ضروری است. این عنصر تقسیم سلولی در مریستم آپیکال را تحریک می‌کند و با افزایش تقسیم سلولی، به افزایش اندازه میوه و طول عمر نگهداری آن کمک می‌کند.

نقش‌های بور:

• تقسیم سلولی در مریستم‌ها
• تحریک باروری گل
• انتقال قندها
• ساخت دیواره سلولی
• تنظیم مدیریت آب

علائم کمبود بور:

• خشک شدن گل‌ها
• ترک خوردگی یا بدشکلی میوه
• رشد ناقص شاخه‌ها
• توقف رشد ریشه‌ها

روی: عنصر حیاتی برای مقاومت و رشد

روی نیز نقش مهمی در کشت درختان میوه ایفا می‌کند. این عنصر برای بسیاری از فرایندهای متابولیکی که بر عملکرد محصول، کیفیت میوه و سلامت کلی گیاه تأثیر می‌گذارند ضروری است. روی مقاومت گیاه در برابر سرما را افزایش می‌دهد و در سنتز کلروفیل و ویتامین‌ها و همچنین فرایندهای رشد و توسعه نقش دارد. همچنین توسعه جوانه‌های گل را تحریک می‌کند.

نقش‌های روی:

• فعال‌سازی آنزیم‌ها
• سنتز هورمون‌های رشد (اکسین‌ها)
• مقاومت به یخ‌زدگی
• بهبود جذب نیتروژن
• مقاومت در برابر بیماری ها

علائم کمبود روی:

• رزت شدن برگ‌ها
• کوتاهی میان‌گره‌ها
• لکه های کلروتیک در برگ های کوچکتر
• خشک شدن نوک شاخه
• گلدهی و میوه دهی کمتر درختان

اهمیت نیتروژن در کوددهی پاییزه:

• تأمین نیتروژن کافی در جوانه‌های گل برای زنده‌مانی و توان باردهی آن‌ها حیاتی است و همچنین باعث کاهش پدیده تناوب باردهی می‌شود.
• پاییز بهترین زمان برای کوددهی نیتروژن است تا گل‌آذین‌ها مقدار کافی از این عنصر را ذخیره کنند. نیتروژن پاییزه تأثیر کمی بر رشد شاخه‌ها در بهار دارد، اما بیشترین تأثیر را بر تثبیت نهایی میوه نسبت به کوددهی نیتروژن در بهار یا تابستان دارد.

• محلول‌پاشی نیتروژن مؤثرترین روش برای افزایش مستقیم غلظت نیتروژن در جوانه‌های گل است. چون نیتروژن در مقدار بالا مورد نیاز است، معمولاً چند نوبت محلول‌پاشی لازم است.
• در خاک‌هایی که ذخایر نیتروژن پایین دارند، باید کود نیتروژن به‌صورت جامد و خاکی نیز استفاده شود. ۴۰ درصد از کل نیاز سالانه درختان به نیتروژن را باید در این مرحله تأمین کرد.

• اگر نمونه‌برداری برگ در ماه بهمن کمتر از ۲.۵ درصد نیتروژن را نشان دهد، این نشانه‌ای است که کوددهی پاییزه نیتروژن بسیار مفید خواهد بود.

منیزیم : عنصر مهم در فتوسنتز و رشد

منیزیم باعث ساخت کلروفیل و کمک به جذب فسفر می‌شود. اگرچه محلول‌پاشی پس از برداشت مؤثر است، اما معمولاً باید در فصل بعد هم ادامه یابد

• عنصر اصلی در ساخت کلروفیل
• بسیار متحرک :  علائم کمبود ابتدا در برگ‌های پیر دیده می‌شود

• محلول‌پاشی پس از برداشت مفید، اما نیاز بیشتر از عناصر کم‌مصرف است
•  باید در فصل آینده کوددهی خاکی و محلول‌پاشی تکرار شود

نقش منیزیم

• فتوسنتز
• انتقال انرژی
• ساخت دیواره سلولی
• جذب عناصر ( بویژه فسفر)

جمع بندی نهایی

کوددهی پس از برداشت فرصتی استراتژیک برای بازسازی ذخایر غذایی درختان است. باغداران باید توجه داشته باشند که پایان برداشت، پایان کار نیست بلکه آغاز مرحله آماده‌سازی برای رشد قوی فصل آینده است.

The post کوددهی پس از برداشت appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

 در مناطق جنوبی کشور زمان کشت از اوایل مهرماه شروع می شود و در خرداد ماه سال بعد برداشت محصول پايان می يابد و در مناطق شمالی و مرکزی کشور که در آذر ماه و دی ماه دارای هوای ابری و سرد می باشند زمان کشت را به نحوی انتخاب می کنند که اين زمان يا آخر فصل برداشت و يا آغاز کشت باشد . به طور کلی زمان هايی که شرايط جوی نامساعد است بايد از دوره کشت حذف گردد و اگر چنين کاری صورت نگيرد و زمانهای نامساعد در ميان زمان برداشت قرار گيرد کشت با مشکلات عديده ای روبرو می شود.

انتخاب بذر :

بعد از انتخاب زمان کشت بايد بذر مناسب و خوبی انتخاب کنيم که بر اساس تقسيم بندی اقليم های مناسب صورت می گيرد. مثلا برای مناطق جنوبی که زمان کشت از اوایل مهرماه شروع می شود و تا آخر خرداد سال بعد می توان برداشت محصول داشت و يا مناطق شمالی و مرکزی که کار کشت از اوایل دی ماه شروع می شود بذرهای تک گل پيشنهاد می شود که دارای برگ های کوچک و مقاوم به سرما بوده و جهت دوره‌های طولانی مناسب می باشد ولی در اقليم‌‌هایی  که دو فصل کشت دارند بهتر است از واريته های پرگل که محصول زيادي در زمان کوتاه دارند استفاده گردد.

شايان ذکر است که بسياری از کشاورزان بدون توجه به نوع واريته و زمان کشت آن و تنها به علت پر گل بودن آن اقدام به کشت در فصولی می نمايند که مناسب حال آن بذر نيست در نتيجه با مشکلاتی مواجه می شوند که برای آنها اندکی ناشناخته و غريب می نمايد. کشاورزانی که آشنايی با خواص واريته‌های مختلف ندارند اشتباه عمده‌ای را مرتکب می شوند و آن مشکل اين است که واريته‌های پر گلی را که برای فصول بهاره کشت نموده اند و محصول خوب و زيادی برداشت کرده اند مجددا برای کشت پائيزه انتخاب می کنند. با شروع فصل سرما و کوتاه شدن طول روز تعداد زيادی ميوه های کوچک در هر بوته مشاهده می کنند که به علت ريز ماندن ميوه‌ها بر روی ساقه محصولی برداشت نمی کنند و با تصوراتی که دارند  کود و سم را به گياه تحميل می کنند در حالی که بذر‌های تک گل بوده و از آن ميوه کمتری مشاهده می کنند اما محصول بيشتری برداشت می شود.

نحوه کشت :

پس از انتخاب بذر بايد فکر نحوه کشت باشيم به طور کلی در مقابل ما دو راه برای کشت بذر قرار دارد. 1.  کشت مستقيم   2.  کشت به صورت خزانه       که از اين دو راه به خاطر صرفه جويی در استفاده از امکانات گلخانه ای و مراقبت بيشتر و بهتر تا جوانه زدن، بهتر است از کشت در خزانه بهره گيری کرد. برای کشت مستقيم زمين بايد رطوبت کافی داشته و به اصطلاح گاورو باشد و بهتر است زير و روی بذر به مقدار مورد نياز بيته موس ريخته شود.

بهترين خاک برای کشت در گلدانهای نشاء ماده ای طبيعی به نام بيته موس می باشد که در بازار انواع خارجی و ايرانی آن يافت می شود. اگر محل قرار گرفتن سينی نشاء دارای ۳۰ درجه سانتی گراد حرارت بوده و نور و رطوبت کافی وجود داشته باشد پس از ۵ تا ۷ روز بذر جوانه می زند و چنانچه شرايط مناسب نبوده و عوامل نور و گرما و رطوبت به صورت دلخواه نباشد اولا در زمان جوانه زنی تاخير ايجاد می شود و ثانيا در جريان رشد گياه نيز اختلالاتی پديدار خواهد شد. توصيه می شود اين نوع بذرها را به علت گرانی آنها ۲۴ ساعت قبل از کاشت در زمين و يا گلدان در يک پارچه نخی و يا پنبه ای در دمای ۳۰ درجه سانتی گراد نگهداری کرد. بايد دقت کرد قبل از اين کار بذرها ابتدا در آب ولرم خيسانده شوند از طرفی بايد مراقبت های لازم را به عمل آورد تا گياه جوان بدون آفت و بيماری به زمين منتقل شود. 

انتقال نشاء به زمين اصلی :

وقتی بذرها سبز شدند و رشد کافی نمودند بايد آنها را به زمين گلخانه منتقل کنيم. بدين منظور حفره‌هايی که با فاصله معين و بر اساس تراکم بوته در متر مربع محاسبه شده است بر روی بسترها تعبيه می کنيم که دقيقا به اندازه حجم خاک گلدان‌های سينی نشاء می باشد. آنگاه با احتياط  کامل  نشاء را همراه با خاک گلدان از گلدان‌ها جدا کرده و در حفره ها قرار می دهيم. در اينجا بايد مراقب باشيم تا به ريشه‌ها آسيبی وارد نيايد. بعد از انتقال نشاء به زمين آبياری را شروع می کنيم . به ياد داشته باشيم مدت قرار گرفتن نشاء در گلدان نبايد از حد معمول تجاوز کند زيرا در اين صورت است که ريشه به علت حجم  کم  خاک  دچار مشکل شده و از رشد طبيعی باز می ماند و در نتيجه گياه از ابتدا ضعيف خواهد بود و پس از آن هم رشد درستی نخواهد داشت.

تراکم بوته ها :

به منظور دستيابی به بيشترين برداشت محصول از متر مربع تراکم بوته ها حائز اهميت است. بعضی از کشاورزان و گلخانه داران بر اين باورند که اگر تعداد بوته در واحد سطح بيشتر باشد محصول بيشتری می توانند برداشت کنند. بر اساس تجارب بدست آمده در گلخانه‌های خاکی برای واريته های موجود تراکمی برابر با ۷/۱ تا ۳ بوته ، بنابر تجربه شخصی فصل کاشت و نوع واريته از نظر کوچکی و بزرگی برگ در نظر می گيرند  که  در اين مورد می توان از کشاورزان  با تجربه  و کارشناسان مربوطه  کمک  گرفت.

ناگفته نماند که اين کار دلايل فنی و مهمی دارد که از جمله می توان ميزان نوردهی و جذب مواد مغذی خاک در فصول سرد را نام برد. پس به خاطر اينکه بوته ها از نور کافی برخوردار بوده و رشد مناسبی داشته باشند بايد به گونه ای کاشت شوند که به روی يک ديگر کمتر سايه بياندازند و به عبارتی ديگر موجب جلوگيری از تابش نور کافی به گياه نشوند از طرفی در فصول سرد ميزان غذا رسانی خاک به ريشه کمتر می شود و اگر تراکم هم در چنين وضعيتی زياد باشد طبيعی است که به ريشه مواد کافی نخواهد رسيد.

آبياری اوليه :

برای آبياری گلخانه بهتر است از سيستم تحت فشار به صورت قطره ای استفاده کنيم. در اين روش که بهترين نوع آن استفاده از نوارهای آبياری است که از هدر رفتن آب جلوگيری می کند. بر اساس برنامه ای منظم به آبياری گياه خواهيم پرداخت زيرا آبياری به صورت سنتی ضمن بالا بردن مصرف آب و همچنين رطوبت گلخانه مواد غذايی در خاک را شسته و دسترسی ريشه را به اين مواد کم می‌کند. شايان ذکر است که آبياری گياه بر اساس سن گياه، بافت خاک و زمان مصرف متفاوت است. برای مثال می توان گفت که خاک در زمستان به آب کمتری نيازمند است تا در فصل تابستان ولی در هر صورت بايد به طور يکنواخت و دوره های منظم آبياری کرد و مسلما در خاک های سبک مقدار آبياری کمتر و فاصله زمانی بين آن نيز کمتر خواهد بود. توصيه می شود در هنگام آبياری زمين را برای مدت طولانی به حالت اشباع قرار ندهيم و حتما رطوبت ۲۵ درصدی را در فاصله دو آبياری رعايت نماييد به عبارت ديگر برای تناوب آبياری٬ زمانی اقدام به آبياری نماييد که رطوبت خاک به ۲۵٪ رسيده باشد ضمنا اين را هم بدانيد که گياه خيار در زمانی که به گلدهی می رسد نياز بيشتری به آب دارد.

برخی از کشاورزان معتقدند بعد از اينکه گياه جوان ۴ برگ حقيقی خود را کامل کرد بايد يک دوره تشنگی به گياه داد. چون اعتقاد دارند ريشه گياه در حالت تشنگی به طور طبيعی به دنبال يافتن آب به عمق خاک نفوذ می کند و اين حرکت ريشه باعث افزايش حجم ريشه می شود. به هر حال گياه پس از دوره تشنگی و آبياری پس از آن رشد سريعی خواهد داشت. در زمان رشد بوته بايد نخ‌های گلخانه را آماده کرده و بر فراز بوته ها به سيم های مهار در فضای سقف گلخانه متصل نمود تا در هنگام رشد سريع بوته ها به طور منظم به دور نخ ها بسته شود برای بستن بوته ها به دور نخ ها روش های مختلفی وجود دارد می توان پائين نخ ها را به سيم مهار در پائين گياه بست و يا اينکه نخ اضافه را به دور قرقره های سيمی پيچانده و بر روی سيم مهار قرار داد و يا اينکه به وسيله

کلیپس‌‌های مخصوص که به اندازه قطر ساقه گياه است و به انتهای نخ ها بسته می شود ارتباط ساقه و نخ را بدون گره زدن به گياه برقرار نمود شايان ذکر است که نبايد در مرحله نخ کشی بی توجهی نمود زيرا غفلت در اين کار باعث شکستن ساقه گياه می شود و سبب آسيب جدی به گياه خواهد شد.

آبیاری :

آبياری گلخانه برای خاک های سبک می تواند به روش نشتی باشد يعنی با ايجاد جوی و پشته آبياری صورت می گيرد. در صورت استفاده از سيستم های قطره ای که با لوله های مخصوص صورت می گيرد نيازمند يک محاسبه دقيق هستيم زيرا معمولا وسط خط لوله از فشار آب کمتری برخوردار است و به اين علت آبياری به صورت يکنواخت انجام نمی شود. آبياری قطره ای بايد به صورتی باشد که پيازرطوبتی بين دو قطره چکان به يکديگر متصل شود. همانطور که می دانيد روزانه مقدار معينی اب زمين تبخير می شود که بايد در موقع مناسب تامين گردد. در صورتی که نسبت به آب يک منطقه مشکوک باشيم با آزمايش آب تصميم نهايی را اتخاذ می کنيم مقادير مجاز EC در آب براساس ميلی موس تامين می شود EC کمتر از ۱ بسيار خوب EC بين ۱ تا۲ مناسب و EC ۲ تا ۳ کمی زياد EC ۳ تا ۴ زياد و EC بالاتر از ۴ بسيار زياد غير قابل قبول می باشد.

هرس اولیه :

 در بوته خيار تا زمانی که ارتفاع گياه به ۳۰ سانتی متر نرسيده هيچگونه هرسی را انجام نمی دهيم . اما پس از اينکه بوته به ارتفاع ۳۰ سانتی متری رسيد شاخه های فرعی و ميوه و گل‌های آن را به تدريج حذف می کنيم. با اين کار به گياه اجازه می دهيم که تمام انرژی توليدی توسط گياه صرف رشد ساقه و برگ‌های اوليه شود و بدين وسيله گياه قوی و شاداب باشد از ارتفاع ۳۰ سانتی متر به بعد شاخه های فرعی را حذف کنيم ولی با توجه به فصل کاشت و نظر برخی کارشناسان و کشاورزان با سابقه برخی به شاخه‌های فرعی اجازه می دهند رشد نمايند و بر اساس واريته و فصل کاشت طول شاخه‌های فرعی را تنظيم می کنند. قابل ذکر است که در فصل بهار جوانه انتهايی شاخه‌های فرعی را بعد از ظهور برگ پنجم حذف می کنند به ياد داشته باشيد که هرس اوليه گياه تاثير مستقيم و بسيار خوبی در رشد و بار دهی بوته خواهد داشت البته مشروط بر اينکه به طور صحيح و اصولی انجام گيرد.

پایین کشی بوته ها :

زمانی که بوته ها به سقف مفيد گلخانه می رسند بايد پایين کشيده شوند. نکته ای که در اين دوره حائز اهميت است هرس برگ‌های فرسوده تر و پير تر در طول دوره برداشت است. به طوری که هنگام پائين کشيدن بوته برگ‌های پایينی ضمن اينکه عمر خود را سپری کرده اند تعداد کمی نيز برای هرس کردن باقی مانده باشد. بايد همواره به ياد داشته باشيد که هرس برگ‌های فرسوده در هر نوبت نبايد بيش از ۳ برگ در بوته باشد و حداقل ۱۸ تا ۲۵ برگ روی بوته باقی بماند. هرس برگ‌های فرسوده بايد در طول دوره و به تناوب انجام گيرد که در هنگام پایين کشی مشکلی پيش نيايد و ضمنا متوجه باشيم برگ‌هايی که هرس می کنيم نبايد از تعداد برگ‌های توليد شده بيش تر باشد. به هر حال بعد از هرس برگ های مسن تر و رسيدن بوته به سقف، 3 روش برای هرس بوته خيار مرسوم است.

1 . با حذف برگ‌های پایينی و شل کردن نخ ها از قرقره که به سيم مهار متصل است ساقه را به صورت گرد در روی زمين قرار داده البته گاهی ساقه ها به جای اينکه روی زمين قرار گيرند بر روی شاسی های مخصوصی که با فاصله ۵۰ سانتی متر تعبيه شده اند قرار می گيرند.

2 . زمانی که بوته به انتها می رسد به دو شاخه فرعی اجازه می دهیم که رشد خود را ادامه دهند و دوباره به سمت پائین حرکت کنند. این دو شاخه فرعی را مانند شاخه های اصلی در نظر می گيريم و پس از رشد اين شاخه ها جوانه‌ای انتهايی شاخه اصلی را حذف می کنيم

3 . اگر در پايان فصل کشت با فرا رسيدن هوای گرم مصادف باشد می توان به جای پایين کشيدن بوته‌ها آن را بر روی سيم‌ها انداخته تا مانند سايبانی در گلخانه عمل کند در اين حالت بايد کاملا مراقب بود که بوته‌ها در موقع خم شدن شکسته نشوند و بعد‌ها دچار ضايعات و بيماری نگردند.

برداشت محصول :

از مواردی که بايد در انجام آن دقت بسياری کرد تا آسيبی به گياه وارد نشود نحوه چيدن خيار از بوته است که به دلايلی با اهميت است شيوه اصولی و صحيح چيدن خيار از بوته اين است که آن را به سمت بالا کشيده تا بدين وسيله از ساقه جدا شود اين عمل باعث می شود که بقايا يا دنباله ميوه بر روی ساقه باقی نماند زیرا باقی ماندن این قسمت بر روی ساقه باعث پوسيدگی ساقه می شود و از طرفی دنباله ميوه علاوه بر اينکه وزن ميوه را سنگين تر می کند باعث جلوگيری از نرم شدن سريع ميوه هم می شود امروزه در اکثر گلخانه ها ديده می شود که خيار را به وسيله قيچی از شاخه جدا می کنند اين کار زمانی می تواند مشکل آفرين باشد که قيچی آلوده به بيماریهای قارچی و ويروسی خاصی باشد. در اين حالت امکان انتقال بيماری از يک بوته به بوته ديگر زياد است. بد نيست بدانيد به تازگی دستگاهی اختراع شده است که به وسيله اشعه می تواند ميوه را از ساقه جدا کند.ولی تا زمانی که دسترسی به اين وسائل امکان پذير باشد بهتر است حتی‌المقدور ميوه با دستکش چيده شود ضمنا از ابزارهایی استفاده کنيد که اطمينان داشته باشيد آلوده نيستند.

The post اصول کشت خیار در گلخانه appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

خواب یا جوانه فشرده

بخش گیاه: جوانه گل
توضیحات: هیچ‌گونه تورمی در جوانه‌های میوه مشاهده نمی‌شود. فلس‌های جوانه کاملاً بسته‌اند. هیچ نشانه‌ای از رشد دیده نمی‌شود.

تورم جوانه

بخش گیاه: جوانه گل
توضیحات: اولین نشانه رشد با شروع رشد گیاه در بهار. تورم قابل مشاهده در جوانه‌های گل؛ فلس‌های بیرونی جوانه در نوک شروع به جدا شدن می‌کنند و فلس‌های داخلی روشن‌تر نمایان می‌شوند. این مرحله از جوانه معمولاً می‌تواند دمای سرد بین ۱۰ تا ۱۵ درجه فارنهایت (۱۲- تا ۹- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

نوک سبز اولیه

بخش گیاه: جوانه برگ
توضیحات: فلس‌های جوانه در نوک جوانه‌های برگ در حال جدا شدن هستند. بافت سبز برگ از نوک جوانه‌ها در حال بیرون آمدن است. بین 16/1 تا 16/3 اینچ (۲ تا ۵ میلی‌متر) از بافت سبز نمایان شده است. برگ‌ها به‌طور محکم پیچ خورده‌اند.

باز شدن جوانه

بخش گیاه: جوانه گل
توضیحات: جوانه‌های گل باز شده و گل‌های جداگانه بین فلس‌های جوانه قابل مشاهده‌اند. می‌تواند دمای سرد حدود ۲۰ درجه فارنهایت (۷- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

نوک سبز دیررس

بخش گیاه: جوانه برگ
توضیحات: برگ‌ها شروع به باز شدن کرده‌اند. مقدار بیشتری از بافت سبز برگ قابل مشاهده است، حدود 6 تا ۱۳ میلی‌متر. این مرحله معمولاً همزمان با باز شدن جوانه‌های گل رخ می‌دهد.

خوشه فشرده

بخش گیاه: گل
توضیحات: گل‌های جداگانه در خوشه گل قابل تشخیص هستند. این مرحله از جوانه می‌تواند دماهای ۲۰ تا ۲۳ درجه فارنهایت (۷- تا ۵- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

گسترش شاخه

قسمت گیاه: گسترش شاخه
توضیح: چندین برگ از جوانه‌های رویشی خارج شده و باز شده‌اند. برگ‌ها در حال بزرگ شدن هستند و رشد شاخه آغاز شده است.

جوانه صورتی اولیه

قسمت گیاه: گل
توضیحات: گل‌های در حال گسترش به‌راحتی قابل مشاهده هستند و از هم جدا شده‌اند. لوله‌های گلبرگ صورتی رنگ کوتاه و بسته‌اند. این مرحله از جوانه می‌تواند دمای ۲۳ تا ۲۵ درجه فارنهایت (۵- تا ۴- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

جوانه صورتی دیررس

بخش گیاه: گل
توضیحات: گل‌های جداگانه کاملاً رشد کرده‌اند. گل‌آذین‌های باز شده اکنون سفید هستند اما هنوز بسته‌اند. این مرحله از جوانه می‌تواند دمای ۲۴ تا ۲۷ درجه فارنهایت (4/4 – تا 8/2 – درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

شروع گل‌دهی

قسمت گیاه: گل
توضیحات: برخی از گلبرگ‌ها کاملاً باز و گسترش یافته‌اند، در حالی که بسیاری از گل‌ها هنوز بسته‌اند. مراحل گل‌دهی می‌توانند دماهای ۲۵ تا ۲۸ درجه فارنهایت (۴- تا ۲/۲- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کنند.

گل‌دهی کامل

بخش گیاه: گل
توضیحات: بیشتر گل‌های روی بوته باز شده‌اند. مرحله گل‌دهی می‌تواند دمای ۲۸ درجه فارنهایت (معادل ۲/۲- درجه سانتی‌گراد) را تحمل کند.

ریزش گلبرگ‌ها

بخش گیاه: گل

توضیحات: لوله‌های گلبرگ (کرولا) در حال افتادن از گل‌ها هستند و میوه‌های کوچک سبز نمایان می‌شوند. این مرحله حساس‌ترین زمان برای آسیب سرمازدگی است و در دمای ۳۲ درجه فارنهایت (۰ درجه سانتی‌گراد) ممکن است خسارت ایجاد شود.

میوه سبز اولیه

بخش گیاه: گل
توضیحات: بلوبری های کوچک سبز در حال بزرگ شدن هستند. اندازه میوه‌ها در خوشه از بزرگ تا کوچک به اندازه نخود متغیر است. رشد اولیه میوه از طریق تقسیم سلولی انجام می‌شود.

میوه سبز دیررس

بخش گیاه: میوه
توضیحات: رشد میوه‌های بزرگ کند می‌شود. میوه به رنگ سبز روشن درمی‌آید. میوه‌های در معرض نور ممکن است رنگ قرمزی به خود بگیرند.

پایان رشد شاخه؛ تثبیت نوک شاخه

بخش گیاه: شاخه
توضیحات: نوک شاخه‌ها می‌میرند و رشد شاخه متوقف می‌شود. هیچ برگ کوچک جدیدی از نوک شاخه مشاهده نمی‌شود. نوک شاخه مرده ممکن است به صورت یک برگ کوچک خشکیده در پایه آخرین برگ روی شاخه دیده شود. پس از برداشت، برخی شاخه‌ها دوباره شروع به رشد می‌کنند که این دوره‌های رشد دوم یا سوم معمولاً در شرایط خاک مرطوب و دمای معتدل رخ می‌دهد.

رنگ گیری میوه

بخش گیاه: میوه
توضیحات: قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین میوه‌ها در خوشه شروع به تغییر رنگ از سبز به صورتی و سپس آبی می‌کنند که نشان‌دهنده آغاز فرآیند رسیدن میوه است. میوه‌ها نرم‌تر می‌شوند، تقسیم سلولی متوقف شده و رشد آن‌ها از طریق افزایش اندازه سلول‌ها ادامه می‌یابد.

۱۰٪ آبی شدن

بخش گیاه: میوه
توضیحات: حدود ده درصد از میوه‌ها در خوشه‌ها رسیده و آماده برداشت هستند. این مرحله اغلب برای شروع سم‌پاشی‌های پیش از برداشت برای جلوگیری از پوسیدگی میوه استفاده می‌شود.

25٪ آبی شدن

بخش گیاه: میوه
توضیحات: ۲۵ درصد از بلوبری‌ها رسیده‌اند. معمولاً این مرحله با اولین برداشت دستی میوه‌های رسیده همزمان است.

75٪ آبی شدن

بخش گیاه: میوه
توضیحات: بلوبری‌ها چندین بار هنگام رسیدن میوه برداشت می‌شوند، معمولاً بین ۲ تا ۵ بار برداشت انجام می‌شود. معمولاً برداشت اول با دست انجام می‌شود و سپس برداشت‌های بعدی با استفاده از ماشین‌هایی که میوه‌ها را از بوته جدا می‌کنند، انجام می‌گیرد. مرحله‌ای که ۷۵ درصد میوه‌ها آبی شده‌اند معمولاً با اولین برداشت ماشینی در مزرعه همزمان است.

تشکیل جوانه میوه

بخش گیاه: شاخه

توضیحات: پس از برداشت، بوته بلوبری ذخایر خود را برای رشد سال آینده ذخیره می‌کند. رشد شاخه ممکن است دوباره آغاز شود. جوانه‌های گل برای محصول سال آینده شکل می‌گیرند. این جوانه‌های گل ابتدا در نوک شاخه‌ها تشکیل می‌شوند. این جوانه‌های بزرگ و قابل مشاهده می‌توانند برای تخمین پتانسیل محصول سال آینده استفاده شوند.

رنگ پاییزی

بخش گیاه: شاخه
توضیحات: در پایان فصل رشد، برگ‌ها تغییر رنگ می‌دهند زیرا مواد مغذی به شاخه‌ها بازگشت داده می‌شوند تا برای رشد در بهارآینده ذخیره شوند.

The post مراحل رشد بلوبری از خواب جوانه تا رسیدن میوه appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

بیماریهای پیاز (بیماریهای برگی)

بلایت برگی بوترایتیس پیاز

يكي از بيماري‌هاي معمول در كشت پياز مي باشد كه در اثر قارچ Squamosa Botrytis ايجاد مي‌شود.

علائم بيماري

اولين علائم بلايت برگي لكه‌هاي سفيد مايل به خاكستري و بيضي شكل در حدود 1 تا 3 ميلي‌متر است كه روي برگ‌ها ظاهر مي‌شوند. اين لكه‌ها اغلب داراي هاله‌ي سفيد مايل به نقره‌اي رنگ با حاشيه‌هاي غيريكنواخت و نامنظم هستند. مرکز بسیاری از لکه‌ها به شكل فرورفته و به رنگ زرد كهربايي درمي‌آید و وقتی لکه‌ها زیاد شوند نوک برگ‌ها شروع به شروع به خشك شدن كرده و سرانجام كل برگ را در بر مي‌گيرد. مزارع شديدا آلوده پياز حالت بلايت زدگي پيدا مي‌كنند و برگ‌ها خشك مي‌شوند و مي‌ريزند. با مرگ قبل از موقع برگ‌ها سوخ‌ها كوچك شده و محصول كاهش مي‌يابد.

مديريت بيماري

1- بازديد منظم مزرعه براي رديابي علائم بيماري و اعمال اقدامات كنترلي مهم مي‌باشد.

2- سمپاشي با قارچ‌كش‌هاي معمولي مانند ايپروديون-كاربندازيم (روورال تي اس 2 در هزار) وقتي پياز حداقل پنج برگي و علائم اوليه (يك لكه در هر برگ) ظاهر شد.

3- رعايت فاصله بين گياهان (كاشت تك‌خطي) به منظور تهويه مناسب و برنامه آبياري صحيح كه منجر به خيس ماندن طولاني مدت برگ‌ها نشود م يتوانند در كنترل بيماري موثر باشند.

4- جمع‌آوري پيازهاي آلوده از مزرعه و از بين بردن پيازهاي خودرو.

5- انجام تناوب زراعي.

سفیدک کرکی پیاز

سفيدك كركي (دروغي يا داخلي)گسترش جهاني دارد و هر جا كه در طول فصل رويش هوا خنك و شرايط مرطوب باشد، شيوع مي‌يابد. قارچ Peronosporadestuctor عامل اين بيماري است و به پياز و پيازچه و تا حدي سير خسارت وارد مي‌كند.

علائم بيماري

عامل بيماري سفيدك داخلي پياز ممكن است باعث آلودگي موضعي روي برگ‌ها گردد و يا به صورت سيستماتيك يا عمومي تمام گياه را آلوده كند. در حالت اول معمولاً لكه‌هاي فرورفته، بيضي شكل و به رنگ سبز پريده روي برگ‌ها و ساقه‌هاي گل‌دار تشكيل مي‌گردد. نوارهاي زرد سبز به طور متناوب روي برگ‌ها ظاهر مي‌شود و سرانجام برگ‌ها به رنگ سبز پريده و زرد در مي‌آيند. حمله بيماري معمولاً در مرحله‌اي كه برگ‌ها به اندازه 15 سانتيمتر و يا بيشتر رشد كرده‌اند، از برگ‌هاي خارجي آغاز و به تدريج به برگ‌هاي جوان و داخلي پيشرفت مي‌كند. اين برگ‌ها در مرحله حمله، پژمرده و خم شده و در نتيجه قسمت فوقاني آن زرد و خشك شده و مي‌افتد. در صورت وجود شرايط مرطوب و مناسب، اندام‌هاي زايشي قارچ عامل بيماري، كه در واقع شامل كنيدي و كنيديفور است، به صورت لايه نمدي خاكستري مايل به بنفش در قسمتي از برگ‌هاي پياز ظاهر مي‌شود. روي ساقه‌ها لكه‌ها گرد يا بيضي هستند و اغلب يك طرف ساقه را تحت تأثير قرار مي‌دهند. با ضعيف شدن ساقه آلوده، سنگيني چتر بذر، آن را از ناحيه‌اي كه آلوده شده است مي‌شكند و در نتيجه بذر چروكيده مي‌شود.

نشانه‌هاي بيماري روي ساقه‌هاي بذري و گل‌دهنده نيز مانند علائمي است كه روي برگ‌ها ايجاد مي‌گردد. با اين تفاوت كه زخم‌هاي حاصله روي ساقه‌هاي بذري اغلب منظم و بزرگ بوده و در مجموع رنگ بنفش واضحي به خود مي‌گيرد. وقتي ساقه‌هاي پهن در بوته‌هاي بذري مبتلا مي‌شود، از رشد آنها جلوگيري به عمل آمده و بذر تشكيل شده روي اين گونه پايه‌ها، از نظر وزني سبك و از نظر جوانه‌زدن ضعيف و يا عقيم هستند. به هم پيوستن لكه‌ها در يك طرف ساقه باعث مي‌شود كه ساقه در آن قسمت ضعيف و خشك شده و بر اثر سنگيني گرز حاوي بذر و يا وزش باد بشكند. تشكيل بذر در اين بوته‌ها انجام نمي‌گيرد و يا به مرحله تكميل و تكامل نمي‌رسد.

مديريت بيماري

1- انتخاب بذور و سوخ‌هاي سالم براي كاشت و ضدعفوني آنها. بذور مشكوك به آلودگي را مي‌توان به مدت 25 دقيقه در آب گرم 50 درجه سانتيگراد قرار داد.

2- تناوب زراعي، جمع‌آوري و سوزاندن بقاياي گياهي آلوده بعد از كاشت

3- زهكشي هوايي و زميني (كاشت رديف‌هاي پياز در جهت باد و كشت به صورت جوي و پشته) و استفاده از واريته‌هاي مقاوم پياز براي جلوگيري از شيوع اين بيماري اهميت دارد.

4- كشت پياز بايد در زمين‌هاي قليايي كه عمل تهويه در آنها به خوبي انجام مي‌گيرد، به عمل آيد. بنابراين زمين‌هاي محصور و داراي بادشكن و همچنين زمين‌هايي كه در مجاورت زراعت‌هاي بلندي همچون ذرت و غيره قرار دارند، اصولاً براي كاشت پياز مناسب نيستند و به علاوه از انتخاب زمين‌هاي مرطوب كه ميزان شبنم در آنها قابل ملاحظه است و نيز ايجاد مزارع محصور پياز بايد خودداري كرد. كاشت در جهت وزش بادهاي غالب نبز مي‌تواند موثر باشد.

5- از استفاده بيش از حد كودهاي ازته بايستي اجتناب نمود.

6- براي مبارزه شيميايي عليه اين بيماري به طوركلي ريدوميل، اكويشن پرو و قارچ‌كش‌هاي مسي موثر هستند. تركيب مانب (1/5 در هزار) و یا مانکوزب (1/5 در هزار) با كلروتالونيل (داکونیل، 2-1/5 در هزار) سفیدک داخلی و همچنين بلايت برگي ناشي از بوترايتيس را در پياز همزمان كنترل م يكنن د.س موم اكسي‌كلرورمس (2 در هزار)، رانمن (سيازوفاميد 0/5-0/4 در هزار) و اینفینیتو (فلوپيكوليد-پروپاموكارب، 1/5 لیتر در هکتار) نيز مي‌توانند اين بيماري را كنترل كنند

لكه ارغوانی و بلايت برگی استمفليومی

یکی از بیماریهای پیاز بيماري لكه ارغواني است که به وسيله‌ي قارچ Alternariaporri و بيماري بلايت برگي استمفليومي توسط قارچ Stemphyliumvesicarium ايجاد مي‌شوند و به خصوص روي گياهاني كه ضعيف شده‌اند، مشاهده مي‌شوند. بلايت برگي استمفيليومي از شايع‌ترين بيماري‌هاي برگي در پياز است و در بسياري از مزارع در جنوب ايران مشاهده مي‌شود.

علائم بيماري

اين بيماري‌ها اغلب با شكل‌گيري لكه‌هاي آبسوخته كوچك ( 2 تا 3 ميليمتر) و فرورفته با مركز روشن روي برگ‌هاي پيرتر شروع مي‌شوند. لكه‌ها رفته رفته بزرگتر و به رنگ ارغواني تا قهوه‌اي درمي‌آيند. در شرايط مطلوب، لكه‌ها زخم‌هاي بيضي شكل به صورت دواير متحدالمركز ايجاد مي‌كنند.

مديريت بيماري

1- استفاده از بذر عاري از بيمارگر

2- رعايت فاصله صحيح گياهان و حذف منظم علف‌هاي هرز و گياهان خودرو

3- جمع‌آوري بقاياي گياهي و انجام بهداشت زراعي

4- انجام تناوب سه ساله

5- كاهش مدت زمان خيسي برگ و انجام تهويه مناسب

6- پرهيز از مصرف زياد كود ازته

7- برداشت محصول در هواي خشك و دوري از ايجاد زخم در گردن پياز

8- كنترل تريپس پياز، زيرا تريپس گياه را ضعيف مي‌كند و در نتيجه ميزبان به بيماري حساس‌تر مي‌شود.

بیماریهای سوخ و ریشه پیاز

ریشه صورتی پیاز

ريشه صورتي يا ريشه سرخي يكي از بيماري‌هاي قارچي رايج در پياز در بيشتر مناطق كشت اين محصول در جهان است كه در اثر قارچ Phomaterrestris ايجاد مي‌شود. اين بيماري باعث پوسيدگي ريشه پياز شده ولي باعث پوسيدگي سوخ نمي‌شود. 

علائم بيماري

گياه پياز آلوده كمتر دچار بوته‌ميري مي‌شود و رشد آن با شدت بيماري كاهش مي‌يابد. معمولاً در گياه جذب مواد مختل شده و علائم كمبود مواد غذايي و كم‌آبي از خود نشان مي‌دهد. برگ‌ها از سمت راس زرد شده و اين زردي به تدريج به پايين برگ نيز توسعه پيدا مي‌كند و برگ‌ها نهايتا قهوه‌اي رنگ و از بين مي‌روند همچنين تعداد برگ و اندازه آنها و نيز قطر سوخ پياز كاهش يافته و گياه زودتر تشكيل سوخ مي‌دهد. سوخ‌ها چروكيده و كوچكتر از سوخ‌هاي معمول بوده، لذا بازارپسندي آنها كم مي‌شود. ريشه‌هاي گياه آلوده در آغاز به رنگ صورتي كمرنگ بوده كه با گذشت زمان و پيشرفت آلودگي به رنگ قرمز و در نهايت بنفش تيره تبديل مي‌شود گياه پياز آلوده مرتب ريشه‌زايي مي‌كند كه آنها نيز متعاقباً آلوده مي‌شوند.

كنترل بيماري

1- انجام تناوب زراعي و پرهيز از كشت مداوم. كشت بعد از غلات نيز مي‌تواند بيماري را تشديد كند.

2- رعايت بهداشت مزرعه و كنترل ساير آفات و بيماري‌ها

3- پرهيز از كشت سوخ‌هاي آلوده جهت بذرگيري

4- آفتاب‌دهي خاك

5- آبياري مناسب و كوددهي صحيح

6- بهترين راه استفاده از ارقام و واريته‌هاي مقاوم است كه ظرفيت توليد ريشه بيشتري دارند و كمتر تحت تأثير بيماري قرار مي‌گيرند.

7- مبارزه شيميايي چندان موثر نيست و بايد در كنار اقدامات زراعي صحيح باشد

پوسیدگی سفید ریشه پیاز

پوسيدگي سفيد در اثر قارچ خاكزي Sclerotiumcepivorum يكي از بيماري‌هاي مخرب در پياز است كه از مزرعه شروع شده و مي‌تواند به انبار نيز گسترش پيدا كند. با وجود اين، بيماري بيشتر در مزرعه خسارت وارد كرده و به ندرت در انبار خسارت مي‌رساند. به علت اين كه قارچ عامل بيماري سبب پوسيدگي پياز شده و پوشش سفيد رنگي از ميسليوم قارچ روي بافت‌هاي پياز را مي‌پوشاند، بيماري را پوسيدگي سفيد نامگذاري كرده‌اند.

علائم بيماري

در خاك‌هاي با آلودگي بالا به قارچ عامل پوسيدگي سفيد، ممكن است گياهان در سطح وسيع از بين بروند، ولي در نواحي با آلودگي كمتر مرگ گياهان در دسته‌هاي كوچك اتفاق مي‌افتد. علائم بيماري شامل زردي و خشكيدگي نوك برگ‌ها و از بين رفتن برگ‌هاي آلوده مي‌باشد. علائم ابتدا در برگ‌هاي بيروني و پير و سپس در برگ‌هاي داخلي مشاهده مي‌شوند. اين علائم مي‌توانند با ديگر انواع خسارت‌ها اشتباه گرفته شوند. ريشه‌هاي چنين گياهاني معمولا پوسيده شده و به آساني از خاك بيرون كشيده مي‌شوند. يك پوشش سفيد از ميسليوم قارچ در اطراف قاعده پياز رشد كرد وسپس ميسليوم به رنگ خاكستري متمايل به سفيد درآمده، روي آن اندام سياه‌رنگ گرد تا بيضی شكل به نام سختينه كه به اندازه ی ته سنجاق به وجود مي‌آيد. اين سختينه‌ها كوچكتر از سختينه‌هاي قارچ بوترايتيس هستند.

مديريت بيماري

1- تناوب طولاني در حدود 8 تا 10 سال و انهدام پياز و تره‌هاي وحشي

2- زهكشي خاك

3- استفاده از پياز سالم براي كشت

4- اجتناب از آبياري به وسيله آب‌هاي آلوده

5- سختينه‌ها حتي بعد از خوردن بقاياي آلوده توسط گوسفندان و بز مي‌توانند زنده بمانند. بنابراين كود اين حيوانات را نبايد در مزرعه‌اي كه براي پياز اختصاص داده شده استفاده نمود.

6- برخي از ارقام نسبت به پوسيدگي سفيد مقاوم هستند

پوسیدگی فوزاریومی ریشه پیاز

از جمله بيماري‌هاي مهم قارچي پياز در ايران و ساير مناطق كشت پياز در دنيا بيماري پوسيدگي فوزاريومي طبق مي‌باشد كه عامل آن بيمارگر خاكزي Fusariumoxysporum f. sp. Cepa بوده و در مزرعه و انبار به محصول خسارت وارد مي‌كند. اين بيماري اولين بار در ايران توسط اسدي و ايزديار از مناطق پيازكاري تبريز گزارش گرديده و عامل آن Fusariumsolani معرفي شد. بهروزين و اسدي عوامل بيماريزايي پوسيدگي ريشه و طبق فوزاريومي و پراكنش آن‌را در استان آذربايجان شرقي مورد شناسايي قرار داده و علاوه بر گونه ،F .solani دو گونه ديگر F. acuminatum و F. oxysporum را به عنوان عامل اين بيماري تشخيص دادند كه منجر به كاهش عملكرد حدوداً 23 درصدي اين محصول در مزرعه و انبار شده بود.

علائم بيماري

علايم اوليه ناشي از بيماري پوسيدگي طبق فوزاريومي عمدتاً روي نوك انتهايي برگ‌ها ظاهر مي‌شود و به طرف پايين برگ‌ها پيشروي مي‌كند كه به صورت زردي بوده و در مرحله رسيدگي، بوته پياز شروع به پژمردگي مي‌كند. پس از پيشرفت علايم در قسمت‌هاي هوايي گياه، ريشه‌هاي سوخ پوسيده و قهوه‌اي شده و معمولاً در انبارپوشش سفيدرنگي از ميسليوم قارچ روي آنها ايجاد مي‌شود. پيازهاي آلوده نرم بوده و به هنگام ايجاد برش در ناحيه طبق، پوسيدگي نيمه آبكي در اين قسمت‌ها ظاهر مي‌شود. پوسيدگي به تدريج توسعه پيدا كرده به طوريكه معمولاً آلودگي ثانويه باكتريايي نيز ايجاد مي‌شود. در انبار علائم بيماري در دماي 15-8 درجه سانتي‌گراد كاهش مي‌يابد.

مديريت بيماري

1- رعايت صحيح تناوب زراعي

2- جلوگيري از صدمات مكانيكي در هنگام برداشت و حمل و نقل

3- كنترل حشرات به منظور جلوگيري از ايجاد زخم

4- جلوگيري از مصرف زياد كود ازته

5- دقت در هنگام برداشت و انبار كردن (نگهداري در صفر درجه يا رطوبت 60-70 درصد).

6- مبارزه بيولوژيكي با باكتري Burkholderiacpacia

پوسیدگی بوترایتیسی سوخ و گردن پیاز

اين بيماري از مزرعه شروع شده و در طي انبارداري تشديد مي‌شود. در سال‌هايي كه بهار خنك و مرطوب باشد، بيماري پوسيدگي سوخ و گردن پياز بيشتر مشاهده مي‌شود. عامل بيماري قارچ Botrytisallii مي‌باشد.

علائم بيماري

اولين علائم شامل آبكي‌شدن و نرم شدن فلس‌هاي آلوده اطراف گردن پياز است. بافت‌هاي پوسيده فرو رفته شده و به رنگ خاكستري مايل به قهوه‌اي در مي‌آيد. معمولاً بيماري از ايجاد زخم‌هايي فرورفته در يك سمت گياه و يا نزديك به انتهاي پياز شروع شده و در اين زمان ميسليوم‌هاي خاكستري كه در محل زخم‌ها رشد كرده، قابل مشاهده بوده و با گسترش آن، زخم‌ها توسط يك قسمت قهوه‌اي تغييررنگ يافته و در 3-2 فلس بيروني احاطه مي‌شود. در اين مرحله اسكلروت‌هاي قارچ روي فلس‌ها ايجاد شده كه در اوايل سفيد رنگ بوده و با گذشت زمان سياه رنگ مي‌شوند.

مديريت بيماري

كنترل پوسيدگي گردن بستگي به شرايط مناسب در طي بلوغ قسمت‌هاي هوايي و شرايط مناسب كيورينگ (التيام‌دهي) بافت گردن بعد از برداشت دارد. در بعضي موارد براي بسته شدن گردن پياز، احتياج به كيورينگ مصنوعي بوده تا قبل از انبارداري گردن كاملاً خشك و بسته شود.

پوسیدگی خاکستری پیاز

اين بيماري در سراسر جهان گسترش دارد و در سال 1876 در آلمان شناسايي شد. در ايران اين بيماري اولين بار در سال 1345 توسط شريف و ارشاد گزارش گرديد. عامل بيماري قارچ Botrytis allii مي‌باشد و خسارت آن روي پيازهاي سفيد بيشتر است. در ايران مهمترين عامل پوسيدگي پياز B. Allii مي‌باشد. اين قارچ به عنوان بيمارگر برگي زياد مطرح نيست، اما گاهي به برگ‌هاي زخمي حمله كرده و موجب توليد لكه‌هاي ريز مي‌شود كه بسيار كم اين وضع اتفاق مي‌افتد. اگر چه بيماري هميشه از مزرعه سرچشمه مي‌گيرد ولي علائم خسارت آن در مزرعه كمتر ديده مي‌شود.

علائم بيماري

علائم بيماري خيلي زود پس از برداشت محصول و انبار كردن بروز مي‌نمايد. پوسيدگي از ناحيه گردن پياز ويا از محل‌هاي زخم شده ديگري شروع شده و به طرف پايين پيشرفت مي‌كند. پياز ابتدا نرم مي‌شود و در قسمت‌هاي سطحي لكه‌هاي گودي به وجود آمده و پس از فساد بافت، پوشش قارچي خاكستري رنگي كه در واقع اسپورها هستند روي آن تشكيل مي‌گردد پوسيدگي در تحت شرايط مرطوب ممكن است از فلس‌هاي داخلي پياز شروع شود و روي پيازهاي آلوده كنيدي‌هاي قارچ به صورت پوشش خاكستري تشكيل شوند. اين قارچ علاوه بر كنيدي توليد اسكلروت به قطر 2 تا 4 ميلي‌متر در بخش آلوده مي‌نمايد. پياز آلوده چندي بعد به صورت مجموعه فلس‌هاي خشك و خاكستري و سبك در مي‌آيد و درون آن اسكلروت يا سختينه تشكيل مي‌شود. اسكلروت‌ها ابتدا سفيد هستند و سپس به رنگ سياه در مي‌آيند. پيازهاي آلوده چروكيده، خشك و غير قابل استفاده مي‌شوند.

كنترل بيماري

1- خودداري از آبياري مزرعه حداقل سه هفته قبل از برداشت.

2- جلوگيري از وارد نمودن زخم به پياز در موقع برداشت.

3- برداشت پياز پس از رسيدن كامل برگ‌ها. پياز در هنگام برداشت بايد كاملا رسيده باشد يعني 25 تا 50 درصد ساقه‌ها شروع به زرد شدن كرده باشند.

4- برداشت پياز با برگ و حذف برگ‌ها پس از خروج از خاك. پيازها را بايد با ساقه سبز از زمين بيرون آورد. قبل از برداشت ساقه‌ها نبايد شكسته يا بريده يا چرانده شوند.

5- آفتاب دادن و خشك كردن پيازها پس از برداشت.

6- نگهداري پيازها در انبارهاي خشك به همراه تهويه مناسب.

7- استفاده از ارقام مقاوم مثل پيازهاي رنگي. پيازهاي سفيد رنگ حساس بوده و پيازهاي قرمز و زرد رنگ تا حدودي مقاوم مي‌باشند.

8- ضد عفوني بذر با استفاده از سمومي مانند تیوفانات متیل (توپسين)

The post بیماریهای پیاز و آفات آن appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

اختلالات تغذیه ای پیاز (کمبود عناصر ماکرو)

کمبودنيتروژن در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

نيتروژن يكي از عناصر ضروري بسيار مهم براي رشد گياه پياز است كه بخش اعظم آن به صورت نيترات و بخشي نيز به شكل آمونيوم جذب گياه مي‌شود. پياز براي توليد حداكثر عملكرد، به مقدار زيادي نيتروژن نياز دارد. معمولاً با افزايش كاربرد نيتروژن در محدوده صفر تا 150 كيلوگرم در هكتار، عملكرد افزايش پيدا مي‌كند اما ميزان بازيافت نيتروژن كاهش مي‌يابد و مقداري از آن بعداز برداشت در خاك باقي مي‌ماند. با توجه به اين موارد، يك سيستم مناسب براي مصرف كود نيتروژنه، مصرف مقداري از كود به صورت فسفات آمونيم به صورت پايه (به عنوان استارتر) و سپس مصرف مقادير كم از اين كود در دفعات متعدد همراه با آبياري (ترجيحاً به صورت نواري) مي‌باشد.

در گياه دچار كمبود نيتروژن، برگ‌هاي مسن تر دچار زردي و رنگ پريدگي شده و نازك مي شوند، ضمن اينكه بوته‌ها نيز كوتاه و قطور مي‌شوند مصرف بيش از حد اين عنصر نيز مطلوب نيست و منجر به افزايش رشد رويشي و به تاخير افتادن رسيدگي و تكامل سوخ‌ها مي شود. مصرف زياد و ديرهنگام نيتروژن همچنين باعث توليد سوخ‌هاي نارس و دو مركزي شده و عملكرد محصول را كاهش مي‌دهد. از ديگر مضرات مصرف بيش از حد نيتروژن مي‌توان به تجمع نيترات در بخش خوراكي، كاهش مقاومت گياه به سرمازدگي و آفات و بيماري‌هاي گياهي، كاهش عمر انبارداري و جوانه زدن و فساد سوخ‌ها در انبار اشاره كرد.

کمبود فسفر در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

پياز نسبت به ساير سبزي‌هاي زمستانه، به مقادير بيشتري فسفر جهت دستيابي به حداكثر عملكرد نياز دارد و نيز بيشترين مصرف فسفر در پياز در ابتداي رشد و به جهت ريشه‌زايي مورد استفاده قرار مي‌گيرد. حضور مقادير كافي فسفر در گياه موجب افزايش ميانگين وزن سوخ‌ها و ارتقاء كيفيت آن‌ها مي‌گردد، ضمن اينكه مقاومت گياه به آفات و بيماري‌هاي رانيز بهبود بخشيده و رسيدن محصول را تسريع مي‌نمايد. فسفر همچنين باعث تحريك رشد ريشه‌ها شده و با تامين انرژي لازم جهت جذب و انتقال عناصر در گياه، باعث توانمندي بيشتر گياه براي جذب آب و عناصر غذايي مي‌گردد. در گياه پياز دچار كمبود فسفر، رشد ريشه و برگ كاهش يافته و رسيدن محصول به تاخير مي‌افتد. علاوه بر اين، اندازه پيازها كوچك شده و قطر طوقه آنها بيشتر مي‌شود. كمبود فسفر همچنين جذب و انتقال ساير عناصر غذايي از جمله كاتيون‌هاي دو ظرفيتي مانند كلسيم را مختل مي‌كند. علائم ظاهري كمبود فسفر در پياز به صورت نقاط زرد يا قهوه‌اي در برگ‌ها نمايان مي‌شود. در مزرعه دچار كمبود شديد فسفر، رشد گياه مختل شده و عملكرد به شدت كاهش مي‌يابد مصرف بيش از حد اين عنصر نيز منجر به كاهش جذب و سوخت و ساز عناصر كم نياز آهن و روي خواهد شد.

کمبود پتاسیم در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

پتاسيم نقش اساسي در تامين كربوهيدرات لازم جهت پر شدن سوخ‌هاي پياز دارد و بدين وسيله موجب افزايش وزن اين سوخ‌ها و بيشتر شدن عمر انبارداري آن مي‌شود.دانشمندان تغذيه گياه، عنصر پتاسيم را عنصر سلامت و كيفيت ناميده‌اند زيرا از يك سو موجب مقاوم شدن گياه به آفات و بيماري‌ها و تنش‌هاي محيطي مي‌شود و از سوي ديگر نقش مهمي در بهبود كيفيت محصول ايفا مي‌كند. كمبود اين عنصر موجب كاهش رشد و كوتاه شدن بوته گياه، كم شدن مقاومت گياه در مقابل آفات و بيماري‌ها و كاهش عملكرد مي‌گردد. در گياهان پياز مبتلا به كمبود پتاسيم، نوك برگ‌هاي مسن تر حالت سوختگي نشان مي‌دهند و در كمبودهاي شديدتر، برگ‌هاي جوان نيز مبتلا مي‌گردند.

کمبود کلسیم در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

از جمله اثرات مثبت حضور كلسيم در گياه مي‌توان به تأثير آن در بهبود جذب نيتروژن اشاره كرد. در گياه پياز دچار كمبود كلسيم، كيفيت پوست سوخ و عمر انباري آن كاهش يافته و گياه در برابر حمله آفات و بيماري‌ها و تنش‌هاي رطوبتي و حرارتي آسيب‌پذير مي‌شود. در گياه مبتلا به كمبود كلسيم، برگ‌هاي جوان بدشكل و چروكيده شده و نوك برگها به طرف بالا و حاشيه آنها به طرف بالا يا پايين لوله مي‌شود. همچنين ممكن است حاشيه برگ‌ها نامنظم و پاره پاره شود. در اين گياهان، رشد ريشه كم و انشعابات آن محدود است و روي ريشه لكه‌هاي قهوه‌اي يا لكه مرده مشاهده مي‌شود. در پياز مبتلا به كمبود كلسيم، لكه‌هاي سياه و حالت سوختگي در بخش خوراكي قابل مشاهده مي‌باشد.

کمبود منیزیم در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

 كمبود منيزيم در پياز منجر به رنگ پريدگي برگ‌ها مي‌شود به شكلي كه اين رنگ پريدگي از نوك و حاشيه برگ‌ها شروع شده و به تدريج به سمت مركز پيشروي مي‌كند. بخش اعظم مزارع ايران به دليل آهكي بودن و وجود مقادير زياد منيزيم در خاك، با مشكل كمبود منيزيم در گياهان مواجه نيستند و لذا نيازي به مصرف كودهاي حاوي اين عنصر ندارند.

کمبود گوگرد در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

تامين مقادير كافي گوگرد براي پياز علاوه بر اينكه موجب افزايش عملكرد و سنگين تر شدن سوخ‌هاي پياز مي‌شود، بهبود طعم و مزه بخش خوراكي گياه را نيز به همراه دارد. رايحه‌اي كه هنگام بريدن سوخ پياز استشمام مي‌شود مربوط به رهاسازي تركيبات فرّار گوگرددار ناشي از عمل آنزيم آلئيناز مي‌باشد. علائم ظاهري كمبود گوگرد در گياه شبيه علائم ظاهري كمبود نيتروژن است، با اين تفاوت كه در كمبود گوگرد، علائم در برگ‌هاي جوان پديدار مي‌گردد.

اختلالات تغذیه ای پیاز (کمبود عناصر میکرو)

کمبود آهن در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

یکی از اختلالات تغذیه ای پیاز کمبود آهن است و علائم ظاهري كمبود آهن در گياه پياز معمولاً به صورت زردي و خشكي يا نكروزه شدن بافت نوك برگ‌هاي جوان مشاهده مي‌شود.

کمبود منگنز در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

كمبود منگنز در پياز موجب رنگ پريدگي و زرد شدن بر گ‌هاي جوان و نيز نكروزه شدن و قهوه‌اي شدن بافت برگ‌ها مي‌شود كه اين پديده از نوك برگ شروع شده و به سمت پايين گسترش مي‌يابد.

کمبود روی در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

تامين مقادير كافي روي براي تشكيل سوخ‌هاي پياز لازم مي‌باشد و به همين خاطر است كه در صورت كمبود روي در زمان تشكيل سوخ‌ها، اندازه آنها كوچك شده و عملكرد محصول كاهش مي‌يابد. علائم ظاهري كمبود عنصر روي در گياه پياز عبارت است از كاهش رشد و كوتاهي بوته‌ها، پيچيدگي و خم شدن و ظهور نوارهاي زرد رنگ روي سطح برگ‌ها.

کمبود مس در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

مس براي توليد نشاسته و پر شدن سوخ‌هاي پياز ضروري است و باعث بهتر شدن طعم و مزه پياز مي‌شو‌د. رنگ معروف پياز مرهون وجود اين عنصر است و در صورت كمبود مس در گياه، پياز بي‌رنگ خواهد شد. در گياهان پياز با مقادير كافي مس، پوست سوخ‌ها با كيفيت‌تر بوده و عمر انباري آن افزايش مي‌يابد. بر عكس، در گياه دچار كمبود مس، ديواره سلولي ضعيف شده و ضخامت پوست سوخ كاهش مي‌يابد و در نتيجه، مقاومت آن نسبت به آفات و بيماري‌ها و به ويژه بيماري‌هاي قارچي كاهش پيدا مي‌كند. بررسي‌ها نشان داده كه مصرف مقادير بيش از اندازه نيتروژن و موليبدن، جذب مس توسط گياه كم مي‌شود. غلظت مناسب مس در پياز باعث كاهش انباشت نيترات در سوخ اين گباه خواهد شد .علائم ظاهري كمبود مس در گياه پياز به صورت خشكيدگي و پيچيدگي نوك برگ‌ها نمود پيدا مي‌كند.

کمبود بور در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

 بور در پر شدن سوخ هاي پياز نقش دارد. حضور مقادير كافي بور موجب افزايش استحكام پوست پياز و مقاوم شدن آن نسبت به آفات و بيماري‌ها مي‌گردد. گياه پياز نسبت به مقادير زياد بور در آب آبياري حساس مي‌باشد و در صورتي كه مقدار آن در محلول خاك از 0/75 ميلي‌گرم در ليتر بيشتر شود، عملكرد محصول كاهش يافته و علائم ظاهري مسموميت بور در گياه بروز مي‌كند. علائم سميت بور در بيشتر گياهان، مشابه است. معمولاً اين علائم شامل زرد برگي حاشيه و نوك برگهاست كه به سرعت تبديل به بافت مردگي مي‌شود. سميت بور عمدتاً در دو حالت اتفاق مي‌افتد. نخست حالتي كه مقدار بور در آب آبياري زياد است و حالت ديگر آن كه ميزان مصرف بور براي رفع كمبود اين عنصر، بيش از اندازه باشد. كاربرد مقادير زياد مواد غني از بور مانند كمپوست نيز مي‌تواند منجر به سميت بور در گياهان شود در مناطق خشك و نيمه خشك سميت بور در خاك‌هاي شور به كرات مشاهده مي‌شود اما در اغلب موارد، عامل اصلي سميت بور مصرف آب‌هاي آبياري با غلظت بالاي بور مي‌باشد. سميت بور در پياز منجر به سوختگي نوك برگها مي‌شود كه به تدريج تا پايه برگ گسترش مي‌يابد، ضمن اينكه در اين شرايط، سوخ نيز تشكيل نمي‌شود. كمبود بور در گياه مي‌تواند باعث كاهش عملكرد، افت كيفيت محصول و يا هر دو اين ها شود. كمبود بور تأثير زيادي بر تركيب نسبي اسيدهاي آمينه ندارد، اما نسبت نيتروژن معدني و به ويژه نيترات را در بافت‌هاي گياهي افزايش مي‌دهد. بنابراين، كمبود بور مي‌تواند موجب كاهش فعاليت نيترات ريداكتاز و افزايش غلظت نيترات در گياه شود. در گياه پياز مبتلا به كمبود بور، نوك برگ ها دچار بافت مردگي شده و به اصطلاح نكروزه مي‌شوند.

کمبود مولیبدن در پیاز به چه صورت ظاهر می شود؟

موليبدن نسبت به ساير عناصر كم نياز، به ميزان كمتري مورد نياز گياه مي‌باشد. بر خلاف ساير عناصر ضروري كم‌نياز كه علائم كمبودشان ابتدا در قسمت‌هاي جوان‌تر گياه مشاهده مي‌شود، علائم كمبود موليبدن معمولاً در كل گياه ظاهر مي‌گردد. يكي از ويژگي‌هاي كمبود موليبدن اين است كه در برخي از گياهان اغلب علائمي شبيه علائم كمبود نيتروژن نشان مي‌دهد كه اين به خاطر نقش موليبدن در فرآيندهاي سوخت و سازي نيتروژن مثل تثبيت نيتروژن و احياء نيترات مي‌باشد. اما در گياهان مبتلا به كمبود شديد موليبدن معمولاً علائم ويژه كمبود اين عنصر مشاهده مي‌شود. نقش اساسي موليبدن در آنزيم نيترات ريداكتاز باعث شده كه در گياهان پياز مبتلا به كمبود موليبدن، غلظت و انباشت نيترات به شدت افزايش پيدا كند. كمبود موليبدن معمولا در خاك‌هاي اسيدي مشاهده مي‌شود و در خاك‌هاي آهكي مانند بخش اعظم خاك‌هاي كشور ما، كمبود آن محتمل به نظر نمي‌رسد. گياه پيازمي‌تواند مقاديري بيش از 600 ميلي‌گرم موليبدن در هر كيلوگرم بافت برگ خود انباشته كنند، بدون اينكه علائم سميت در آن مشاهده شود.

The post اختلالات تغذیه ای پیاز appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

به طور کلی پیاز را می‌توان در هر خاکی اعم از شنی سبک تا هوموسی و سنگین رسی کشت نمود ولی خاک‌های رسی بعد از باران‌های شدید سفت و سخت می‌شوند و چون ريشه پیاز کوتاه و سطحی است، برای محصولی که تازه کشت شده و رشد کامل نکرده باشد، خاک رسی برای کشت پیاز زيان‌آور است مگر اینکه به این خاک‌ها به اندازه کافی هوموس اضافه شود و آن‌ها را سبک نمایند. خاک‌های سبک شنی لومی چنانچه با هوموس و کودهای شیمیایی اصلاح و تقویت شوند، برای پیاز به ویژه ارقام زودرس آن مناسب است. خاک‌های هوموسی نیز چون از نظر ازت غنی بوده و ظرفیت نگهداری آب در آنها زیاد است، مناسب می‎‌باشند. اما در زمین‌های هوموسی باید دقت نمود که میزان اسید خاک زیاد نشود. مقدار بالای اسید خاک را می‌توان با استفاده از آهک مرتفع نمود.

بهترین خاک برای پیاز شنی و لومی سبک است. pH مناسب آن 6/5-6 می‌باشد. در خاک‌های شنی لومی و خاک‌های گراول‌دار، زودرسی محصول تسریع می‌شود. آستانه تحمل پیاز نسبت به شوری خاک و آب را به ترتیب 1/8-1/2 دسی‌زیمنس و روند کاهش عملکرد را 16 درصد به ازای افزایش هر درجه افزایش شوری گزارش نموده‌اند که در مقایسه با بیشتر سبزی‌ها از جمله سیر، گوجه‌فرنگی، سیب‌زمینی و خیار این آستانه تحمل پایین می‌باشد.

تهیه بستر

رعایت تاریخ کاشت مناسب در زراعت پیاز بسیار مهم می‌باشد تا هر مرحله نموی هنگامی به وقوع بپیوندد که دما برای آن مرحله مناسب بوده و شاخص سطح برگ در هنگام مواجه شدن گیاه با طول روز بحرانی برای تشکیل سوخ به منظور تولید حداکثر محصول کافی باشد. در صورت کشت زودهنگام، گلدهی غیر وقت (بولتینگ) روی خواهد داد. در اثر این عارضه مرکز سوخ سفت و محصول غیرقابل فروش خواهد شد. بولتینگ نتیجه رشد سریع گیاه تا مرحله بعد از نونهالی

روش‌های کشت پیاز

كاشت پياز به سه روش صورت مي‌گيرد: كاشت مستقيم بذر، نشاكاري، استفاده از سوخچه يا آنيون‌ست.

کشت مستقيم بذر

در اين روش بذر به طور مستقيم و در مزرعه، جايي كه محصول رشد و نمو مي‌كند،كشت مي‌شود. در اين روش به‌ويژه در جاهايي كه نيروي كار براي انتقال نشاء محدود و يا هزينه نيروي كار بالا مي‌باشد، اقتصادي‌ترين روش است. اما در اين روش، با توجه به ريز بودن بذر، عمليات زراعي دقيق و مناسب براي جوانه زدن رضايت‌بخش بذ ر، بايستي انجام پذيرد. به علاوه با توجه به كند بودن رشد پياز در اوايل دوره رشد و نمو، مبارزه با علف‌هاي هرز نيز در اين روش مشكل‌تر از روش نشاكاري مي‌باشد.

در استان هرمزگان، در روش مستقيم، عمليات كشت بذر در مهر و آبان انجام و پس از حدود 50 روز بوته‌ها تنك مي‌گردد. با توجه به وارداتي بودن عمده ارقام پياز روزكوتاه در مناطق جنوبي و بالا بودن قيمت آن، به دليل هدرروي بذر، كشت مستقيم آن در جنوب كشور توصيه نمي‌گردد. در كشت نشايي به طور معمول از نيمه دوم شهريور و تا اواخر آذر نشاءها به زمين اصلي منتقل مي‌شوند. عمليات خزانه‌گيري در مناطقي با دماي تابستان خنك‌تر، در اواسط تير تا اوايل شهريور انجام و نشاءها پس از 60 روز به زمين اصلي انتقال مي‌يابند.

بهترين تراكم كشت، انتخاب فواصل بين رديف 30 سانتيمتر و روي رديف 10 سانتيمتر است كه در زمان تنك كردن، فواصل روي رديف به 10 سانتيمتر افزايش مي‌يابد. به طور معمول نشاءهاي تنك شده به عنوان نشاء پياز به فروش رسيده يا در قسمتي ديگر از مزرعه كشت مي‌گردد.

کشت نشایي

بخش قابل توجهي از پياز توليد شده در جهان به روش كشت نشايي مي‌باشد. در اين روش نسبت به كشت مستقيم بذر مي‌توان از همان ابتدا تراكم گياهي مورد نظر را در مزرعه ايجاد كرد، محصول را به اندازه يك تا دو ماه زودرس نمود، قابليت رقابت گياه را با علف‌هاي هرز بالا برد، از آب آبياري و آفت‌كش كمتري استفاده كرد و همچنين ميزان فرسايش خاك و از دست رفتن عناصر غذايي را در اثر آبشويي كمتر نمود. برتري روش كشت نشايي به روش كشت مستقيم بذر، از نظر افزايش عملكرد و نيز زودرسي محصول، در بسياري از موارد به اثبات رسيده است. در اين روش مي‌توان نشاءها را با احداث خزانه در مزرعه و ياگلخانه پرورش داد. بهترين شرايط پرورش نشاء هنگامي است كه درجه حرارت روز و شب به ترتيب 17 و 10 درجه سانتيگراد باشد. در اين روش نشاءها بسته به درجه حرارت 8 تا 12 هفته بعد از كشت آماده انتقال به مزرعه مي‌شوند. بذركاري با تراكم حدود 4500 بذر در مترمربع به صورت دستپاش و يا با فاصله رديف 10 سانتي‌متر انجام مي‌شود.

عمق كاشت بذر را حدود 1/5 سانتيمتر در نظر مي‌گيرند. بنابراين در مناطق روزبلند، كاشت بذر در مناطق سردسير بايد تا 15 بهمن انجام شود تا انتقال گياهچه‌ها به زمين اصلي تا اواخر فروردين صورت پذيرد. قبل از انتقال نشاء به زمين اصلي و زماني كه در بيرون خطر يخ‌زدگي نباشد، بايد گياهچه‌ها به هواي بيرون عادت‌دهي شوند. اين عمل به تدريج طی دو هفته در دمای 7-4 درجه سانتيگراد انجام مي‌شود و گياهچه‌ها به شرايط بيروني عادت مي‌كنند. در مناطق جنوبي جهت توليد زمستانه پياز، بايد حتماً از نشاء پياز استفاده شود. براي توليد نشاء معمولاً از مناطقي از استان‌هاي جنوبي كه تابستان خنك‌تري دارند، استفاده شده و با استفاده از سايبان (شاخ و برگ گياهان منطقه عمدتاً برگ درخت خرما) در مرداد اقدام به كشت بذر در خزانه كرده تا در اوايل مهر نشاءها آماده و قابل انتقال به زمين اصلي باشند. در مناطق جنوبي بر اي توليد زمستانه پياز بايد تاريخ كاشت مناسب رعايت شده و از ارقام مقاوم به بولتينگ يا گلدهي نابهنگام استفاده شود، زيرا در اين مناطق هنگام وقوع سرما در زمستان خطر بولتينگ وجود دارد. در اين مناطق نشاءهاي 50-70 روزه قابل انتقال به زمين اصلي بوده و معمولا نشاءها با قطر ساقه دروغين 3/5 میلی‌متر و طول 15-20 سانتيمتر قابل انتقال هستند.

وقتي تراكم بذر در خزانه زياد باشد، نشاء بلند، علفي و ضعيف و سوخ بسيار ظريف و خسارت پذير مي‌شود. كليه عمليات زراعي از جمله وجين علف‌هاي هرز، مبارزه با آفات و بيماري‌ها بايد به‌طور منظم و مستمر انجام پذيرد تا نشاء قوي و سالم بر اي انتقال به زمين اصلي حاصل شود. در صورت وجود فاصله زياد از محل توليد نشاء تا محل اصلي كشت، بهتر است ريشه‌هاي نشاء كوتاه و برگ‌ها هرس شده و طول نشاء به 10 سانتيمتر كاهش يابد تا قابليت حمل بهتري (براي حفظ رطوبت) تا رسيدن به زمين اصلي را داشته باشد.

در مورد كوتاه كردن ريشه، معمولاً نصف تا دو سوم ريشه‌ها قطع مي‌گردد. قطع ريشه، نشاء را به باززايي بيشتر ريشه تحريك مي‌كند. معمولاً در اين فاصله نشاء در بين گوني نخي مرطوب نگهداري مي‌شود. به اين سيستم، توليد نشاء با ريشه لخت گفته مي‌شود.

نشاء را در زمين اصلي مي‌توان با دست و يا با ماشين نشاءكار كشت نمود. در ايران معمولاً نشاء با دست كشت مي‌شود. نشاء پياز را در عمق 2/5 سانتی‌متری كشت مي‌كنند. نشاء پياز را براي براي كشت به صورت مكانيزه و يا جلوگيري از تنش مي‌توان در سيني‌هاي كاشت بذر با خانه‌هاي با حجم 9-15 میلی‌متر كه با كمپوست پر مي‌شوند و يا در بلوكه‌اي از جنس پيت و به صورت چند نشايي در داخل هر خانه نيز توليد و به همان صورت به زمين اصلي با توجه به تراكم مورد نظر انتقال و كشت كرد.

استفاده از سيني‌هاي نشاء مزيت هاي زير را دارا مي‌باشد:

• كنترل بهتر آفات و بيماري‌ها
• امكان استفاده مكرر از سيني‌هاي نشاء در صورت نديدن آسيب و ضدعفوني آنها
• جابجايي آسان
• امكان كاشت مكانيزه
• تهويه و زهكشي مناسب
• البته توليد نشاء پياز در سيني كشت به علت هزينه‌هاي مربوط به تهيه سيني و محيط كشت درون آن كه معمولاً پيت‌ماس يا كوكوپيت است، مقداري گران تمام مي‌شود و لي تي به نظر ميرسد اين روش گسترش يابد.  با توجه به توسعه كشت مكانيزه پياز در سال هاي اخیر بهتر است در روش انتقال نشاء با ريشه لخت قبل از كاشت نشاء، زمين آبياري شده به طوري كه در هنگام كاشت زمين رطوبت داشته باشد و بلافاصله بعداز كاشت نيز آبياريصورت گيرد.

نكته مهم اينكه پيازهاي بومي نسبت به كمي آب، مقاوم تر بوده اما به علت وجود رطوبت حاصل از بارندگي و شبنم در ماه‌هاي دي و بهمن شرايط انتقال آسان مي‌باشد و چنانچه در كاشت همين ارقام در مراحل اوليه رشد نشاء، رطوبت كافي تأمين شود ميزان عملكرد افزايش خواهد يافت، اما در ارقام اصلاح شده و روزكوتاه كه زمان انتقال آنها قبل از بارندگي و وجود رطوبت كافي خاك است، ايجاد شرايط هيرم‌كاري (نمكاري) ضروري به نظر مي‌رسد و به همين دليل كرت‌هاي احداث شده بايد روز قبل از انتقال، آبياري و پس از گاورو شدن با بيل شخم شوند تا محيط مناسب براي انتقال نشاء فراهم شود. در هر حال نشاء قوي و سالم تضمين كننده يك محصول خوب با كميت و كيفيت بالا خواهد بود. در زمان انتقال و چند ساعت قبل از انتقال، كرت‌هاي خزانه را آبياري مي‌كنند، چون اگر خاك خزانه داراي رطوبت كافي نباشد، خارج كردن نشاءها از خاك باعث قطع ريشه‌هاي نشاء و صدمات ريشه مي‌شود و لذا گياه با يك سيستم ريشه‌اي ناقص و ضعيف به زمين اصلي انتقال مي‌يابد.

توليد خارج از فصل پياز به ويژه در مناطق جنوبي سهم بسزايي در توليد اين محصول در زمستان دارد، لذا ضرورت كشت به موقع آن، كه بتواند محصول را هر چه زودتر به بازار مصرف روانه كند، سهم بسزايي در اقتصاد كشاورزي و همچنين بازار مصرف كشور خواهد داشت. در استان‌هاي جنوبي با توجه به كشت پياز در پاييز و زمستان و به دليل كوتاه بودن دوره رشد، وقوع گرما و سرماهاي ناگهاني در اين فصول، توليد محصول با كاشت مستقيم بذر مشكلات خاص خود را داشته و لذا توليد پياز عمدتاً به روش نشايي انجام مي‌شود. در روش كشت نشايي، مي‌توان نشاء مورد نياز را در مناطق معتدل‌تر توليد نمود.

پياز جزء محصولات فصل خنك است كه جهت جوانه‌زني و ادامه رشد رويشي خود نياز به دماهاي خنك دارد. بر اين اساس بذركاري آن بايد در دماي خنك صورت پذيرد. در مناطق روزكوتاه به‌ويژه استان هرمزگان، جهت كشت پياز، آماده‌سازي مقدمات كشت در سه ماه دوم سال صورت مي‌پذيرد كه هوا گرم بوده و جوانه‌زني بذر پياز به خوبي صورت نمي‌پذيرد. بر اين اساس بسياري از پرورش‌دهندگان پياز، خزانه‌گيري پياز را در مناطق معتدل نظير بردسير كرمان انجام داده و نشاءها را از آنجا به مناطق مختلف استان هرمزگان منتقل مي‌كنند. جهت توليد نشاء پياز در مناطق جنوبي، بايستي در اواسط تا اواخر شهريور با خنك شدن هوا اقدام به اين كار نمود. بدين منظور قطعاتي از زمين آماده شده و نسبت به افزودن كود حيواني كاملاً پوسيده اقدام مي‌گردد. براي كشت نشايي مصرف 10 تا 15 گرم بذر در هر مترمربع خزانه توصيه مي‌شود. در خزانه بهتر است بذرها روي خطوطي به فاصله 10 سانتيمتر كاشته شوند. ميزان كود توصيه‌شده در هر مترمربع خزانه عبارت است از 20 گرم فسفات آمونيوم و 50 گرم سولفات پتاسيم كه در هنگام تهيه زمين با خاك مخلوط مي‌شوند. 30 گرم كود اوره نيز بايستي در دو نوبت 20 و 40 روز بعد از كاشت به صورت سرك مصرف شود. علاوه بر اين استفاده از كودهاي كم‌مصرف در صورت امكان تأثير خوبي در توليد نشاء خواهد داشت. از كشت بذر در خزانه‌هايي با خاك سنگين بايستي اجتناب نمود. در صورت عدم دسترسي به خاك با بافت سبك، بايستي از مقدار بيشتري كود حيواني يا آلي كاملاً پوسيده در تركيب خاك خزانه استفاده نمود. بهترين خاك براي توليد نشاء پياز، خاك‌هاي سبك است كه با كودهاي آلي غني شده باشند. كشت بذر در خزانه به صورت دستپاش صورت گرفته و تبحر در كشت بذر مي‌تواند منجر به يكنواختي پاشش بذر در خزانه شده و تراكم مناسبي ايجاد نمايد. در تراكم كم حداكثر استفاده از خاك خزانه نشده و در تراكم زياد به دليل رقابت، نشاءهاي ضعيفي توليد مي‌گردد. ميزان بذر مصرفي جهت توليد نشاء يك هكتار، 2-3 كيلوگرم مي‌باشد. اين مقدار در كشت مستقيم بسيار افزايش يافته و با توجه به وارداتي بودن بذر ارقام روزكوتاه، كشت مستقيم آن مقرون به صرفه نمي‌باشد. پس از كشت بذر و آبياري ملايم، با توجه به بالا بودن دماي هوا، سطح خزانه با برگ درخت خرما به طور كامل پوشانده مي‌شود. در چنين شرايطي بذر پياز پس از 3-5 روز جوانه زده و گياهچه‌ها در سطح خاك ظاهر مي‌شوند. جهت نوردهي مناسب، با چارچوب فلزي يا چوبي، سايباني متشكل از برگ درخت خرما به صورت كاملاً متراكم و يا با استفاده از توري‌هاي سايبان، ايجاد شده و مراقبت‌هاي لازم از قبيل آبياري منظم و كوددهي سرك انجام مي شود. به مرور زمان با خنك شدن هوا و نيز جهت افزايش دسترسي نشاءها به نور، پوشش برگ نخل را كاهش داده و در ماه دوم به طور كامل حذف مي‌گردد. برخلاف گياهاني نظير گوجه‌فرنگي، فلفل و بادمجان، نشاء پياز كمتر مورد هجوم آفات و پرندگان قرار مي‌گيرد. مهمترين معضل در توليد نشاء پياز بيماري‌هاي قارچي است كه ممكن است منجر به بوته‌ميري گردند. در اين رابطه، استفاده از بذرهاي آغشته به قارچ‌كش و اجتناب از آبياري بيش از حد خزانه، مانع از شيوع اين بيماري‌ها مي‌گردد. معمولاً نشاء پياز پس از دو ماه آماده انتقال به زمين اصلي مي‌گردد.

رشد اوليه گياهچه‌هاي پياز در خزانه كُند بوده ولي در پايان ماه اول خزانه‌گيري، سرعت رشد قابل ملاحظه‌اي خواهند داشت. آماده‌سازي مناسب خزانه، استفاده از خاك سبك، تغذيه مناسب آلي و معدني و تعديل دما با سايه‌دهي مناسب خزانه، منجر به كاهش مدت زمان آماده‌شدن نشاء در خزانه خواهد شد. با اين حال نشاءهاي 60 روزه از پتانسيل بهتري در توليد سوخ در زمين اصلي برخوردار خواهند بود.

کشت سوخچه یا آنيونست

سوخچه، سوخ‌هاي كوچكي هستند كه وزن تازه آنها بين 2-3 گرم است. كشت بذر در تراكم زياد (1000 تا 2000 بوته در متر مربع) باعث شده رقابت بين بوته‌ها بسيار شديد شده و اندازه سوخ‌هاي توليدي بسيار كوچك مي‌شود.. سوخچه‌ها قطري كمتر از 2/5 سانتي‌متر داشته واز كشت آنها مي‌توان سوخ‌هاي بزرگ توليد كرد. سوخچه‌هاي توليدي با قطر بزرگتر از 2/5 سانتيمتر، پس از كشت به گل رفته توليد بذر مي‌كنند. معمولا در اين روش حدود 10 تا 12 گرم بذر را در مترمربع در خطوطي با فاصله 15 سانتيمتر از يكديگركشت مي‌كنند. پهناي اين خطوط 5 سانتي‌متر در نظر گرفته شده و بذر دراين عرض بايد كاملاً پخش و كشت شود .آبياري در اين روش آبياري باراني بوده و يا از آبياري قطره‌اي نواري (تيپ) استفاده مي‌شود. نكته مهم در توليد سوخچه آن است كه فاصله زماني توليد آن تا زمان كشت جهت توليد سوخ كمتر باشد. در واقع هرچه مدت انبارداري سوخچه‌ها تا زمان كشت كوتاه‌تر باشد، تلفات سوخچه‌ها در اثر پوسيدگي و جوانه‌زني در انبار كمتر است (به ويژه در مناطق روزكوتاه). در مناطق معتدل و سرد كه ارقام روزبلند كشت مي‌شوند، مي‌توان كشت بذررا به تاخير انداخت و در ارديبهشت تا اوايل خرداد انجام داد. زمان برداشت سوخچه خيلي زودتر از زمان برداشت در توليد سوخ بوده زيرا تراكم زياد پيازها باعث مي‌شود آغاز سوخ‌دهي زودتر انجام شود و برگ‌هاي هوايي نيز زودتر بيافتد. معمولا سوخچه با مقدار كم نيتروژن (حدود 40 كيلوگرم در هكتار) پرورش داده مي‌شود. پس از رسيدن (بسته به رقم سه تا چهار ماه)، سوخچه‌ها از زمين بيرون آورده شده و براي خشك شدن مدتي در مزرعه و در مسير باد قرار داده شده و يا بعد از قطع برگ‌هاي هوايي، به انبار منتقل شده تا در آنجا خشك و نگهداري شود. سوخچه در اين مناطق بايد به مدت حداقل 6 ماه نگهداری شده تا در بهار سال بعد در زمین اصلی و با تراکم معمول (80-60 بوته در متر مربع) کشت شوند.

البته خوشبختانه در اغلب اين مدت دما خنك و سرد بوده و تلفات سوخچه نسبتاً كم مي‌باشد. در مناطق جنوبي كه ارقام روزكوتاه كشت مي‌شوند، بر اي نمونه در خوزستان، بهترين زمان كشت بذر براي توليد سوخچه اسفند بوده و سوخچه در اواخر فصل بهارتوليد مي‌شود. به هر حال بايد بتوان مدت حداقل چهار ماه سوخچه‌هاي توليدي را در اين مناطق جهت كشت در پاييز نگهداري كرد كه تلفات سوخچه به دليل گرما و رطوبت بالاي محيط زياد است. در جيرفت معمولاً در ارديبهشت اقدام به كشت بذر جهت توليد سوخچه كرده و در سيستان و بلوچستان براي توليد سوخچه در منطقه نسبتاً خنك آن مثل منطقه خاش در خرداد و تير اقدام به كشت بذر با تراكم زياد مي‌شود. براي زودرس كرد ن پياز درخوزستان كاشت سوخچه‌هاي رقم پريماورا در تاريخ انتقال اول مهر توصيه شده است.

سیستم‌های کشت

کشت کرتي (سنتي)

در كشت كرتي، بعد از تهيه زمين اقدام به كرتبندي در قطعات 100 تا 200 مترمربعي مي‌شود، سپس بذرپاشي به صورت دستپاش انجام گرفته و روي بذر با ماسه به ضخامت 1/5 سانتيمتر پوشانده و آبياري به صورت غرقابي انجام مي‌شود. در طول دوره رشد، اكثراً به روش دستي و يا با سموم علف‌كش با علف‌هاي هرز مبارزه مي‌شود. اين الگوي كشت معايب زيادي دارد كه به موارد زير مي‌توان اشاره نمود:

• بالابودن ميزان بذر مصرفي (به دليل كشت دستي)
• يكنواخت نبودن عمق كاشت
• سله بستن سطح خاك كه مانع سبز شدن گياهچه پياز شده و براي برطرف كردن آن از ماسه به میزان 120-180 مترمكعب در هكتار براي پوشاندن بذر استفاده شده كه موجب تخريب بافت خاك مي‌شود.
• يكنواخت نبودن سطح سبز مزرعه
• يكنواخت نبودن فواصل كشت
• مصرف بالاي آب
• مصرف بيش از اندازه كود و سم و هزينه بالاي مبارزه با علف‌هاي هرز (به دليل نداشتن قابليت استفاده از ماشين‌آلات).

در اين الگوي كشت مي‌توان از روش كشت نشايي براي حل مشكل استفاده از ماسه به عنوان پوشش بذر جهت جلوگيري از شستشوي بذر و سله بستن خاك تا زمان سبز شدن گياه استفاده كرد. البته استفاده از روش كشت كرتي در مناطقي كه از خاك و آب شور رنج مي‌برند، نسبت به كشت جوي و پشته‌اي و نواري قطره‌اي ارجحيت دارد. در يك تحقيق در منطقه ميناب عملكرد محصول در روش كشت كرتي بيشتر از روش جوي و پشته‌اي به دست آمد. در روش كشت كرتي به دليل آبياري غرقابي، حجم زيادي آب روي بستر كشت پخش شده و منجر به آبشويي املاح ناشي از شوري خاك و آب مي‌گردد.

کشت ردیفي (خطي)

بسته به روش آبياري، در صورت آبياري فارويي (جوي و پشته‌اي)، كاشت رديفي را مي‌توان با تهيه پشته‌هايي به عرض 60 سانتيمتر و كاشت 2 رديف بر ر وي پشته‌ها انجام داد. اين روش كاشت نسبت به روش كاشت كرتي برتري دارد. همچنين در صورت استفاده از آبياري باراني و يا قطره‌اي مي‌توان اقدام به كشت ر ديفي نمود. فاصله رديف بسته به نوع ماشين‌آلات مورد استفاده مي‌تواند حداقل 10 سانتيمتر باشد كه در اين صورت بر روي پشته‌هاي 60 سانتي‌متري مي‌توان چهار رديف كشت كرد. فاصله دو بوته روي رديف كاشت، 5-7 سانتي‌متر در نظر گرفته مي‌شود (ارقامي كه سوخ آنها كاملاً روي خاك تشكيل مي‌شود، به فاصله بيشتري نسبت به ارقام و جمعيت‌هاي محلي كه سوخ آنها در عمق خاك تشكيل مي‌شود، احتياج دارند). لازم به ذكر است كه اندازه سوخ را مي‌توان تا حد قابل توجهي توسط تراكم كاشت كنترل نمود. در برخي موارد پشته‌هايي به عرض 1-0/9 متر تهيه كرده و كاشت 6 رديف بر روي پشته‌ها طبق شكل انجام مي‌پذيرد.

فاصله رديف بسته به نوع ماشين‌آلات مورد استفاده مي‌تواند متغيير باشد (از 20 تا 30 سانتيمتر). در صورت كاشت با دست اين فاصله مي‌تواند به 10 سانتي‌متر نيز كاهش يابد. براي توليد پياز كوچك يا سوخچه (آنيون‌ست) براي كاشت در سال بعد، تراكم 1000-2000 بوته در مترمربع و برای تولید سوخ‌های بزرگتر، تراکم کاشت 25-50 بوته در مترمربع در نظر گرفته مي‌شود.

کشت نواری با آبياری قطره‌ای نواری (تيپ)

در روش نواري با استفاده از آبياري قطره‌اي، به طرق مختلف اقدام مي‌گردد. در يك روش جويچه‌هايي كم عمق (حداكثر 20 سانتيمتر) به طول حداكثر 100 متر ايجاد شده و نوارهاي آبياري تيپ درون آنها قرار مي‌گيرد. فاصله اين جويچه‌ها از هم حدود 50 سانتيمتر و دهانه جويچه‌ها حدود 30 سانتيمتر در نظر گرفته مي‌شود. در روشي ديگر، زمين به پشته‌هايي با عرض حدود يك متر تقسيم مي‌گردد. در واقع پشته‌هاي عريض يك متري جايگزين جويچه‌ها در روش اول مي‌شود. با تسطيح پشته‌ها، تعداد 2-3 نوارتیپ روي پشته پهن شده و كشت نشاء پياز در 3-4 رديف روي پشته انجام مي‌شود.

پس از آماده‌سازي زمين اصلي و آماده‌شدن نشاءها، خزانه آبياري شده و نشاءها از خاك خارج مي‌شوند. دقت در اين كار منجر به سالم ماندن ريشه‌ها شده و مدت زمان رشد مجدد نشاءها در زمين اصلي كاهش يافته و نشاءها بهتر مستقر مي‌گردند. هرس ريشه و برگ در كشت نشاء پياز امري مرسوم بوده و جهت تحريك رشد ريشه و نيز كاهش سطح تبخير گياه، اقدام به هرس دستي نشاءها مي‌گردد. لازم به ذكر است برگ‌هاي هرس شده پياز كه معمولاً به اندازه يك سوم طول خود هرس مي‌شوند، ديگر امكان رشد نداشته و برگ‌هاي جديد رشد بعدي نشاء را به عهده مي‌گيرند. جهت كشت نشاء، سوراخ‌هايي به عمق حداكثر 4 سانتيمتر ايجاد و نشاءها درون آنها كشت مي‌گردد. هواگيري منطقه ريشه مهمترين عامل در استقرار نشاء كشت شده است. بدين منظور فشردن گودال حاوي نشاء جهت خروج هوا از منطقه ريشه الزامي بوده و نبايستي به پوشاندن خاك در منطقه طوقه اكتفا نمود. جهت سهولت سوراخ‌زني مي‌توان از ابزاري كه با ميلگرد تهيه شده و فاصله بين سوراخ‌ها 10 سانتيمتر از هم تعبيه شده است، استفاده نمود به تازگي در كشور دستگاه‌هاي مختلفي توليد و يا وارد شده اند كه مي‌توانند عمل كاشت سوخ را به صورت مكانيزه انجام دهند كه استفاده از اين دستگاه‌ها علاوه بر كاهش قابل توجه هزينه كارگري ميزان مصرف سوخچه را نيز كاهش مي‌دهد.

تراکم بوته

انتخاب تراكم مناسب يكي از مهمترين تصميمات در زراعت پياز بوده كه بايستي قبل از كشت اتخاذ شود. براي توليد عملكرد مناسب، تعيين ترا كم مناسب گياه در هكتار با تعيين مناسب‌ترين فاصله رديف و فاصله بوته روي رديف نيز بسيار ضروري است. كارايي جذب انرژي تابشي توسط گياهان نيازمند سطح برگ به ميزان كافي است كه اين هدف با تغيير تراكم بوته‌ها در واحد سطح ميسر است. علاوه بر اين، تراكم كاشت گياه يكي از راههاي اساسي جهت كنترل اندازه و شكل سوخ پياز مي‌باشد. معمولاً ميزان محصول در اثر افزايش تراكم كشت افزايش مي‌يابد ولي با افزايش تراكم قطر و وزن سوخ كاهش مي‌يابد. توليد حداكثر محصول در بيشترين تراكم بوته بستگي به شرايط رشد از قبيل حاصلخيزي خاك و ميزان آب قابل دسترس دارد. بيشترين عملكرد با آبياري و كوددهي مناسب و در كرت‌هاي آزمايشي و با روش كودآبياري 100 تا 120 تن در هكتار بوده است. در مزارع تجاري با شرايط ايده‌ال عملكرد حدود نصف مقدار مزبور مي‌باشد. در صورت استفاده از ارقام مناسب و در شرايط اقليمي مساعد، براي توليد سوخ متوسط با قطر 50 تا 70 ميلي‌متر تراكم 50 تا 100 بوته در مترمربع، براي سوخ بزرگ با قطر بزرگتر از 70 ميلي‌متر تراكم 25 تا 50 بوته در مترمربع و براي سوخ كوچك با قطر كمتر از 50 ميلي‌متر تراكم بيشتر از 100 بوته در مترمربع و براي توليد سوخچه تراكم 1000 تا 2000 بوته در متر مربع توصيه شده است.

نكته قابل توجه اينكه در تراكم‌هاي ثابت، عملكرد پياز تحت تأثير آرايش كاشت قرار مي‌گيرد و در يك تراكم ثابت كاهش فاصله بين رديف سبب افزايش عملكرد سوخ گرديد. مثلاً در تراكم 66/7 بوته در مترمربع، عملكرد در فاصله كاشت 7/5 ×20 سانتی‌متر از عملكرد در فاصله كاشت 5×30 سانتيمتر بيشتر بوده است. براي پياز سفيد بهبهان تراكم 33 بوته توصيه مي‌شود. برا ي رقم پريماورا تراكم 25 بوته در مترمربع مناسب‌ترين فاصله كاشت است. براي كشت توده محلي قولي‌قصه در زنجان، مناسب‌ترين فاصله بين رديف 20 سانتي‌متر و فاصله بين بوته 5 سانتي‌متر مي‌باشد. براي جمعيت بهبو د يافته پياز بهبهان تراكم 100 بوته در مترمربع توصيه مي‌شود.

تاریخ مناسب کشت پیاز

رعايت تاريخ كاشت مناسب در زراعت پياز بسيار مهم مي‌باشد تا هر مرحله نموي هنگامي به وقوع بپيوندد كه دما براي آن مرحله مناسب بوده و شاخص سطح برگ در هنگام مواجه شدن گياه با طول روز بحراني براي تشكيل سوخ به منظور توليد حداكثر محصول، كافي باشد. در صورت كشت زودهنگام، گلدهي غيروقت (بولتينگ) روي خواهد داد.

در اثر اين عارضه مركز سوخ سفت و محصول غيرقابل فروش خواهد شد. بولتينگ نتيجه رشد سريع گياه تا مرحله بعد از نونهالي (دمايي)، قرارگرفتن در معرض دماي پايين به مدت چند هفته و سپس طويل شدن طول روز و دماي پايين كه شرايط مناسبي براي گل‌ آغازي در مقايسه با سوخ‌دهي است، مي‌باشد. ميزان بولتينگ در صورت عدم رعايت تاريخ كاشت مناسب در مناطق جنوبي كشور تا 24 درصد گزارش شده است. از طرف ديگر كشت ديرهنگام باعث مي‌گردد كه شاخص سطح برگ در هنگام مواجه‌ شدن گياه با طول روز بحراني براي تشكيل سوخ كم باشد، برگ‌ها به سرعت پير شده و در نتيجه سوخ‌ها كوچك و عملكرد نيز بسيار پايين خواهد بود.

معمولاً در مناطق معتدل سرد كشور در اولين فرصت بعد از رفع يخبندان و آماده شدن زمين، بذر پياز كشت مي‌شود. در واقع كاشت در اوايل فصل بهار و در فرودين صورت مي‌گيرد. همچنين در اين مناطق جهت توليد محصول زودرس معمولا حداكثر تا اواخر فروردين نشاء كشت مي‌شود. در مناطق جنوبي كشور، به منظور زودرس كردن، مي‌بايست كشت به روش نشايي انجام گرفته و نشاء حاصله در اوايل فصل پاييز و در مهر به زمين اصلي منتقل شود. در صورتي كه در اين مناطق هدف توليد پياز براي فصل بهار سال بعد باشد، معمولاً بذر پياز در مهر تا اوايل آبان، بسته به منطقه جهت جلوگيري از بولتينگ،كشت مي‌شود. بروز بولتينگ در تعيين تاريخ كاشت رقم نقش مهمي دارد. در مناطق جنوبي، گياهان كوچك در مراحل ابتدايي رشد، درصورت مواجهه با هواي سرد نسبت به گلدهي حساسيت نشان نمي‌دهند بنابراين زمستان را بايد به صورت گياه كوچك بگذرانند تا به گل نروند، درحالي كه از نظر اندازه بزرگ باشد مي‌تواند محرك سرما را براي شروع گلدهي دريافت و سپس به گل برود. در مزارع پياز ظهور 5 درصد گلدهي اثر معني‌داري بر كاهش عملكرد سوخنشان داده است. درصد گلدهي 2 درصد حد مجاز قابل قبولي است كه هم ساقه گل‌دهنده بيش از حد ظاهر نشود و هم بتوان محصول خوبيبه دست آورد. تاريخ كاشت 30 مهر براي رقم تگزاس‌ ارلي‌گرانو در زابل توصيه شده است.

كشت و توليد پياز در ايران در هر چهار فصل سال انجام مي‌شود. تاريخ كشت و برداشت پياز در استان‌هاي مختلف كشور در جدول زير ارائه شده است.

آبیاری پياز

پياز داراي سيستم ريشه‌اي سطحي است كه در عمق 30 سانتي‌متري خاك متمرکز می‌شود. یک بوته پیاز حدود 200-300 ریشه  توليد مي‌كند كه قطر آن بين نیم تا دو میلی‌متر است. نزدیک به 100 درصد جذب آب از منطقه 30 تا 50 سانتي‌متري سطح خاك صورت مي‌گيرد. پياز مانند اكثر محصولات صيفي به كمبود آب حساس بوده و براي داشتن عملكرد زياد، تخليه آب خاك نبايد از 25 درصد آب قابل استفاده پياز تجاوز كند. مقدار آبي كه بالاتر از نقطه پژمردگي دائم و در تمام محدوده رطوبت موجود در خاك تا حد ظرفيت زراعي قرار دارد به عنوان رطوبت قابل استفاده شناخته شده و مي‌تواند توسط گياه استفاده شود.

پياز تا هنگامي مي‌تواند از خاك آب جذب نمايد كه پتانسيل آب ريشه از پتانسيل آب محلول خاك منفي‌تر باشد. بديهي است هرچه سطح آب بيشتر باشد، سرعت جذب آب بيشتر است و ريشه با سهولت بيشتري آب را جذب مي‌كند. علاوه بر حركت مايعي، آب در خاك به صورت بخار نيز مي‌تواند حركت نمايد. در طول شب كه لايه‌هاي بالائي خاك سرد مي‌شوند، بخارآب از لايه‌هاي گرم‌تر پائيني به لايه‌هاي بالائي حركت كرده و در منطقه ريشه متراكم مي‌شود. وقتي كه جذب آب توسط ريشه كمتر از تعرق گياهي باشد. پياز در معرض تنش كمبود آب قرار مي‌گيرد. قانون تعرق در گياهان همانند قانون تبخير از سطح مرطوب است. در هنگام تعرق آب از كليه سطوح خارجي و داخلي گياه (كه با هوا در تماس‌اند)، تبخير مي‌شود. در داخل اندام‌هاي گياهي هم آب از سطوح سلول‌ها كه در تماس با فضاي بين سلولي هستند تبخير مي‌شود و اين بخارات از طريق روزنه ها به هوا راه مي‌يابد.

از بين مراحل مختلف رشد پياز، دوره شكل‌گيري عملكرد به ويژه دوره رشد غده پياز كه حدود 60 روز پس از نشاء كاري است، حساس‌ترين دوره رشد محصول به كمبود آب است. براي اهداف توليد بذر، دوره گل‌دهي پياز به كمبود آب خيلي حساس است. دوره رويشي پياز حساسيت كمتري نسبت به تنش كمبود آب دارد. بنابراين در شرايط محدوديت آب فقط صرفه‌جويي در دوره رشد رويشي و دوره رسيدگي محصول قابل انتظار بوده و براي به دست آوردن غده‌هاي بزرگ با وزن زياد، از بروز كمبود آب به‌ويژه در دوره شكل‌گيري عملكرد (بزرگ شدن پياز) بايد خودداري كرد.

 طول دوره رشد و حساسيت پياز به كمبود آب

طول دوره رشد پياز به عوامل اقليمي و روش كشت بستگي دارد. طول اين دوره رشد براي كشت نشائي بين 140 تا 190 روز است. دوره رشد آن از كاشت بذر تا جمع آوري محصول از مزرعه از 140 تا 240 روز و از زمان كاشت بذر تا جمع آوري بذر از 500 تا 600 روز طول مي‌كشد. دوره رشد پياز در نقده و مياندوآب در آذربايجان غربي، بابل و آمل در مازندران، شهركرد در چهارمحال و بختياري، زنج ان، خرمدره، ابهر و تاكستان در استان زنجان، دو گنبدان در استان كهگيلويه بويراحمد 140 روز، در شيراز، مرودشت و نيريز در استان فارس 240 روز و با كشت پائيزه در اصفهان 270 است. دوره رشد پيا ز در ساير نقاط بين دو محدوده يادشده قرار دارد. دوره رشد اين گياه با روش كشت مستقيم در آذربايجان شرقي حدود 195 روز است.

از بين مراحل مختلف رشد پياز، دوره شكل‌گيري عملكرد به‌ويژه دوره رشد غده پياز كه حدود 60 روز پس از نشاءكاري است حساس‌ترين دوره رشد محصول به كمبود آب است. براي اهداف توليد بذر و در دوره گل‌دهي پياز به كمبود آب خيلي حساس است. دوره رويشي پياز حساسيت كمتري نسبت به تنش كمبود آب دارد. بنابراين در شرايط محدوديت آب فقط صرفه‌جويي در دوره رشد رويشي و دوره رسيدگي محصول قابل انتظار بوده و براي به دست آوردن غده‌هاي بزرگ با وزن زياد، از بروز كمبود آب به ويژه در دوره شكل‌گيري عملكرد (بزرگ شدن پياز) بايد خودداري كرد.

علف‌هاي هرز مزارع پياز در ايران

کنترل علف‌های هرز یکی از جنبه‌های مهم تولید در هر نظام کشاورزی است. علف‌های هرز به دلیل رقابت با گیاهان زراعی برای عوامل محیطی و نهاده‌ها، موجب کاهش کیفیت و کمیت محصول و ایجاد پناهگاهی مناسب برای حشرات و عوامل بیماری‌زا خسارت زا می‌شوند. لذا، هر ساله کشاورزان متحمل هزینه‌های زیاد جهت کاهش اثر سوء علف‌های هرز به محصول و کاهش خسارت‌های ایجاد شده به دلیل نبود کنترل کافی علف‌های هرز می‌شوند که نشانگر اهمیت موضوع است. طبق برآوردهای انجام شده در صورت کنترل علف‌های هرز حدود 10 تا 15 درصد کل ارزش تجاری تولیدات مزرعه بر اثر خسارت علف‌های هرز از دست می‌رود و در صورت عدم کنترل این میزان تا 100 درصد می‌تواند افزایش یابد.

کنترل رشد علف‌های هرز در طول چرخه تولید محصول پیاز برای دستیابی به عملکرد بالا و محصول بازارپسند ضروری است. پیاز با توجه به رشد آهسته، داشتن ریشه سطحی و برگ‌های راست باریک، قادر به رقابت با علف‌های هرز نیست. لذا در مزارع پیاز بسیاری از گونه‌های علف‌های هرز (نازک برگ یا پهن برگ، یکساله یا چند ساله) رشد می‌کند. ترکیب هر جمعیت علف هرز بسیار متغیر است و به عواملی مانند نوع خاک، تناوب زراعی، نحوه کاشت و دوره رشد بستگی دارد.

روش‌هاي مديريت علف‌هاي هرز

بهترین روش کنترل علف‌هرز برای هر کشاورز به عوامل متعددی از جمله گونه‌های علف هرز موجود در مزرعه، فاصله ردیف کاشت پیاز، هزینه‌های کارگری، و در دسترس بودن نیروی کار بستگی دارد.

تناوب زراعي

تناوب زراعی به مدیریت علف‌های هرز و همچنین کنترل بسیاری از آفات کمک می‌کند. کنترل علف‌های هرز یک ساله و چند ساله در پیاز از طریق استفاده از علف‌کش‌های مختلف نسبتا آسان است. با این حال، کنترل برخی از علف‌های هرز پهن برگ و نازک برگ غالب و دائمی دشوار است. کنترل این قبیل از علف‌های هرز ممکن است از طریق تناوب زراعی حاصل شود. علاوه بر این، با اجرای تناوب زراعی می‌توان در یک مزرعه و در سال‌های مختلف از انواع علف‌کش‌ها استفاده کرد. به این ترتیب کشاورز می‌تواند با جلوگیری از افزایش علف‌های هرز به حفظ کل جمعیت علف هرز در سطح پایین‌تر دست یابد.

وجين دستي

وجین دستی می‌تواند به طور موثر اغلب گونه‌های علف‌های هرز را کنترل کند. به منظور کاهش خسارت، وجین دستی باید زمانی که محصول و علف‌های هرز هر دو کوچک هستند انجام شود. حذف علف‌های هرز بزرگ با سیستم ریشه گسترده ممکن است به ریشه و یا اندام هوایی محصول آسیب برساند. اگر چه وجین دستی در کنترل علف‌های هرز بسیار موثر است، ولی به دلیل زمان بر بودن و نیاز به کارگر پر هزینه است.

كنترل شيميايي

برای کنترل علف‌های هرز مزارع پیاز از دو نوع علف‌کش می‌توان استفاده کرد:

• علف‌کش قبل از جوانه زنی: قبل از جوانه‌زنی، طی سه روز بعد از بذرکاری یا نشاءکاری و قبل از شروع جوانه‌زنی علف‌های هرز، از این نوع علف‌کش می‌توان استفاده کرد. این نوع از علف‌کش‌ها تاثیری بر روی علف‌های هرز جوانه زده ندارند. علف‌کش‌های قبل ازجوانه زنی برای تاثیرگذاری، نیاز به رطوبت دارند، بنابراین اگر ظرف پنج روز بعد از مصرف بارندگی اتفاق نیفتد، باید آبیاری انجام گیرد. اغلب علف‌کش‌های قبل ازجوانه زنی، توانایی کنترل علف های هرز را طی 60 روز پس از مصرف از دست می‌دهند.
• علف‌کش پس رویشی: هنگامی‌ که پیاز دارای سه تا چهار برگ کاملا توسعه یافته است و علف‌های هرز در کوچکترین اندازه خود هستند، باید از این نوع علف‌کش استفاده کرد. علف‌های هرز بیش از مرحله چهار برگی ممکن است از بین نروند. پس از آغاز تشکیل سوخ نباید از این علف‌کش استفاده کرد. طرز استفاده انواع علف‌کش‌های مورد استفاده برای کنترل علف‌های هرز مزارع پیاز بشرح زیر می‌باشد.

1. علف‌كش گل (اكسي فلورفن) Ec 24%

اکسی فلورفن علف‌کشی انتخابی با اثر تماسی از گروه دی فنیل اترها با دوام طولانی در خاک بوده که عمدتا از طریق برگ جذب شده و اثر می‌کند. مصرف 2 لیتر در هکتار به صورت پس رویشی برای کنترل طیف وسیعی از علف‌های هرز پهن برگ و باریک برگ در پیاز توصیه شده است. اثر آن اکسیده کردن پروتئین و رنگدانه‌ها در گیاه است که علائم بارز آن سفید شدن بافت برگ در محل تماس با سم می‌باشد. دوام علف کش گل در خاک حدود 30 روز است، که طول این مدت به شدت نور، درجه حرارت و نوع خاک بستگی دارد. برای دوام بیشتر این علف‌کش، نور کم و دمای پایین لازم است. برای اخذ نتیجه بهتر، اکسی فلورفن در مراحل اولیه رویش علف‌های هرز مصرف می‌شود. میزان آب برای تهیه محلول اکسی فلورفن، 300-500 لیتر در هکتار است. رطوبت خاک برای تاثیر اکسی فلورفن لازم است. بنابراین آبیاری به موقع یا باران برای این منظور مورد نیاز خواهد بود. از اکسی فلورفن در کشت مستقیم بذر به میزان 2 لیتر در هکتار در مرحله 2-5 برگی پیاز و یا در دو نوبت هر دفعه به میزان 0/75 لیتر به فاصله 18 روز استفاده می‌شود. از اکسی فلورفن در کشت نشایی در یک نوبت به میزان 1/5 تا 2 لیتر در هکتار پس از انتقال نشا و در مرحله2-4 برگی علف‌های هرز استفاده می‌شود.

2. علف‌كش داكتال (كلرتال ديمتيل) Wp 75%

علف‌کش انتخابی، غیرسیستمیک از گروه بنزن دی کربوکسیلیک اسید است که از طریق ریشه و یا هیپوکوتیل جذب شده ومانع رشد جوانه‌های انتهایی می‌شود. انتقال این علف‌کش در گیاه محدود است و ماندگاری آن در خاک (نیمه عمر) 100  روز است. برای از بین بردن علف‌های هرز پهن برگ یکساله به میزان 8 تا 12 کیلوگرم در هکتار قبل از کاشت یا بعد از کاشت و قبل از رویش علف‌های هرز و اوایل رشد، 6 تا 8 برگی آنها توصیه می‌شود.

3. علف‌كش توتريل (آيوكسينيل) EC 25%

آیوکسینیل علف‌کش انتخابی، تماسی (با کمی اثر سیستمیک)، از گروه هیدروکسی بنزو نیتریل که برای کنترل علف‌های هرز پهن برگ در مزارع پیاز به صورت پس رویشی و در اوایل رشد علف‌های هرز بعداز 4 برگی شدن پیاز و 2-5 برگی علف هرز به کار می‌رود. جذب این علف‌کش توسط اندام‌های هوایی صورت می‌گیرد و انتقال آن در گیاه بسیار محدود است. علائم تاثیر آن به صورت کلروز سریع، و نکروزه شدن از حاشیه برگ‌ها، سوختگی و خشک شدن برگ‌ها قابل مشاهده است. مقدار توصیه شده این علفکش 2 تا 3 لیتر در هکتار می‌باشد.

4. علف‌كش رونستار (اگزاديازون)

اگزادیازون علف‌کش تماسی و انتخابی که به صورت پس رویشی برای کنترل علف‌های هرز پهن برگ یک ساله در پیاز استفاده می‌شود. همچنین این علف‌کش به صورت پیش رویشی برای کنترل علف‌های هرز پهن برگ یکساله و گراس‌ها نیز استفاده می‌شود. مقدار مصرف آن 2/5 تا 3 لیتر در هکتار بوده که بیشتر برای کنترل علف هرز دائمی پیچک نیز استفاده می‌شود.

اگزادیازون نباید با خاک مخلوط شود زیرا عملیات خاک‌ورزی از اثر آن می‌کاهد. اثر این علف‌کش در اراضی مرطوب یا تازه آبیاری شده بیشتر از اراضی خشک و دارای کلوخه می‌ باشد، لذا توصیه می‌شود قبل از سم‌پاشی با این علف‌کش مزارع پیاز آبیاری و بعد از گاورو شدن مزرعه سمپاشی انجام گیرد. زیرا آبیاری، بذر علف‌های هرز را تحریک به جوانه‌زنی نموده تا در زمان مبارزه رشد آنها به حد مطلوب برسد. در واقع مصرف پیش رویشی اگزادیازون در پیاز باعث می‌شود گیاهچه‌های علف‌های هرز که در زمان جوانه‌زنی با این ‌ش تماس پیدا می‌کنند از بین بروند. در مزارعی که پیاز دچار تنش آبی باشد از سمپاشی تا قبل از آبیاری خودداری شود .

اگزادیازون به صورت پیش رویشی بعد از کاشت و قبل از سبز شدن علف‌های هرز و همچنین به صورت پس رویشی از مرحله 2 تا 4 برگی علف‌های هرز پهن برگ و حداکثر 6 برگی علف‌های هرز باریک برگ مصرف می‌شود. علف‌های هرز باید در حداکثر رشد رویشی و فعالیت خود باشند. تاخیر در استفاده از این علف‌کش باعث رشد رویشی بیش از اندازه علف‌های هرز شده و اگزادیازون دیگر نمی‌تواند آنها را کاملا کنترل نماید. در واقع این علف‌کش روی علف‌های هرزی که از مرحله 8 برگی گذشته و یا در مرحله گلدهی باشند غیر از نکروز و سوختگی حاشیه برگ‌های جوان اثر دیگری ندارد، بنابراین تاخیر در مبارزه توصیه نمی‌شود. چنانچه علف‌های هرز ذیل از مرحله رشدی 6 برگی گذشته باشند، کاربرد علفکش اگزادیازون فقط باعث توقف رشد شده و پس از خشک شدن قسمت هوایی، علف هرز مجدداً رشد می‌کند. علف‌های هرز عبارتند از، علف شور، سلمک، تاج خروس خوابیده، تاج خروس، تاج ریزی، توق، گلرنگ وحشی، صابونک، ترشک، کهورک، پیچک صحرایی.

5. علف‌كش نابواس (ستوكسيديم)

ستوکسیدیم علف کشی است سیستمیک و انتخابی از گروه سیکولوهگزان دیون اکسیم که به صورت امولسیون روغنی جهت کنترل علف‌های هرز کشیده برگ در مزارع پیاز به کار می‌رود. این علف‌کش از سطح برگ سریعا جذب شده و به وسیله آوند چوب و آبکش در گیاه جابجا و در بافت مریستمی تجمع می‌یابد. ستوکسیدیم از فعالیت آنزیم کربوکسیلاز استیل کوانزیم A جلوگیری می‌کند. این آنزیم در یک مرحله از سنتز اسیدهای چرب فعال است. علف‌کش نابواس روی گیاهان پهن برگ بی اثر است، به این علت که در این گیاهان مکان پیوندی آنزیم متفاوت بوده و قادر به مهار این آنزیم نمی‌باشند. در نتیجه این علف‌کش در نازک‌برگها موجب توقف رشد جوانه و ریزوم، پژمردگی و زردی در برگ ها، جلوگیری از رشد ریشه و ساقه وخشکیدگی برگ ها می‌شود. این علف‌کش از طریق شاخ و برگ بیشتر از ریشه، جذب می‌شود. مقدار مصرف این علفکش 2تا 3 لیتر در هکتار و زمان کاربرد آن بعد از رویش و پس از مرحله 4 تا 5 برگی شدن علف های هرز باریک برگ می‌باشد. بهتر است در دمای بالای 10 درجه سلسیوس از این علف‌کش استفاده شود.

6. علف‌كش فوكوس (سيکلوكسيديم)

علف‌کش انتخابی، سیستمیک از گروه سیکلو هگزان اکسیم می‌باشد2 -1/5 لیتر در هکتار علف کش فوکوس برای کنترل علف‌های هرز کشیده برگ مزارع پیاز بعد از رویش و پس از مرحله 4 تا 5 برگی برای علف‌های هرز یک ساله و برای علف‌های هرز دائمی بعد از آن که ارتفاع آنها به 10 تا 15 سانتی متر رسید به کار می‌رود. این علف‌کش توسط اندام‌های هوایی جذب و به بخش‌های پائینی و بالایی گیاه منتقل می‌شود. مصرف آن موجب پژمردگی، زردی و خشکیدگی برگ‌ها، جلوگیری از رشد ریشه و ساقه می‌شود. میزان تاثیر این علف‌کش، در اثر خشکسالی، شرایط آب و هوایی خشک یا تنش زا کاهش می‌یابد. معمولا مرگ بخش‌هایی که در معرض سم بوده پس از 3-4 هفته کامل می‌شود. معمولاً زمانی که حداقل درجه حرارت شبانه روز به پائین تر از 10 درجه سلسیوس برسد، کاربرد سیکلوکسیدیم توصیه نمی‌شود. عملیات سم‌پاشی باید زمانی انجام شود که امکان وقوع بارندگی حداقل تا 2 ساعت وجود نداشته باشد. این علف‌کش نمی‌تواند، علف‌های هرزی را که پس از سمپاشی سبز می‌شوند کنترل نماید. در زراعت پیاز می‌توان با اختلاط سیکلوکسیدیم و آیوکسینیل بر علیه علف‌های هرز پهن برگ و نازک برگ با یک بار سم پاشی اقدام نمود.

7. علف‌كش گالانت سوپر (هالوكسي فوپ آرمتيل)

علف‌کش انتخابی و سیستمیک از گروه اریلوکسی فنوکسی پروپیونات، که برای کنترل پس از رویش علف‌های هرز باریک برگ یک ساله و چند ساله در مزارع پیاز استفاده می‌شود. این علف‌کش پس از مصرف سریعا از طریق کوتیکول گیاه جذب می‌شود و بلافاصله از برگ‌ها به نوک ریشه و ریزوم ها انتقال می‌یابد. محل اصلی فعالیت این علف‌کش بافت‌های مریستمی می‌باشد و تاثیر آن هنگامی که علف‌های هرز جوان و در حال رشد هستند به مراتب بیشتر است. البته علف‌های هرز بزرگتر معمولا با افزایش میزان غلظت سم مصرفی کنترل می‌شوند. ظهورعلائم تاثیر سم تدریجی بوده و زمان مهار کامل علف هرز بسته به نوع و سن آن، درجه حرارت، رطوبت نسبی هوا و خاک متفاوت است. در گونه‌های حساس، ظهور علایم تاثیر سم نیاز به یک دوره چند روزه دارد. طی این مدت رشد ریشه، ساقه و برگ متوقف شده و کلروز ظاهر و به مرور پخش و گیاه پژمرده شده و آثار خشکیدگی بافت به همراه تغییر رنگ به علت تولید آنتوسیانین ظاهر می‌شود .

برای کنترل علف‌های هرز از گالانت سوپر بسته به نوع علف هرز (یکساله یا دائمی) از مرحله 3 برگی تا قبل از به ساقه رفتن علف‌های هرز باریک برگ و برای علف‌های هرز چند ساله وقتی که ارتفاع گیاه به 30-10 سانتیمتر رسید استفاده می‌شود. در زمان مصرف باید درجه حرارت هوا حداقل به مدت 24 ساعت از 8 درجه سلسیوس پایین تر نرود زیرا به شدت اثر آن را کم می‌کند. در زراعت پیاز هالوکسی فوپ آرمتیل را می‌توان با رونستار (اگزادیازون) مخلوط کرد.

The post کشت پیاز appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

ریشه پیاز

ریشه پیاز از نوع افشان بوده و بسیار سطحی است. طول ریشه نسبتاً کوتاه و در وسط صفحه زیرزمینی نقطه رویشی که نقش جوانه انتهایی ساقه را دارد، قرار گرفته و از این محل ساقه گل دهنده هوایی و برگ سبز پیاز ظاهر می‌شود. ریشه بذری پیاز عمر کوتاهی داشته و ریشه‌های بعدی به صورت حلقه‌های مشخص و منظم از ساقه منشا گرفته و رشد ثانویه نیز ندارند. رشد گیاه در اوایل فصل کوتاه بوده و به صورت رزت است.

ساقه پیاز

ساقه گیاه ریزومی کوتاه، متراکم و تحلیل رفته در قسمت انتهای پیاز بوده که در برش طولی قلبی شکل است. ساقه گل دهنده تنها میانگره‌ای است که در طول سیکل زندگی گیاه و معمولاً در فصل رویش، از ساقه حقیقی به وجود می‌آید. این ساقه توخالی و در طول خود دارای یک برامدگی مشخص است

برگ پیاز

برگ‌های پیاز به دو دسته تقسیم می‌شوند: يکی فلس‌های پیاز که برگ‌های تغییر شکل یافته‌ای هستند و برای گیاه ارزش غذایی و ذخیره‌ای دارند و دیگر برگ‌های سبز فتوسنتز کننده می‌باشند. برگ‌های فتوسنتز کننده متقابل و در دو ردیف عمودی قرار می‌گیرند. برگ از دو قسمت پهنک و غلاف لوله‌ای شکل تشکیل می‌شوند. پهنک برگ تو خالی بوده و در قسمت فوقانی کمی مسطح است. زبانک برگ در بالای محل اتصال پهنک به غلاف به صورت گسترده قرار دارد. برگ‌های جوان در داخل غلاف برگ‌های قدیمی رشد کرده و مجموعه فشرده غلاف برگ‌ها، ساقه کاذب توخالی لوله‌ای شکلی تشکیل می‌دهد که در قسمت فوقانی باز است و گردن نامیده می‌شود

گل آذین پیاز

ساقه گل‌دهنده پیاز همچون تمام گونه‌های جنس Allium از رشد قسمت انتهای ساقه متراکم پیاز به وجود آمده و بدون گره و میان‌گره می‌باشد.. بسته به ژنوتیپ، اندازه پیاز و شرايط حیطی، يک پیاز مادری منفرد، از 1 تا 30 گل‌آذين تولید می‌کند اما تولید 5 تا 7 عدد آن معمول است.  هر چند تقريبا گل‌آذين پیاز ممکن است شامل 50 تا 2000 گل باشد، اما طیف معمول آن بین 200 تا 1000 عدد گل است. تعداد گل چترهای ثانویه (چترهایی که بعد از اولین چترها در یک بوته ظاهر می‌شوند) حدود 30 تا 50 درصد تعداد گل اولین چترها می‌باشد. قبل از گلدهی، گل توسط يک اسپات پوشیده شده که این پوشش براکته‌ای نازک، قبل از شروع گلدهی شکافته می‌شود. گل‌های یک چتر همزمان باز نمی‌شوند و هر کدام در مراحل نموی مختلفی قرار دارند، اما معمولاً گل‌ها از وسط چتر به سمت اطراف شکافته می‌شوند. تعداد گل‌هایی که در یک روز باز می‌شوند رابطه مستقیم با ساعات آفتابی روز دارد. هنگامی که 80 درصد گل‌های یک چتر شکفته شوند، چتر در اوج گلدهی خود قرار دارد.

مدت گلدهی یک چتر منفرد ممکن است از 2 تا 4 هفته به طول انجامد که مسلماً این زمان در مورد همه گیاهان یک مزرعه طولانی‌تر می‌شود. مدت گلدهی چترهای ثانویه کوتاه‌تر از چترهای اصلی بوده که احتمالاً به این دلیل است که تعداد گل کمتری داشته و گلدهی آن دیرتر و در هوای گرم‌تر اتفاق می‌افتد. تحت شرایط ویژه، برخی یا همه گل‎های یک چتر تبدیل به گل‌های کوچکی می‌شود. شدت تولید این پیازها در ژنوتیپ‌‌های مختلف متفاوت بوده و دلایل مختلفی برای آن ذکر نشده است. با این حال، واکنش گیاه به صدمات مکانیکی ممکن است یکی از این دلایل باشد. به عنوان مثال عکس‌العمل گیاه در مقابل آسیب‌های ناشی از حشرات مکنده را می‌توان ذکر نمود.

The post گیاهشناسی پیاز appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

سرخرطومی برگ یونجه

سرخرطومي برگ يونجه مهمترين آفت يونجه‌زارهاي ايران به شمار مي‌آيد. عمده‌ترين آسيب و زيان اين آفت ناشي از تغذيه لاروهاي آن از شاخ و برگ‌هاي يونجه مي‌باشد.

لارو سرخرطومي در آغاز از غنچه‌هاي انتهايي و با گذشت زمان و بزرگتر شدن آن‌ها، از برگچه‌ها تغذيه مي‌كند. در صورتي كه روند تغذيه با شدت بالايي ادامه يابد بوته‌ها به طور كامل بدون برگ خواهند شد. آسيب سرخرطومي برگ يونجه در فصل بهار و در يك مدت 4 تا 6 هفته‌اي رخ مي‌دهد كه اين بازه زماني همزمان با چين اول خواهد بود. سرخرطومي يونجه بر پايه شرايط اقليمي محل رشد، به دو صورت تخم و حشره كامل زمستان‌گذراني مي‌كند. در مناطق سردسيري حشره بالغ در اواخر زمستان از خواب زمستاني بيرون آمده و وارد يونجه‌زارها مي‌شود. حشره ماده بالغ آغاز به تخم‌ريزي در درون ساقه‌هاي يونجه مي‌كند. اين تخم‌ها زرد رنگ بوده و پس از رشد جنين و به هنگام تفريخ به رنگ تيره در مي‌آيند. تخم‌ها به طور معمول در اواخر زمستان يا اوايل بهار تبديل به لارو مي‌شوند. لاروها در درون پيله تبديل به شفيره مي‌شوند كه اين عمل در سطح خاك يا در سطح علوفه انجام مي‌شود. دوره شفيرگي دو تا سه هفته بوده، سپس حشره بالغ جديد ظاهر مي‌شود. حشره بالغ پس از ظهور براي مدت كوتاهي از سطح پوست ساقه‌هاي يونجه تغذيه كرده و اين قسمت از ساقه‌ها را در جهت درازا دچار سايش مي‌كند هنگاميكه دماي هوا به حدود 16 تا 19 درجه سلسيوس رسيد، يونجه‌زار را ترك كرده و در مكا نهايي مانند درزها و روزنه‌هاي زيرپوستي درختان، لابه‌لاي علف‌هاي هرز و يا در لايه‌هاي سطحي خاك به خواب مي‌روند. در مناطق گرمسيري اين تخم‌ها اواخر زمستان به لارو تبديل شده و از آغاز فصل فعاليت آنها آغاز مي‌شود. در واقع اين تخم‌ها نتيجه جفت‌گيري و تخم‌گذاري حشرات بالغ پيش از رفتن به خواب زمستاني مي‌باشند. در مناطق سرد، اين آفت دارا ي يك نسل در سال بوده، ولي در مناطق گرمسير تا 3نسل در سال مي‌تواند توليد كند. به عبارت ديگر حشره بالغ به جاي ترك يونجه‌زار، به تغذيه خود ادامه داده، جفت‌گيري كرده و تخم‌گذاري مي‌كند. اين تخم‌ها به لارو تبديل شده و باعث ايجاد آسيب و زيان در چين‌هاي بعدي مي‌شوند.

راهكارهاي مديريت آفت

كنترل زراعي

• برداشت زود هنگام يونجه درچين اول هنگامي كه نزديك گلدهي باشد. با اين عمل شمار بسياري لارو كه هنوز كامل نشده‌اند به علت كمبود مواد غذايي از يك سو و تابش آفتاب از سوي ديگر از بين خواهند رفت اين روش همچنين در كنترل علف‌هاي هرز يونجه‌زار نيز نقش چشمگيري را ايفا كند.
• در مناطقي كه امكان سوزاندن نيست مي‌توان از چراي پاييزه يا زمستانه يونجه‌زارها توسط گوسفند استفاده كرد. اين روش براي رقم‌هايي كه حساسيت به چرا دارند يا در مناطقي كه پيشينه آلودگي به بيماري‌هاي يونجه وجود دارد توصيه نمي‌شود. انجام چراي مستمر توسط گاو و گوسفند در اواخر پاييز مي‌تواند از تراكم لاروهاي آفت در يونجه‌زار بكاهد. با توجه به اينكه در پاييز آفت براي تخم‌گذاري به يونجه‌زار بر مي‌گردد چراي پاييزه مي‌تواند در كاهش ميزان تخم‌هاي آفت كه درون ساقه‌هاي يونجه گذاشته مي‌شود تأثير قابل توجهي داشته باشد ؛ به شرطي كه يونجه كشت اول و دوم نباشد و زمين رطوبت كافي داشته باشد.
• يخ‌آب زمستانه در مناطقي كه آب در دسترس كشاورزان باشد، مي‌تواند به منظور تكميل عمليات مبارزه زراعي زمستانه اجراء شود كه اين عمل موجب از بين بردن آفات زمستان‌گذراني در خاك مي‌شود و همچنين منجر به ذخيره رطوبت كافي و جلوگيري از تنش خشكي در اوايل فصل سال آينده خواهد شد به شرطي كه يونجه كشت اول و دوم نباشد.
• برداشت نزديك به سطح ساقه‌هاي يونجه (پايين‌تر از محل تخم‌گذاري آفت) در كاهش انبوهي تخم حشره مؤثر است.
• انجام ديسك سطحي در اواخر پاييز
• برداشت زود هنگام با دروگر بشقابي: بدين منظور يونجه‌زار در اوايل بهار، با دروگر بشقابي، كف‌بر مي‌شود. اجراي اين روش در كنترل آفت بسيار مؤثر است. به طوري كه تخم يا لاروهاي سن يك و دو موجود در بوته در اثر نبود ميزبان و گرسنگي، از بين مي‌روند. كف‌بر كردن و از بين بردن بقاياي گياهي سبب كاهش بسيار قابل توجهي در تراكم جمعيت آفت مي‌شود. اجراي اين روش هيچگونه تاثير جانبي زيست محيطي را در پي ندارد و از سويي سبب حفظ محصول مي‌شود. يكي از بازدارنده‌هاي اجراي اين روش وجود مرزهاي درون يونجه‌زار است چون با كف‌بر كردن، مرزها از بين مي‌روند. اما از آنجايي كه اغلب مزارع با روش باراني آبياري مي‌شوند، از بين رفتن مرز مشكلي را در نظام زراعي ايجاد نمي‌كند.
• استفاده از شعله‌افكن: استفاده از اين روش در اواخر فصل پاييز مي‌تواند تا حدود زيادي در كنترل آفت موثر باشد. بايستي توجه داشت كه استفاده از شعله تنها در يونجه‌زارهايي امكان‌پذير است كه دستكم دو سال يا بيشتر از كشت آنها گذشته باشد، زيرا وجود ريشه‌هاي قوي براي ادامه رشد بوته‌هاي سوزانده شده بسيار حياتي است. از سوي ديگر چون اين روش علف‌هاي هرز را نيز كنترل مي‌كند، بر رشد بيشتر يونجه در فصل بهار موثر خواهد بود.

كنترل شيميائي

تشخيص نوع زمستان‌گذراني در تعيين زمان و روش مبارزه با سرخرطومي برگ يونجه اهميت بالايي دارد. در صورتي كه زمستان‌گذراني به صورت تخم باشد، تفريخ تخم‌ها در بهار زودتر انجام خواهد شد و در نتيجه زمان مبارزه شيميائي نيز بايستي زودتر انجام گيرد. در چنين مناطقي چون امكان برداشت زودهنگام وجود ندارد، سمپاشي يونجه‌زار گريز ناپذير خواهد بود. بهترين زمان مبارزه شيميائي با اين آفت در زمان تفريخ 50% از تخمها است. به طور عموم در اين هنگام، آفت در بيشينه شرايط حساسيت خود بوده و از سوي ديگر شكارگرهاي آن نيز در كمينه شمار خود هستند. در مناطق گرمسير اين شرايط همزمان با فصل پاييز خواهد بود. براي كنترل شيميائي سرخرطومي برگ يونجه سموم فوزالن به میزان 5/2 لیتر در هکتار، مالاتیون 3 لیتر در هکتار، فن والریت 1 لیتر در هکتار و دیازینون 5/1 لیتر در هکتار قابل توصیه می‌باشد.

در صورتي كه علوفه توليدي به صورت تازه به مصرف دام‌ها برسد، بايستي از مالاتيون استفاده شود. در كل رعايت دوره دوام و اثركشندگي(كارنس) 15 روزه براي سموم ذكر شده ضروري است.

كنترل زيستي(بيولوژيك)

سرخرطومي برگخوار يونجه شمار زيادي دشمن طبيعي دارد كه به صور ت شكارگري و انگل‌وار‌هاي(پارازيتوئيدي) در كاهش جمعيت آفت نقش بسيار مهم به ويژه اواخر فصل بهار و در طول فصل تابستان دارند. از مهمترين شكارگرهاي لارو سرخرطومي برگ يونجه، كفشدوزك هفت نقطه‌اي Coccinella septempunctata است. انگل‌واره ايران همه متعلق به زنبورهاي خانواده Ichneumonidae هستند. در اين ميان زنبورهاي جنس Bathyplectes لاروهاي سرخرطومي را پارازيته مي‌كند. در كشور ما دو گونه از اين زنبورها به نام‌هاي B. curculionis و B. annurus در بيشتر مناطق كشت يونجه فعاليت مي‌كنند. البته اين زنبورها يك نسلي بوده و مدت فعاليت محدودي دارند. زنبورهاي جنس Pattasson از خانوادهMimaridae نيز از ديگر حشرات مفيد بوده كه تخم هاي سرخرطومي را پارازيته مي‌كند. همچنين زنبورهاي جنس Dibracoides از خانوادهPteromolidae  شفيره‌ها را مورد حمله قرار مي‌دهد. زنبور Necremnus leucarthros از خانواده Eulophidae نيز يكي ديگر از انگل شفيره سرخرطومي يونجه است.

سرخرطومی ریشه یونجه

سرخرطومي ريشه يونجه شامل گونه‌هاي مختلف از جنس Sitona است. اين گونه‌ها هر چند تفاوت‌هاي ظاهري با هم دارند، اما از نظر كلي با هم مانند هستند. گونه‌هاي غالب اين آفت در ايران شامل S.puncticticollis و S. callosaus مي‌باشند.

سرخرطومي ريشه يونجه زمستان را به صورت حشره كامل در شكاف‌هاي زمين يا به صورت لاروهاي سنين مختلف در درون خاك سپري مي‌كنند. اوايل بهار حشرات كامل فعال شده و پس از اندكي تغذيه، جفت‌گيري كرده، اطراف طوقه و يا درون خاك آغاز به تخم‌ريزي مي‌كنند. در شرايط مساعد دوره رشد تخم 7 تا 10 روز بوده و لاروها پس از بيرون آمدن از تخم به طرف ريشه‌ها حركت و آغاز به تغذيه از گره‌هاي تثبيت كننده نيتروژن مي‌كنند. سرخرطومي ريشه يونجه به معمول يونجه‌زارهاي پيرتر را مورد حمله قرار داده و تازه استقرار يافته اغلب از هجوم اين آفت در امان هستند. در سنين بعدي لاروها، در آغاز از سطوح ريشه‌ها تغذيه كرده و پس ازآن لاروهاي درشت با ايجاد دالان در ريشه‌ها در جذب آب و مواد درون خاك به طور جدي اختلال ايجاد مي‌كنند. با اين وجود تنها حشره كامل اين آفت مي‌تواند به صورت اقتصادي ايجاد آسيب و زيان كند و حالت لاروي آن نيازي به كنترل ندارد. در شرايط مساعد دوره لاروي يك تا دو ماه طول كشيده و لاروهاي كامل در عمق 2 تا 3 سانتيمتري خاك درون پيله خاكي به شفيره تبديل مي‌شود. دوره شفيرگي دو تا سه هفته طول كشيده و پس از آن حشرات كامل نسل جديد ظاهر مي‌شوند. اين آفت مي‌تواند ساليانه تا سه نسل ايجاد كند.

آسيب و زيان رساني آفت

هر دو مرحله حشره بالغ و لارو سرخرطومي‌هاي ريشه از يونجه تغذيه مي‌كنند. حشرات بالغ تنها از قسمت‌هاي هوايي به‌ويژه برگ‌هاي جوان تغذيه كرده و لاروها روي قسمت‌هاي مختلف ريشه زندگي مي‌كنند.

گرچه ميزان آسيب و زيان‌رساني حشرات بالغ در نتيجه تغذيه از برگ با آسيب و زياني كه لاروها در دوره رشد به نسبت درازمدت خود بر روي ريشه وارد مي‌آورند، قابل مقايسه نيست. ولي چنانچه اين آسيب و زيان را با آسيب و زيان سرخرطومي برگ يونجه (Hypera postica) مقايسه كنيم، خواهيم ديد كه اين حشرات نيز در دوره بلوغ با جمعيت زيادي كه دارند به ميزا ن قابل ملاحظه‌اي به برگ‌هاي يونجه آسيب و زيان وارد مي‌كنند. از اين جهت نشانه‌هاي تغذيه حشرات كامل Sitona و سرخرطومي برگ يونجه از دور به هم همانندي دارند.

لاروها از اواخر سن اول به بعد به طور مستقيم از ريشه تغذيه مي‌كنند، بدين ترتيب كه در آغاز از قسمت‌هاي سطحي ريشه و هنگامي‌كه به سن سوم و چهارم رسيدند از همه‌ي قسمت‌هاي آن تغذيه كرده و توليد حفره يا دالان‌هايي در ريشه مي‌كنند و در صورت زياد بودن تعداد لاروها در روي يك ريشه، قسمت‌هاي دروني ريشه حالت پوسيده به خود گرفته و از بين مي‌رود.

راهكارهاي مديريت آفت

كنترل زراعي: اين روش شامل برداشت يونجه‌زار و چرانيدن آن است. هر دوي اين روش‌ها با حذف بقاياي گياهي آلوده، باعث كاهش آسيب و زيان سرخرطومي ريشه خواهد شد. روش ديگر استفاده از شعله‌افكن است. سوزاندن بخش هوايي بوته‌ها و بقاياي بر جا مانده پس از برداشت‌هاي پيشين تأثير به‌سزايي در كنترل اين آفت خواهد داشت. رعايت تناوب در كاشت يونجه‌زار و خودداري از كاشت پشت سر هم يونجه يا شبدر نيز تا حدود زيادي از آسيب‌زائي اين آفت خواهد كاست.

كنترل شيميائي: كنترل شيميایي تنها در مرحله زيان اقتصادي قابل توصيه است. از آنجائيكه سرخرطومي ريشه يونجه در شرايط مساعد تا سه نسل در سال توليد كرده و آسيب و زيان‌رساني آن توسط حشره كامل مي‌باشد، لذا مبارزه بايد بي‌درنگ پس از ظهور حشره كامل هر نسل انجام شده و براي اين امر، آفت‌كش ديازينون 1 لیتر در هکتار قابل توصيه است.

سوسک شاخ بلند یونجه

اين حشره در مرحله لاروي، به ريشه يونجه حمله مي‌كند اين حشره به طور عمده زمستان را به صورت لارو كامل درون ريشه بوته‌هاي آلوده يونجه سپري مي‌كند. لاروهاي زمستا ن‌گذران سوسك ريشه‌خوار يونجه بدون توقف رشد دياپوز اجباري بوده و در طول فصل سرد نيز به تغذيه و رشد خود به طور كند ادامه مي‌دهند. سر لاروها در اواخر دوره رشد و پيش شفيره شدن به سمت بالا و به طرف طوقه گياه قرار مي‌گيرد. در اواسط فصل بهار پس از رشد كامل لاروها، تغذيه آنها متوقف شده، سپس تبديل به شفيره مي‌شوند. حشرات بالغ چند روزي درون ريشه باقي مي‌مانند و سپس با سوراخ كردن آن در ناحيه طوقه بوته به محيط بيرون از خاك راه مي‌يابند. در شرايط طبيعي، دوره شفيرگي به طور ميانگين 29 روز است. حشرات بالغ پس از بيرون آمدن از درون ريشه اغلب به طور انفرادي و تاحدودي غيرفعال و بي حركت در محل طوقه بوته‌هاي يونجه ديده مي‌شوند. حشرات نر و ماده 2 تا 3 روز پس از بيرون آمدن از محل شفيرگي، آغاز به جفت‌گيري كرده و سپس تخم‌گذاري مي‌كنند كه به طور معمول تخم‌ها را به طور انفرادي و به ندرت در دسته‌هاي 2 تا 3 تايي در سطح طوقه بوته‌هاي يونجه قرار مي‌دهند. بيشينه شمار تخم توليدي يك حشره ماده 25 عدد و كمينه آن 2 عدد مي‌باشد. ميزان رطوبت نيز در تكامل رشد تخم‌ها تأثير دارد. كاهش بيش از حد رطوبت سبب از بين رفتن لاروها مي‌شود. لاروها پس از رسيدن به ناحيه ريشه از بافت‌هاي مركزي آن به شدت تغذيه كرده و مواد زائد حاصل را به صورت فتيله خاك اره متراكمي درون ريشه‌هاي آلوده باقي مي‌گذرانند. تغذيه و حركت در درون ريشه به طور دوراني صورت مي‌گيرد. لاروهاي يادشده درون ريشه‌هاي مورد حمله زمستان را سپري مي‌كنند و چون بدون توقف رشد اجباري هستند. در طول زمستان نيز اندكي تغذيه و رشد مي‌كنند. دوره يك نسل كامل حشره به طور ميانگين 362 روز مي‌باشد و به اين ترتيب تنها يك نسل در سال دارد.

آسيب و زيان رساني آفت

آسيب و ز يان رساني آفت مربوط به دوره لاروي است. آثار آن به صورت زرد شدن برگ‌ها و ضعيف و كوچك‌تر شدن بوته‌هاي آلوده ديده مي‌شود. اين آفت در آلودگي شديد سبب خشكيدگي بوته‌هاي يونجه مي‌شود.

راهكارهاي كنترل آفت

تنها دشمن طبيعي اين آفت از خانواده Laelapidae گونه آنKhanjani Hypoaspis و ueckermann مي‌باشد. اين گونه علاوه بر پارازيت كردن آفت يادشده، در روي لارو كرم سفيد ريشه هم يافت مي‌شود و به صورت پارازيت بيروني روي گونه‌هاي يادشده داراي فعاليت انگلي است. به نظر مي‌رسد اين انگل واره نمي‌تواند باعث مرگ لارو آفت بشود.

سن گل خوار یونجه

اين آفت بسيار چندخواره بوده و در روي بيشتر گياهان زراعي و مرتعي ديده مي‌شود. به طوري كه در يكصد خانواده گياهي بيش از 437 گونه ميزبان شناخته شده دارد. در ايران تاكنون از روي يونجه، اسپرس، آفتابگردان، سيب زميني، لوبيا، سويا و چغندرقند گردآوري و گزارش شده است. حشرا ت كامل زمستان‌گذران در اويل بهار، هنگامي‌كه ميانگين دماي محيط به بالاي 4/9 درجه سلسيوس مي‌رسد. پناهگاه‌ها را ترك كرده و به سمت يونجه‌زار پرواز مي‌كنند. سن‌هاي زمستان‌گذران در اواخر فروردين، پس از استقرار در يونجه‌زار، تغذيه كرده و سپس جفت‌گيري و تخم‌گذاري مي‌كنند. حشرات ماده تخم‌هاي خود را در درون بافت گياهان ميزبان قرار مي‌دهند. دوره رشد جنيني تخم‌ها در شرايط آزمايشگاهي براي نسل اول 24-18 روز و براي نسل دوم 21-41 روز به طول مي‌انجامد. مدت رشد اين آفت از تخم تا حشره كامل در نسل اول 30-45 روز و در نسل دوم كه شرايط فصلي گرم‌تر است به 24-35 روز کاهش می‌یابد. پورههاي سن يك (نسل بهار ه) در شرايط آب و هوايي همدان در اواسط ارديبهشت به تدريج ظاهر و تراكم آنها در هنگام گل كردن چين اول به اوج خود مي‌رسد. حشرات كامل نسل اول در اواسط خرداد ظاهر مي‌شوند و پس از ظهور آغاز به تغذيه از يونجه‌هاي درحال گلدهي مي‌كنند. با برداشت چين اول به سمت قسمت‌هاي برداشت نشده يا يونجه‌‌زارهاي مجاور پرواز مي‌كنند. در شرايط آب و هوايي همدان تخم‌گذاري نسل اول از اواخر فروردين ماه آغاز مي‌شود. اين حشره به آساني و به خوبي، درون ساقه‌هاي يونجه، لوبيا و ديگر گياهان خانواده لگومينوز و حتي گرامينه‌ها تخم‌ريزي مي‌كند. تخم‌ها ممكن است به صورت انفرادي يا چندتايي در مجاورت هم قرار گرفته باشند ولي در بيشتر مواقع به صورت انفرادي هستند.

اين حشره براي زمستان‌گذراني، به طورمعمول در اواخر فصل رويش، در نزديكي ميزبان‌هاي خود پناهگاهي را پيدا مي‌كنند اما اگر موفق به اين كار نشود، به طرف پناهگا‌ه‌هاي مناسب دورتر از ميزبان خود مهاجرت مي‌كند. در شرايط آب و هوايي همدان، حشرات كامل اين آفت زير پوستك درختان تبريزي و بيد، حاشيه يونجه‌زارها، برگ‌هاي ريخته شده زير درختان، لابه‌لاي علف‌هاي هرز و بقاياي گياهي داخل يونجه‌زار هستند.

آسيب و زيان‌رساني آفت

تغذيه سن‌هاي جنس ليگوس از اندام‌هاي زايشي گياه سبب كاهش قوه ناميه، لاغري، كاهش وزن هزار دانه و ريزش شمار قابل توجهي از غنچه و گل يونجه مي‌شود. آسيب و زيان سن در مرحله گل به حدي زياد است كه از مجموعه گل‌آذين تنها محور گل باقي مي‌ماند. پوره‌ها و حشرات بالغ از مرحله پيش از گلدهي نيز تغذيه مي‌كنند ولي آسيب و زيان‌رساني آنها در اين مرحله اقتصادي نمي‌باشد. اين آفت در انبوهي بالا در مواردي سبب ترك خوردن ساقه و دمبرگ مي‌شوند كه اين نشانه‌ها در شرايط يونجه‌زار كمتر رخ مي‌دهد.

راهكارهاي كنترل آفت

اين آفت دشمنان طبيعي بسياري دارد كه جمعيت آن را كنترل كنند. شايد بتوان با كوتاه كردن فاصله آبياري و افزودن بر شادابي بوته‌ها از شدت آسيب و زيان‌رساني سن‌هاي L. rugulipennis و L. pratensis كم كرد. بايد توجه داشت كه به علت نياز مبرم يونجه به حشرات گرده‌افشان براي تلقيح گل‌ها، سمپاشي در مرحله گلدهي بسيار خطرناك و پيامدهاي ناشي از بين بردن حشرات گرده‌افشان، ممكن است زيان‌آورتر از حذف سن‌هاي گلخوار باشد. بنابراين عمليات كنترل انبوهي سن گل‌خوار بايد تا جاي ممكن بدون كاربرد سموم صورت گيرد. در صورت لزوم بايد سمپاشي در مرحله غنچه‌هاي سبز انجام شود و سموم مورد استفاده نيز بايد كم دوام و ضربه‌اي باشند. بررسي‌هاي انجام يافته نشان مي‌دهد كه كاربرد سموم در مرحله غنچه‌هاي سبز نسبت به مرحله گل، هم در كنترل آفت و هم در توليد ميزان بذر بيشتر مؤثر بوده است. از همه مهم‌تر، سمپاشي در مرحله پيش از گل روي حشرات مفيد نيز تاثير سوء كمتري دارد. لذا سمپاشي در مرحله پيش از گل براي مبارزه با اين آفت توصيه مي‌شود.

بدين منظور مي‌توان از سمومي مانند سوميسيدين 25 درصد به نسبت 0/7تا یک لیتر و زولین 35% به نسبت 2/5 تا 3 لیتر در هكتار استفاده كرد. در برنامه مديريت انبوهي آفات يونجه‌هاي بذري چندساله، در صورتي كه با علف‌هاي هرز آنها به خوبي مبارزه شده باشد، مي‌توان از چين اول بدون انجام سمپاشي، بذر به نسبت خوبي به دست آورد.

سن سبز یونجه

اين آفت انتشار جهاني دارد. گونه‌اي است چندخوار كه در روي بسياري ا ز گياهان خانواده لگومينوز مانند يونجه، اسپرس، شبدر، لوبيا، آفتابگردان، پنبه، كنف، پنيرك، كلزا و گياهان خانواده چغندر (كنوپودياسه) و چتريان يافت مي‌شود و با تغذيه از آنها سبب آسيب و زيان مي‌شود. پوره‌ها و حشرات كامل سن سبز يونجه از غنچه، گل و غلاف‌هاي سبز يونجه و ديگر حبوبات تغذيه مي‌كنند. تغذيه آن از گل سبب زرد شدن براكته‌هاي باز شده و ريز ش بيشتر غنچه‌ها و گل‌ها مي‌شود و از مجموعه گل‌آذين فقط محور گل باقي مي‌ماند. در يونجه‌زارهايي كه با تنش آبي رو به رو هستند، آسيب و زيان رساني شديدتر مي‌شود. سن سبز يونجه زمستان را به صورت تخم در درون ساقه گياهان و علف‌هاي هرز سپري كند. تخم‌ها ممكن است در هنگام برداشت به همراه علوفه به انبار انتقال پيدا كنند. هنگامي‌كه دماي محيط به 20 درجه سلسيوس مي‌رسد، تخم‌هاي زمستان‌گذران باز مي‌شوند. در مناطق دشت بيرون آمدن پوره سن يك از پوسته تخم در اواسط بهار و مناطق كوهستاني و سرد در اواخر بهار صورت مي‌گيرد. حشرات كامل اين آفت بسيار پرتحرك بوده و در ساعات گرم روز خيلي فعال هستند ولي در روزهاي غير آفتابي و باراني، به قسمت‌هاي متراكم يونجه‌زار پناه مي‌برند. پوره‌هاي اين آفت در شرايط آب و هوايي همدان در اواخر ارديبهشت ماه و حشرات كامل نسل اول حدود اواخر خردادماه ظاهر مي‌شوند. حشرات كامل پس از ظهور آغاز به تغذيه كرده و آ نگاه جفت‌گيري و تخم‌گذاري مي‌كنند. حشرات كامل نسل دوم درست همزمان با گل كردن چين دوم ظاهر مي‌شوند و بيشينه تراكم مراحل زيستي آفت در هنگام گل كردن چين دوم (نيمه دوم مردادما ه) ديده مي‌شود. ميانگين دوره يك نسل 5/21 روز بوده است.

راهكارهاي كنترل آفت

كنترل زراعي

برداشت زود هنگام يونجه‌زار: براي اين منظور از دروگر بشقابي استفاده كرده و سعي مي‌شود كه برداشت محصول تا جاي ممكن به صورت كف‌بر از سطح خاك انجام گيرد تا حالت زمستانه آفت (كه تخم است)، به همراه محصول برداشت شده و به انبار انتقال پيدا كند و بدين صورت كاهش چشمگيري در جمعيت سال آتي ايجاد شود.

 برداشت در آغاز گلدهي: در هر يك از چين‌هاي محصول شمار قابل توجهي از تخم‌ها به همراه محصول از يونجه‌زار دور مي‌شوند و آن دسته از تخم‌هاي تفريخ شده كه پوره‌هاي حاصل از آنها در سنين پايين هستند، در اثر نبود ميزبان، بدون غذا مانده و از بين مي‌روند.

گردآوري و از بين بردن علف‌هاي هرز: به منظور ازبين بردن حالت زمستانه آفت در هنگام برداشت چين آخر، محصول كف‌بر شود.

كنترل فيزيكي

در مناطقي كه يونجه‌زار در اواخر اسفندماه براي كنترل سرخرطومي برگ يونجه سوزانده مي‌شود اين آفت نيز مورد كنترل قرار مي‌گيرد.

كنترل شيميايي

استفاده از سم زولن 35 درصد به نسبت سه ليتر در هكتار و يا سوميسيدين 25 درصد به نسبت يك ليتر در هكتار، در مرحله غنچه‌هاي سبز يونجه و ديگر گياهان ميزبان توصيه مي‌شود. كاربرد سموم ياد شده، در مرحله رشدي غنچه‌هاي سبز در كاهش جمعيت آفت بسيار مؤثر مي‌باشد.

شته نخود و شته آبی یونجه

اين دو گونه شته از نظر شكل ظاهري، بسيار همسان مشابه بوده و تفاوت آنها در شاخك‌هاست. رنگ شاخك‌هاي شته آبي يونجه به صورت يكنواخت خاكستري تيره هستند، ولي در مفصل‌هاي بين بندهاي شاخك‌هاي شته نخود نوارهاي تيره وجود دارد. از آنجا كه شته آبي يونجه براي فعاليت، دماهاي خنك را ترجيح مي‌دهد، به طور معمول در فصل بهار به آستانه آسيب و زيان رسيده و با افزايش دما به حدود 20 درجه سانتي‌گراد چرخه توليد مثلي آن‌ها متوقف مي‌شود. عمده‌ترين آسيب و زيان‌رساني ناشي از تغذيه حشرات كامل بوده و تا حدودي تشخيص اين گونه نوع شته از همديگر براي تصميم‌گيري در مورد زمان و روش در اعمال مديريت‌هاي كنترلي بسيار مهم است. چون آسيب و زيان‌رساني ناشي از حمله شته آبي يونجه شديدتر از شته نخود بوده و به اين دليل آستانه اقتصادي متفاوتي دارند. از سوي ديگر شته آبي سازگاري بيشتري در دماهاي پايين داشته و از اين رو در بهار زودتر از شته نخود ظاهر مي‌شود. از طرفي شته آبي يونجه بيشتر از قسمت‌هاي بالايي گياه تغذيه كرده، در حالي كه شته نخود به طور معمول از همه بوته تغذيه مي‌كند. هنگام حضور اين دو گونه شته در يونجه‌زارها تا حدودي با سرخرطومي برگ يونجه همزمان است. شته‌ها هنگام تغذيه همراه بزاق مواد سمي به درون بافت گياه تزريق مي‌كنند كه موجب توقف رشد، كاهش عملكرد و حتي مرگ گياه مي‌شوند. افزون بر اين باعث كاهش ارزش غذايي يونجه نيز مي‌شوند. از طرفي توسط اين شته‌ها عسلك ترشح شده كه خود باعث شيوع انواع آلودگي‌هاي انگل ي از جمله بيماري‌هاي قار چي شده و موجب كپك زدن علوفه توليدي مي‌شود. افزون بر اين، شته‌ها ناقل شماري از ويروس‌هاي بيماري‌زا، از جمله ويروس موزائيك يونجه، موزائيك خيار و كوتولگي يونجه هستند كه از اين طريق نيز مي‌توانند آسيب چشمگيري به يونجه‌زارها وارد كنند. آسيب وزيان آفت در بوته‌هاي كوچك همچنين يونجه‌زارهاي تازه استقرار يافته بسيار بيشتر از بوته‌هاي بلند و يونجه‌زارهاي دو يا چند ساله است.

شته خالدار یونجه

شته‌اي كوچك به رنگ زرد كمرنگ يا متمايل به خاكستري بوده و در قسمت پشتي بدن خود چندين رديف خال سياه رنگ دارد. شته‌هاي بالغ ماده ممكن است داراي بال يا بدون بال باشند اين شته‌ها گرما دوست بوده و به طور عموم اواسط تابستان در يونجه‌زارها ديده مي‌شوند. با توجه به اينكه شته خال‌دار بيشترين آسيب و زيان را به يونجه‌زارهاي در حال استقرار وارد مي‌آورد، و مسئله گرمادوست بودن آن سبب مي‌شود تا در مناطقي كه خطر هجوم شته خالدار يونجه وجود دارد، از كشت تابستانه يونجه خودداري كرد. در صورتي كه شرايط براي زاد و ولد اين نوع شته فراهم باشد، با افزايش جمعيت خود مدت حضور آفت در مزرعه نيز افزايش يافته و در اين شرايط تا اواسط پاييز نيز احتمال حضور اين نوع شته در يونجه‌زار وجود خواهد داشت. شته خالدار يونجه هم هنگام تغذيه نوعي ماده سمي به گياه يونجه تزريق مي‌كند. هجوم گسترده شته باعث متوقف شدن رشد گياه، سبزردي (نكروزه) و بي‌رنگ شدن برگ‌ها، كاهش عملكرد و در نهايت باعث از بين رفتن بوته‌ها مي‌شود. افزون بر اين، شته خالدار ميزان زيادي عسلك از خود ترشح مي‌كند كه اين نيز باعث اختلال‌هاي زيادي در يونجه، مانند به هم چسبيدن برگ‌ها و ايجاد آلودگي‌هاي قارچي درسطح برگ‌ها و گياه مي‌شود. يكي ديگر از علايم آسيب و زيان شته خالدار يونجه بي رنگ شدن رگبرگ‌هاي برگ‌هاي تازه تشكيل شده انتهاي گياه است كه اين آسيب‌ها، نواري شدن رگبرگ ناميده مي‌شود. همچون ديگر شته‌ها، آسيب و زيان شته خال‌دار نيز در يونجه‌زارهاي تازه استقرار يافته بيشتر از يونجه‌زارهاي چند ساله است. اين نوع شته به طور معمول در قسمت رو به پايين بوته‌ها زندگي و آسيب و زيان مي‌زند.

راهكارهاي مديريت شته‌ها

كنترل بيولوژيك: شته‌ها، به ويژه در يونجه‌زارها، دشمنان طبيعي بسياري دارند و با توجه به وجود اين شكارگرهاي طبيعي، در شرايط زراعي ايران بسياركم به آستانه اقتصادي آسيب و زيان‌رساني مي‌رسند و از اين‌رو كنترل شيميائي در بيشتر موارد توصيه نمي‌شود. لارو بالتوري، گونه‌هاي مختلف كفشدوزك و برخي كنه‌ها در شكار و پارازيته كردن شته‌ها نقش مؤثري دارند و از اين رو پيش از هرگونه مبارزه شيميائي بايد ميزان حضور آنها در يونجه‌زار مورد ارزيابي قرار گيرد يكي از مهمترين دشمنان طبيعي شته خالدار، سوسك قرمز است كه حشره ماده اقدام به شكار اين گونه شته مي‌كند. در صورتي كه در يونجه‌زار نسبت لارو اين سوسك به شته‌ها 1 به 8 و شمار حشره بالغ 1 به 13 باشد، شته خالدار به طور كامل توسط اين شكارگر كنترل شده و نيازي به كنترل شيميائي نخواهد بود.

كنترل زراعي: كنترل زراعي شته‌ها شامل ر عايت تناوب و استفاده از روش برداشت نوار پشته‌اي براي حفظ موازنه آفت با شكارگر و انگل‌واره مي‌باشد.

كنترل شيميائي:  امروز ه، در يونجه‌زارها اغلب، در بين شته‌ها، شته خالدار يونجه به آستانه آسيب و زيان‌رساني اقتصادي رسيده و لذا مبارزه شيميائي تنها براي اين گونه از شته توصيه مي‌شود. آستانه اقتصادي آسيب و زيان‌رساني اين شته وجود 20 شته در هر ساقه است. از آنجائي‌ كه شته خالدار حشره‌اي گرمادوست است، زمان حمله آن همزمان با افزايش دما خواهد بود. اين دوره زماني در اغلب مناطق كشور مصادف با اواخر بهار يا اوايل تابستان مي‌باشد. براي مبارزه شيميائي از آفت‌كش پيريميكارب (بسته به شمار شته در ساقه به ميزان 0/5تا 0/7 كيلوگرم در هكتار) استفاده مي‌شود.

زنبور بذر خوار

زنبور بذرخوار در يونج هزار بذري ايجاد آسيب و زيان مي‌كند. در ايران تا كنون از آذربايجان شرقي و غربي، كردستان، كرمانشاه، همدان، قزوين، ورامين و يزد گردآوري و گزارش شده است.

 حشره ماده سياه رنگ با جلاي فلزي، شاخك‌ها 10 بندي، سياه‌رنگ و از نوع تسبيحي بوده و داراي پرزهاي ظريف مي باشند. شكم در حشره ماده گرد و يا تخم مرغي شكل و در انتها نوك تيز و يا مجهز به تخمريز است در حالي كه شكم در حشره نر گرد و فشرده است. تخم‌ها شلجمي، به رنگ سفيد شيري و در انتها مجهز به يك رشته دراز است. لارو كامل به رنگ شيري، بدون پا و به درازاي يك ميلي‌متر است. اندازه آن به اندازه فضاي دروني بذر و يا اندكي بزرگتر از آن مي‌باشد. به همين دليل بذرهاي آلوده اغلب ترك خورده و يا قسمتي از پوست آ نها جدا مي‌شود. بدن لارو درون بذرهاي آلوده از بيرون نمايان است زنبور بذ رخوار يونجه زمستان را به صورت لارو كامل در درون بذرهاي يونجه در انبار، حاشيه يونجه‌زار و يا درون خاك يونجه‌زار سپري مي‌كند. حشرات كامل از اواسط تا اواخر بهار پس از باز شدن گل‌هاي يونجه، ظاهر شده و حشرات ماده پس از تغذيه و جفت گيري، تخم‌هاي خود را در درون دانه‌هاي تازه تشكيل شده قرار مي‌دهند. هر حشره ماده در مدت دو هفته عمر خود بيشينه تا 86 عدد تخم توليد می‌كند. حشرات كامل به طور معمول توان پرواز و پراكنش خيلي زيادي ندارند، ولي اگر پوشش گياهي كم و منابع غذايي كافي در دسترس نباشد، به ناچار بيشينه تا شعاع 300 متري اطراف پرواز مي‌كنند.

اين حشره در شرايط آب و هوايي كرج 3-4 نسل در سال داشته و دوره زندگي هر نسل 30-40 روز مي‌باشد. افزون بر گونه ياد شده، زنبور بذرخوار ديگري با نام E.gibuss در منطقه خوزستان انتشار دارد كه حشرات بالغ آن در اوايل فروردين ماه از درون بذرهاي آلوده ريخته شده در يونجه‌زار و همچنين كپسول‌هاي خشك شده باقي‌مانده روي بعضي بوته‌هاي حاشيه يونجه‌زار مي‌آيند. حشرات بالغ با تغذيه از شهد گل‌هاي اين گياه روي غلاف هاي جوان جفت‌گيري كرده و پس از 2-3 روز، تخم‌ريزي خود را آغاز مي‌كنند.

لاروهاي تازه بيرون آمده از تخم، از مواد درون لپه‌ها تغذيه مي‌كنند. اين حشره بين 5-6 نسل در سال در منطقه صفي‌آباد دزفول ايجاد مي‌كند. همزمان با رشد لارو، رشد بذر نيز ادامه يافته و در نهايت همه‌ي مواد درون بذر توسط لارو تغذيه شده و از بذر تنها پوسته آن باقي مي‌ماند.

آسيب و زيان‌رساني آفت

گياهان ميزبان اين حشره يونجه معمولي و وحشي (Medicago falcata) مي‌باشند. اين حشره تنها در يونجه‌زارهاي بذري ايجاد آسيب و زيان مي‌كند. آسيب و زيان مربوط به مرحله لاروي است كه از همه مواد درون بذر شامل گياهچه و لپه‌ها تغذيه مي‌كند و در پايان تنها پوسته بذر باقي مي‌ماند. بذ رهاي آلوده چروكيده و تيره رنگ مي‌شوند و به آساني از بذرهاي سالم قابل تشخيص هستند.

راهكارهاي كنترل آفت

كنترل فيزيكي

به كارگيري شعله‌افكن در پاييز و يا در اواخر زمستان براي از بين بردن بذرهاي آلوده ريخته شده در سطح يونجه‌زار در مديريت آفت، بسيار مؤثر مي‌باشد.

كنترل شيميايي

ضدعفوني بذرها در انبار: از قرص فستوكسين به ميزان 7-6 قرص به ازاي هر تن محصول استفاده مي‌شود. در بين روش هاي يادشده روش زراعي تأكيد بيشتري مي‌شود.

زنجرک یونجه

اين حشره با نام علمي Anabrus simplex يك زنجرك حقيقي نبوده و تا حدود زيادي همانند ملخ‌هاي شاخك بلند است. زنجرك يونجه زمستان را به صورت تخم در درون خاك‌هاي خشك مي‌گذارند. تفريخ تخم‌ها در اوايل بهار انجام شده و تا بلوغ زنجرك‌هاي جوان 75 تا 100 روز زمان لازم است. پس از بلوغ، زنجرك ماده اواخر تابستان درون خاك اقدام به تخم‌ريزي كرده و تخم‌ها تا بهار سال آينده درون خاك باقي مانده و با گرم شدن هوا در بهار تفريخ مي‌شوند.

زنجرك بالغ با 2/5 سانتيمتر درازا، رنگ قهوه‌اي مايل به زرد دارد. بال‌هاي زنجرك كوچك بوده و بدون توان پرواز مي‌باشند. شاخك‌هاي آن بلندتر از درازاي بدن حشره است. حشرات ماده داراي تخم ريز شمشيري شكل دراز هستند. اين حشرات در ساعت‌هاي گرم و آفتابي روز فعاليت كرده، در طول شب و روزهاي سرد و ابري به طور ساكن در سر پناه به سر مي‌برد زنجرك‌ها پس ا ز رشد كافي از خاكي كه در آن از تخم بيرون آمده‌اند كوچ مي‌كنند. كوچ زنجرك‌ها در روزهاي گرم با دماي 18 تا 35 درجه سلسيوس و بدون وزش باد شديد انجام مي‌شود.

آسيب و زيان‌رساني آفت

زنجرك‌ها آفت جنبي و دوره‌اي براي يونجه به شمار آمده و هنگامي كه جمعيت آنها افزايش يابد، به مناطقي با سطح گسترده مهاجرت نموده و در اين حالت به مرحله آسيب و زيان مي‌رسند. اگر يك يونجه‌زار در مسير مهاجرت زنجرك‌ها قرار گيرد، آنها مي‌توانند از آن تغذيه و آسيب و زيان وارد كنند. اين آفت افزون بر آسيب و زيان مستقيمي كه از طريق مكيدن شيره گياهان ايجاد مي‌كند، با تزريق نوعي (توكسيكوژنيك) يا بزاق سمي، باعث به وجود آمدن لكه‌هاي سوخته نيز مي‌شود. افزون بر اين به طور غيرمستقيم با انتقال برخي از بيماري‌هاي ويروسي نيز آسيب و زيان وارد مي‌كند.

راهكارهاي مديريت آفت

كنترل زراعي: چون اين حشرات توان به پرواز ندارند، حفر گودال‌هاي جوي مانند در اطراف يونجه‌زار و پركردن اين گودال‌ها از آب، براي جلوگيري از ورود زنجرك‌ها به يونجه‌زار بسيار سودمند خواهد بود اين كار هنگام شمار زيادي از آنها در مناطق و يونجه‌زارهاي مجاور، انجام شده كه مي‌تواند از هجوم آنها به يونجه‌زار جلوگيري كند.

كنترل شيميائي: امروزه در يونجه‌زارها نيازي به كنترل آن نمي‌باشد ولي در كشتزارهاي ديگر مي‌توان از سمومي مانند مالاتيون 57% به نسبت 2 لیتر در هکتار گوزاتيون 20% به نسبت 2 لیتر در هکتار و زولن 35% به نسبت سه ليتر در هكتار استفاده كرد.

کنه تارتن یونجه

اين آفت انتشار جهاني دارد و يكي از آفات شناخته شده گياهان زراعي مي‌باشد، طوري كه بيش از 1000 گونه ميزبان گياهي دارد. اين آفت علاوه بر عرصه‌هاي كشاورزي، در عرصه‌هاي جنگلي و مرتعي نيز يكي از مهمترين عامل‌هاي آسيب و زيان‌رساني مي‌باشد. اندازه بدن اين كنه 0/5-0/3 ميلي‌متر بوده و افراد ماده درشت‌تر از افراد نر مي‌باشند.

انتهاي بدن در افراد نر دوكي شكل و رنگ بدن آنها فصلي است. به طوري كه در بهار و تابستان، سبز متمايل به زرد با دو لكه پشتي جانبي تيره مي‌باشد. عامل تيره شده دور طرف پشتي جانبي بدن تجمع مواد غذايي در روده مياني آفت است و شفاف و نازك بودن پوست بدن باعث شده كه رنگ بدن به محتويات مواد غذايي درون بستگي داشته باشد، و در اواخر پاييز و زمستان به دليل بيرون فرستادن مواد درون روده‌ها به رنگ قرمز است.

مراحل زيستي آفت شامل تخم، لارو، پوره سن يك، پوره سن دو و بالغ مي‌باشد. شكل بدن در مرحله لاروي نزديك به كروي است. لاروها داراي سه جفت پا، ولي همه‌ي مراحل پورگي و بالغ داراي چهار جفت پا هستند. اشكال نر و ماده از استراحت دوم به بعد قابل تشخيص مي‌باشند. از برجسته‌ترين نشانه فعاليت اين آفت وجود تارهاي ابريشمي در پشت برگ گياهان ميزبان مي‌باشد.

اين آفت زمستان را به صورت افراد ماده و بالغ جفت‌گيري كرده در لابه‌لاي بقاياي گياهي، زير كلوخه‌ها، روي گياهان هميشه سبز و علف‌هاي هرز حاشيه كشتزار سپري مي‌كند. هنگاميكه شرايط آب و هوايي مساعد مي‌شود، پناهگاه‌هاي زمستانه را ترك و روي علف‌هاي هرز درون و حاشيه كشتزار مستقر مي‌شود و 1-2 نسل اول فصل را روي آ نها ايجاد مي‌كند. پس از استقرار بوته پنبه در كشتزار روي آنها انتقال يافته و تا اواسط پاییز 7-8 نسل را در روي بوته‌هاي پنبه توليد مي‌كند.

در بين مراحل مختلف زيستي آفت سه مرحله استراحت رخ مي‌دهد. رشد اين آفت اغلب در پشت برگ‌هاي پنبه و تغذيه آن از شيره ياخته‌ها مي‌باشد. اين آفت در هر دقيقه 18 ياخته را از بين مي‌برد. بيشينه آسيب و زيان در اواخر مرداد و اواسط شهريور ديده مي‌شود. آسيب و زيان‌رساني در آغاز به صورت برنزه شدن برگ‌ها و سپس قهوه‌اي و خشك شدن آنها ظاهر مي‌شود. البته اين وضعيت هنگامي رخ مي‌دهد كه تراكم آفت بالا باشد.

راهكارهاي مديريت آفت

كنترل بيولوژيكي: كنه تارتن دولكه‌اي، دشمنان طبيعي بسيار ي در كشتزار دارد كه در بين آنها Stethorus gilvifrons  Orius minotum و Anystis baccarum اهميت بالايي دارند

كنترل شيميايي: در صورت بالا بودن جمعيت مي‌توان از سمومي مانند فن پايروكسي‌ميت براي كنترل اين آفت استفاده كرد.

سایر آفات

موش مغان

موش مغان از آفات مهمي است كه با تغذيه از فرآورده‌ها و محصولات كشاورزي، آسيب و زيا ن زيادي را به بار مي‌آورد. اين موش به نسبت كوچك و درازاي آن حدود 10-15 سانتي‌متر با بدني پوشيده از موهاي بسيار نرم و لطيف است. پوزه آن اندكي پهن و كف‌ پاها پوشيده از مو است. در كف پنجه پاهاي پشتي پنج بالشتك وجود دارد. گوش‌ها كوچك و پوشيده از مو مي‌باشد. دم موش مغان كوتاه، رنگ عمومي بدن در ناحيه پشت قهو‌ه‌اي مايل به خاكستري و در قسمت پهلوها خاكستري مايل به سياه مي‌باشد. موش مغان زندگي اجتماعي دارد. لانه‌هاي خود را در يونجه‌زارها و سبزه‌زارها و غله‌زارها مانند آ نها ايجاد مي‌كند. لانه داراي راهروهاي پرپيچ وخم و با سوراخ‌هاي پرشمار به بيرون ارتباط دارد. لانه‌ها كم عمق و در 20 سانتيمتري از سطح خاك است. فعاليت و بيشينه تغذيه و آسيب و زيان‌رساني آن در هنگام شب است. روزها را بيشتر به استراحت مي‌گذراند. توليد مثل اين موش به نسبت زياد و در سال مي‌تواند 8 نسل ايجاد كند.

راهكارهاي مديريت آفت

استفاده از طعمه مسموم: طعمه مسموم را با استفاده از دانه‌هاي موردپسند موش مانند گندم، ذرت، دانه خربزه يا علوفه تر يونجه و آغشته كردن آن با 3-5 درصد فسفور دوزنگ تهيه مي‌كنند. براي تهيه طعمه مسموم، روغن را گرما داده تا ذوب شود سپس آن را روي دانه‌ها مي‌ريزند تا به طوركامل دانه‌ها به روغن آغشته شود و پس از آن سم به ميزان تعيين شده را روي آن اضافه نموده و بهم زده تا به طوركامل به دانه‌ها آغشته شود. طعمه مسموم تهيه شده را در همان روز در سوراخ‌هاي موش به هنگام غروب در درون لانه‌ها مي‌ريزيم.

لازم به يادآوري است تمام سوراخ‌ها فعال نيستند. براي پرهيز از مصرف بيش از حد سم، يك روز پيش از طعمه‌گذاري همه سوراخ‌هاي موجود در يونجه‌زار را با بيل پر كرده، سپس در روز بعد طعمه را در سوراخ‌هاي جديد باز شده قرار مي‌دهيم. همچنين مي‌توانيم از قرص فستوكسين استفاده كنيم. در هنگام استفاده از اين قرص فوميگانت بايد پس از انداختن قرص به درون سوراخ لانه، به حتم با پركردن يا بستن در لانه با خاك اقدام شود. در ضمن بايد توجه داشت، در مراحل تهيه و جاگذاري طعمه مسموم به هيچ وجه مواد مورد استفاده با دست تماس پيدا نكنند، زيرا موش‌ها از خوردن طعمه مسمومي كه دست انسان به آن خورده باشد خودداري مي‌كنند.

تريپس

تريپس‌هاي يونجه‌زارها به طور عموم شامل تريپس لوبيا ،(Caliothrips fasciatus) تريپس پياز (Thrips tabaci) و يا تريپس گياهان زينتي (Frankliniella occidentalis) مي‌باشند. اين گروه، حشراتي كوچك با بدني كشيده، سه جفت پا، بال‌ها باريك كه لبه كناري آن ها با موهاي بلند پوشيده شده است. آسيب و زيان‌رساني تريپس‌ها با تغذيه مستقيم و انتقال ويروس‌هاي گياهي است. باتوجه به جمعيت زياد تريپس‌ها در يونجه‌زارها و آسيب و زيان‌رساني آنها به آساني قابل تشخيص بوده و از آفات مهم يونجه تلقي مي‌شوند. تريپس‌ها با قطعه‌هاي دهاني خاص خود بافت گياهي را خراش داده، ضمن پاره كردن آن، از شيره پرورده تغذيه مي‌كنند. اين عمل باعث تغييرشكل برگ‌ها و ايجاد پيچيدگي در آن‌ها مي‌شود.

كرم‌ها

كرمها در بحث آفات يونجه به مرحله لاروي گونه‌هاي مختلف پروانه‌ها اطلاق م يشود از مهمترين آفات كرمي شكل در يونجه‌زار، كرم برگخوار يونجه، كرم برگخوار چغندر قند، كرم برگخوار زرد و Alfalfa leaf hopper هستند.

كرم برگخوار يونجه

كرم برگخوار يونجه با نام علمي (Colias eurytheme) است. مرحله لاروي آن مخملي و سبز رنگ است و لاروهاي سن بالاتر، دو خط سفيد رنگ در دوطرف بدن خود دارند. حشرات بالغ آن كه به صورت پروانه هاي سفيد تا زرد ديده مي‌شوند، به يونجه‌زارهايي كه ارتفاع بوته كمتراز 15 سانتيمتر دارند حمله مي‌كنند. پروانه‌ها درگياهان جوان تخم‌ريزي كرده و سه تا هفت روز بعد كرم ها از تخم بيرون آمده و به سرعت آغاز به تغذيه از برگ ها مي‌كنند. هنگام تغذيه لاروها همه‌ي برگ، حتي قسمت رگبرگ را خورده و هيچ بخشي را باقي نمي‌گذارند. اين لاروها در بيشينه رشد خود چهار سانتي متر درازا خواهند داشت. با افزايش سن لاروي ميزان آسيب و زيان وارد شده نيز بيشتر خواهد بود. در سرعت رسيدن آفت به آستانه اقتصادي عامل‌هاي مؤثر، شامل رشد كند و غیر يكنواخت گياهان، حضور نداشتن شكارگرها و شرايط آب و هوايي گرم و خشك است. اين آفت چهار تا هفت نسل در سال توليد كرده كه اين مسئله به طور دقيق با زمان‌بندي برداشت يونجه هماهنگ و همزمان است.

روش هاي كنترل آفت

تغيير زمان برداشت و كوتاهي فصل به طورمعمول از بروز آسيب و زيان شديد اقتصادي توسط اين آفت در يونجه‌زار جلوگيري مي‌كند.

كرم برگخوار چغندرقند

كرم برگخوار چغندرقند يا كارادرينا (Spodoptera exigua) و كرم برگخوار زرد خط‌دار (S. praefica) از ديگر آفات يونجه‌زار هستند. اين دو آفت در دوره رشد يونجه به آن آسيب مي‌زنند. تخم‌ها در هر دو گونه به صورت توده‌اي، در قسمت بالايي برگ‌ها قرار داده مي‌شوند. يك پوشش پنبه‌اي توده تخم‌هاي برگخوار چغندرقند را احاطه مي‌كند. اين پوشش در كرم كارادرينا،به رنگ سفيد و در برگخوار زرد خط‌دار به رنگ خاكستري است. تخم‌ها طي چند روز به لارو تبديل شده و 2-3 هفته بعد به بيشينه اندازه خود مي‌رسند. اين لاروها در سطح يا زير خاك تبديل به شفيره مي‌شوند.

حشرات بالغ هر دوي اين گونه‌ها به رنگ قهوه‌اي بوده و شب پرواز هستند. در ازاي بال‌هاي آنها حدود سه سانتيمتر بوده و به خاطرشب پرواز بودن، بسيار كم ديده مي‌شوند، اين پروانه‌ها در صورت تكان دادن بوته‌ها پرواز كرده و كمي بعد دوباره فرود مي‌آيند. هر دو گونه چهار تا پنج نسل در سال دارند. آخرين مرحله هنگام تبديل لارو به شفيره در درون خاك انجام مي‌شود. لارو برگ‌خوار چغندر قند داراي پوستي صاف و سبز رنگ با خط‌هاي راه راه بسيار نازك به رنگ سياه در پشت خود و خطوط زرد كمرنگ در دو طرف بدن مي‌باشند.

بیماریهای یونجه

چرا بوته یونجه جارویی شده و کوتوله می‌شود؟

بيماري جارويي يا فايتوپلاسمايي يونجه از مناطق فارس، كرمان، سيستان و بلوچستان، يزد، بوشهر و اصفها ن گزارش شده است. اين بيماري بيشتر در مناطق گرم جنوب كشور گسترش دارد و آسيب و زيان آن در بسياري از موارد بيش از 80% برآورد مي‌شود و گاهي موجب مي‌شود در يونجه‌زارهاي يزد بيشينه تنها تا 2 چين يونجه قابل برداشت باشد.

كوتولگي شديد، جارويي شدن بوته‌ها كه در اثر پيدايش شمار زيادي ساقه‌هاي كوتاه و باريك از محل طوقه به وجود مي‌آيد، رشد جوانه‌هاي جانبي ساقه، كوچك ماندن، گرد شدن و چروكيدگي برگچه‌ها، زردي بوته و تغييرات ناهنجار در گل‌ها كه شامل سبز شدن گلبرگ‌ها برگساني شدن گلها (فيلودي) و ناباروري كه در نهايت مرگ بوته‌ها را همراه دارد، از جمله نشانه‌هاي اين بيماري مي‌باشد.

در مواردي كه گلدهي پس از آلودگي بوته‌ها رخ مي‌دهد، گل‌هاي جديد رشد عادي نداشته و دچار حالت‌هاي ناهنجار ياد شده در بالا مي‌شوند.

عامل بيماري

عامل بيماري نوعي Phytoplasma ميباشد كه بوسيله زنجرک albicinctus Orosius منتقل مي‌شود و انتقال مكانيكي از طريق آب، خاك و ادوات كشاورزي در اين مورد وجود ندارد.

ميزان آلودگي به اين بيماري تا 100% هم مي‌رسد. در استان يزد سرعت انتشار و ميزان آسيب و زيان بيماري بسيار شديدتر از ديگر مناطق آلوده در ايران مي‌باشد. به طوري كه كشت يونجه در برخي مناطق متوقف شده است. هيچكدام از رقم‌هاي معمول يونجه در ايران به اين بيماري مقاوم نبوده و بايد از روش‌هاي زراعي براي كنترل بيماري استفاده كرد.

كنترل بيماري

بازديد پيوسته يونجه‌زار و ريشه‌كني بوته‌هاي مشكوك به بیماری نخستین فرصت باعث جلوگيري از انتشار بيشتر آن مي‌شود. سمپاشي زنجرك‌ها با حشره‌كش‌هاي نفوذي (سيستميك) از ديگر اقدام‌هاي پيشگيري كننده مي‌باشد. پرهيز از نقل و انتقال يونجه از يونجه‌زارهاي آلوده به يونجه‌زارهاي سالم از ديگر اقدام‌هاي بهداشتي مؤثر به شمار مي‌آيد.

علایم خسارت پوسیدگی فیتوفتورایی در یونجه به چه صورت ظاهر می شود

اين بيماري تقریبا در همه‌ي مناطقي كه داراي خاك با بافت سنگين هستند و در آنها يونجه كشت مي‌شود گزارش شده است. آسيب و زيان‌رساني آن در مناطقي كه يونجه به صورت غرقابي آبياري مي‌شود سنگين‌تر مي‌باشد. در خاك‌هاي رسي بدون زهكش رخداد اين بيماري حتمي است و گاهي در سال اول كشت باعث نابودي سبز يونجه‌زار مي‌شود.

نشانه‌هاي بيماري

نشانه‌هاي اين بيماري در خاك‌هايي كه از نظر زهكشي مناسب نيست، پس از بارندگي شديد يا آبياري غرقابي پديد مي‌آيد. بدين صورت كه برگ‌هاي بوته‌هاي آلوده زرد تا قرمز شده و اغلب بوته‌ها كوتاه، پژمرده و در نهايت خشك مي‌شوند. پوسيدگي ريشه قارچ فيتوفترا (Phytophthora) در خاك‌هاي مرطوب و يا با تخليه ضعيف، شدت بيشتري دارد. دماي پايين خاك و ميزان رس بالا نيز اين خطر را افزايش مي‌دهد. در يونجه‌زارهايي كه تازه در حال استقرار گياهچه هستند ممكن است به شدت به استقرار گياه آسيب برساند.

هنگامي‌كه شرايط آب و هوايي سرد و مرطوب باشد، بوته‌ميري مي‌تواند توسط قارچ Phytophthora ايجاد شود. نشانه‌ها در گياهان استقرار يافته عبارتند ا ز: زرد شدن برگ‌هاي پيرتر كه به دنبال آن پژمردگي و مرگ گياه را به همراه خواهد داشت. اغلب در محل اتصال ريشه‌هاي جانبي به ريشه اصلي لكه‌هاي زرد قهوه اي پوسيدگي ديده مي‌شود.

عامل بيماري

عامل پوسيدگي ريشه يك شبه قارچ خاكزي با نام علمی megasperma f.sp. medicagenis Phytophthora مي‌باشد. دوام قارچ از طريق ائوسپور يا ميسيليوم در بقاياي گياهي است. دماي مطلوب خاك براي رشد و گسترش عامل بيماري 24-27 درجه سلسيوس مي‌باشد.

كنترل بيماري

استفاده از رقم‌هاي مقاوم در مناطقي كه در آنها نشانه‌ها و ميزان آسيب و زيان‌رساني اين بيماري شناخته شده است توصيه مي‌شود. تناوب زراعي با غير حبوبات به كاهش بروز بيماري كمك خواهد كرد. به كمينه رساندن غرقابي در يونجه‌زارهاي آبياري شده و بهبود زهكشي نيز اقدام عملي مناسبي عليه اين بيماري است. نشانه‌هاي بيماري پوسيدگي ريشه مانند پژمردگي باكتريايي است. در نوك ريشه‌ها و ريشه‌چه‌ها ا غلب زخم‌هاي زرد تا قهوه‌اي ديده شده كه بعدها به رنگ سياه تبديل مي‌شود. ريشه‌ها پوسيده شده و بين بافت‌هاي سالم و آلوده خط مشخصي وجود دارد كه ممكن است در اعماق خاك نيز رخ دهد.

مديريت آب و خاك در اين زمينه از بهترين روش‌هاي كنترل است. انجام زهكشي در خاك‌هاي سنگين و پرهيز از آبياري غرقابي از موارد قابل توصيه است. تنظيم ميزان آب و روش آبياري به منظور جلوگيري از اشباع شدن خاك و نيز كاهش دور آبياري كمك موثري مي‌كند. براي جلوگيري از رخداد بوته‌ميري و مرگ گياهچه، ضدعفوني بذرها با استفاده از قارچ‌كش اختصاصي متالاكسيل توصيه مي‌شود.

چرا ساقه های جوان یونجه پژمرده می شوند؟

• پژمردگي فوزاريومي يونجه

اين بيماري از بسياري از مناطق يونجه‌كاري جهان گزارش شده است.

نشانه‌هاي بيماري

نخستين نشانه بيماري، پژمردگي ساقه‌هاي جوان است. در مراحل اوليه بيماري، برگ‌ها ممكن است در طول روز پژمرده و سپس در شب به حالت اوليه برگردند. برگ‌ها و ساقه‌ها تغيير رنگ مي‌دهند و برگ‌ها به طور معمول كمي قرمز مي‌شوند. در اوايل آلودگي ممكن است تنها يك سمت گياه آلوده شود. اگر برشي از ريشه اصلي تهيه كنيم حلقه‌هاي كامل يا ناقص قهوه‌اي يا تيره در استوانه مركزي آ وندها (Stele) ديده مي‌شود. در مراحل پيشرفته بيماري حلقه بيروني استوانه مركزي و يا همه‌ي استوانه مركزي ممكن است تغيير رنگ دهد. در پژمردگي باكتريايي دسته‌هاي آوندي قهوه‌اي مايل به زرد يا روشن ديده مي‌شود ولي در پژمردگي فوزاريومي قهوه‌اي مايل به قرمز يا تير ه است. تغيير رنگ بافت بيشتر در اين پژمردگي مشخص است و به طور معمول نيز كورتكس يا پوست آلوده نمي‌شود با افزايش رژيم آبياري، تغييري در وضعيت بيماري به وجود نمي‌آيد.

عامل بيماري

عامل بيمار يزا قارچ oxysporum f.sp. medicaginis Fusarium است. دماي مناسب رشد حدود 20 درجه سلسيوس است.

كنترل بيماري

عامل بيماري‌زا براي چندين سال در خاك باقي مي‌ماند و تنها روش عملي، استفاده از رقم‌هاي مقاوم است. رقم‌هايي كه هم به نماتدهاي مولد گره ريشه و هم به پژمردگي فوزاريومي مقاوم باشند، در جايي كه هر دو عامل وجود داشته باشد، نتيجه بهتري مي‌دهند

وجود لکه های قرمز تا قهوه ای روی ریشه یونجه نشانه چیست؟

پوسيدگي قهوه‌اي ريشه يونجه

اين بيماري در ايران از مناطق كرج، زنجان، ورامين، دماوند، ساوه، سيستان و بلوچستان و مازندران گزارش شده است. اين بيماري بيشتر در دوره‌هاي با دماي بالا و رطوبت خاك بالا وجود دارد.

علائم بيماري

در بوته‌هاي آلوده در محل طوقه و ساقه‌هاي نزديك سطح خاك، لكه‌هاي قرمز فرورفته (Sunken) كه گاهي به صورت قرمز تيره تا قهوه‌اي رنگ نيز درمي‌آيد ديده مي‌شود. در موارد آلودگي شديد، و به ويژه در آب و هواي گرم و مرطوب برگ‌ها و شاخه‌ها پژمرده و خشك مي‌شوند و سرانجام باعث مرگ گياه مي‌شوند.

عامل بيماري

عامل بيماري قارچ Rhizoctonia solani است كه انتشار جهاني دارد و به طور معمول رشد بهينه (اپتيمم) آن در 25-30 درجه سلسيوس بوده و در 35 درجه سلسیوس رشد آن متوقف مي‌شود.

كنترل بيماري

هيچگونه اقدام مؤثري شناخته نشده است ولي برخي از رقم‌هاي يونجه به نظر مي‌رسد داراي تحمل بيشتري باشند كه به احتمال ناشي از قوي بودن نظام ريشه‌اي آنها است. در صورتي‌كه سوختگي برگ‌ها گسترش يابد برداشت زودرس براي كاهش آسيب و زيان‌‌رساني بيماري توصيه مي‌شود.

چرا در سطح بالايي برگ‌ها، لكه‌هاي زرد يا سفيدرنگي ديده مي‌شود؟

سفيدك كركي و يا سفيدك دروني يونجه از بيماري‌هاي مهم يونجه در بخش‌هاي مهمي از مناطق يونجه كاري جهان به ويژه در نقاط مرطوب و خنك مي‌باشد كه آسيب و زيان قابل توجهي به عملكرد محصول وارد مي‌كند و از بيماري‌هاي قديمي يونجه به شمار می‌آیند.

روش شناسايي

برگ‌ها به رنگ سبز كه در نور به رنگ زرد و پيچ خورده به نظر مي‌رسد. نشانه‌ها در بالاي شاخه به مراتب بيشتر ديده مي‌شوند. بيماري قارچي متمايل به خاكستري تا بنفش با گسترش زياد، در سطح زيرين برگچه مبتلا ديده مي‌شود. سفيدك كرك‌دار به احتمال زياد در بهار مشكل بيشتري براي كشاورز ايجاد خواهد كرد.

نشانه‌هاي بيماري

در سطح بالايي برگ‌ها، لكه‌هاي زرد يا سفيدرنگي ديده مي‌شود و در قسمت پاييني همين ناحيه، پوشش سفيد مايل به خاكستري قارچ شامل اسپورانژيوفرها و اسپورانژيوم به وجود مي‌آيد. فاصله گره‌ها در روي ساقه كم مي‌شود و ساقه‌ها كوتاه‌تر و برگ‌هاي جوان پيچيده و لوله‌اي مي‌شوند. اگر بيماري به صورت نفوذی (سيستميك) و دروني درآيد. ساقه‌ها متورم و كوتاه شده و برگ‌ها نيز همگي عموماً تغيير رنگ مي‌دهند. اين بيماري بيشتر در فصل بهار شيوع داشته و اين بدان سبب است كه آب و هواي خنك و مرطوب براي رشد و استقرار آن مناسب است.

عامل بيماري

عامل بيماري شبه قارچ Peronospora aestivalis است. اسپورانژيوفرها منشعب و در انتها دو شاخه‌اي هستند. عامل بيماري زمستان را به صورت ائوسپور روي بافت مرده و يا به صورت ميسيليوم روي جوانه‌هاي طوقه به سر مي‌برد. گاهي ميسيليوم نيز ممكن است از طريق بذر منتقل شود. انتشار ثانويه قارچ توسط اسپورانژيوم‌هاست و چرخه‌هاي ثانويه بيماري در شرايط مطلوب در مدت 5 روز تكميل مي‌شود. دماي بهينه جوانه‌زني اسپورانژها حدود 18 درجه سلسيوس مي‌باشد اما در دامنه 4-29 درجه سلسيوس نيز بيماري مي‌تواند شايع گردد.

کنترل بيماري

در شرايط بروز نشانه‌هاي آلودگي و خطر كاهش عملكرد، با برداشت زودتر از موعد مي‌توان كانون آلودگي اوليه را كاهش داد و در آلودگي شديد پس از برداشت يونجه، يونجه‌زار را با مانكوزب دو در هزار سمپاشي مي‌كنند. استفاده از رقم‌هاي مقاوم از ديگر اقدام‌هاي قابل توصيه است. ارقام يونجه همداني و يزدي جزء رقم‌هاي حساس به شمار مي‌آيند. در عين حال ذخاير توارثی (ژرم پلاسم‌هاي) پرشماري كه مقاومت نسبي بالايي نسبت به اين بيماري دارند به دست آمده كه استفاده از آنها مي‌تواند اقتصادي‌ترين روش كنترل به‌شمار آيد. رقم‌هاي مختلف مقاوم در برابر سفيدك كركي نيز در دسترس هستند. تماس با كارشناس كشاورزي منطقه براي اطلاعات در مورد رقم‌هاي مقاوم در برابر سفيدك سطحي توصيه مي‌شود. اگر سفيدك شديد در فصل بهار است، انجام برداشت اول را به تاخير نيندازيد. برداشت از بافت آلوده به حذف عامل بيماري و كاهش رطوبت در تاج پوشش محصول كمك مي‌كند. دماي محيط در تابستان گرم‌تر خواهد شد و شانس آسيب سفيدك به رشد دوباره يونجه را كاهش مي‌دهد و تناوب با گياهاني غير از خانواده بقولات نيز براي كاهش آسيب و زيان‌رساني بيماري پيشنهاد مي‌شود.

وجود لكه‌هاي قهوه‌اي كوچك تا سياه و گرد با حاشيه دندانه‌دار روی برگهای جوان یونجه نشانه چیست؟

بيماري لكه قهوه‌اي يونجه، يك بيماري قارچي شناخته شده در سرتاسر جهان است. اين بيماري از ديدگاه اقتصادي عملكرد و كيفيت علوفه را بسيار تحت تأثير و كاهش مي‌دهد. نشانه‌هاي بيماري به صورت لكه‌هاي قهوه‌اي كوچك تا سياه و گرد با حاشيه دندانه‌دار به قطر 1-3 ميلي‌متر روي برگ‌هاي جوان نمايان مي‌شود و سپس به سوي بالا پيشروي مي‌كنند لكه‌ها با هم يكي نمي‌شوند. برگ‌هاي آلوده پس از چندی زرد شده و مي‌ريزند. زيان بيماري در ماه‌هاي خنك سال فزاينده است. عامل بيماري روي برگ‌هاي ريخته شده، زمستان‌گذراني مي‌كند و در بهار با سازگار شدن هوا آسكسپورها نمايان شده و پرتاب مي‌شوند و آلودگي دوباره از اينجا آغاز مي‌شود. آلودگي با خشكي و گرمي هوا كاهش مي‌يابد و در پاييز دوباره افزايش مي‌يابد. برخي رقم يونجه تا اندازه‌اي در برابر اين بيماري متحمل هستند و از اين رقم‌ها مي‌توان براي گزينش رقم‌هاي پايدارتر سود برد. بهترين روش مبارزه با اين بيماري، برداشت زود هنگام آن در چين نخست است تا از پراكندگي بيشتر بيماري جلوگيري شود. در بيشتر مناطق كشور اين بيماري ديده شده است. در يونجه‌زارهاي توليد بذر يونجه سمپاشي نيز انجام مي‌شود، ولي براي توليد علوفه پيشنهاد نمي‌شوند.

بيماري لكه قهوه‌اي يونجه، ناشي از بيماري‌زايي گونه‌اي قارچ شناخته شده در سرتاسر جهان است اين بيماري كه به بيماري لكه فلفلي نيز مشهور مي‌باشد، در ايران از استان‌هاي مركزي، اصفهان، تهران، همدان، خوزستان و فارس گزارش شده است. لكه قهوه‌اي افزون بر كاهش كمي محصول بر روي كيفيت غذايي آن نيز تأثير داشته و باعث كاهش ميزان پروتئين برگ‌هاي آلوده شده و لذا اهميت اقتصادي بسياري دارد.

نشانه‌هاي بيماري

نشانه‌هاي بيماري روي برگ‌هاي جوان يونجه به صورت نقاط كوچك، گرد و قهوه‌اي رنگ است و قطر لكه‌ها محدود و ثابت است و حدود 2-3 میلی‌متر است. در قسمت وسط لكه‌ها، آپوتسيوم قارچ تشكيل مي‌شود و بر اثر حمله بيماري، برگ‌ها ريزش پيدا مي‌كنند.

عامل بيماري

عامل بيماري در ريخت جنسي روي يونجه Pseudopeziza medicaginis است. عامل بيماري زمستان را در بافت برگ‌هاي باقيمانده روي گياه يا روي برگ‌هاي ريخته شده و پوسيده به سر مي‌برد و در بهار روي برگ‌هاي نپوسيده دوباره آپوتسيوم تشكيل مي‌شود. بيماري به طور معمول روي برگ‌هاي پاييني ظاهر مي‌شود و به تدريج به برگ‌هاي بالايي سرايت مي‌كند. آسيب و زيان‌رساني بيماري به طور معمول در اواخر تابستان و اوايل پاييز كه هوا تا حدودي خنك است، شدت دارد. ريخت غيرجنسي آن شناخته نشده است.

كنترل بيماري

استفاده از رقم‌هاي متحمل، برداشت زودهنگام در شرايطي كه خطر بروز بيماري به صورت حاد وجود داشته باشد. همينطور از آنجا كه بيشينه آسيب و زيان‌رساني بيماري بيشينه در چين‌هاي اول و دوم بيشتر مي‌باشد استفاده از چين‌برداري زودرس در اين مواقع زمان‌ها توصيه است.

علائم خسارت نماتد ساقه یونجه به چه صورت ظاهر می شود؟

نماتد به جوانه‌هاي در حال توسعه نفوذ كرده و باعث مي‌شود ساقه آلوده بزرگتر ديده شده و دچار تغيير رنگ شوند. ساقه در حال رشد بين گره‌هاي برگ كوتاه مي‌شود. آلودگي شديد در دماي متوسط و رطوبت بالا باعث مي‌شود ساقه سياه رنگ تا ارتفاع 30 سانتي متري بالاتر از سطح زمين ديده شود. شمار ساقه در پوشش گياهي كاهش مي‌يابد و در نهايت گياه مي‌ميرد. برخي از شاخه‌هاي آلوده ممكن است سفيد رنگ و برگ‌هاي كمي كوچك داشته باشند از اين لحاظ اين بيماري به نام سفيد معروف شده است

نماتد ساقه در درجه اول در زمستان در بافت طوقه يونجه و ساقه جوان توسط برف پوشيده شده است بنابراين مي‌تواند توسط بذر آلوده، با تجهيزات برداشت يونجه و آب آبياري پخش شود. اين نماتد از بيشتر نقاط يونجه‌كاري كشور از جمله كرمان، فارس، آذربايجان، مركزي، اصفهان و سال‌هاي اخير از خراسان نيز وجود آن گزارش شده است.

علائم بيماري

كوتاه ماندن بوته‌هاي آلوده و آماس جوانه‌ها و قسمت‌هاي پاييني ساقه، كاهش فاصله بين گره‌ها، كوچكي و بدشكلي بر گ‌ها و سفيد شدن آنها و ساقه‌هاي آلوده از نشانه‌هاي مهم اين بيماري در روي يونجه مي‌باشد. با وجود اينكه نماتد خاك‌زاد است ولي آسيب و زيان آن بيشتر در روي اندام هوايي ديده مي‌شود و بيشترين محل تجمع آن در روي طوقه بوته‌هاي آلوده است. نماتد در درون ساقه و اندام‌هاي هوايي است و هنگام برداشت نيز همراه علوفه خشك است. در يونجه‌زارهاي توليد نيز به دليل اختلاط بذرها با كاه و كلش آلوده، ميزان قابل توجهي نماتد امكان انتقال در توده بذري را پيدا مي‌كنند. نشانه‌ها در يونجه‌زار به طور معمول به صورت لكه‌اي (Patchy) ديده مي‌شود كه ناشي از كندي حركت نماتد در سطح يونجه‌زار مي‌باشد.

عامل بيماري

عامل بيماري نماتد Ditylenchus dipsaci است. در اين گونه نماتدهاي نر و ماده از نظر ريخت ظاهري با يكديگر تفاوتي ندارند و هر دو كرمي شكل هستند. داراي ميله دهاني ظريف، دم مخروطي و سرپخ و به درازاي تقريبي يك ميل يمتر هستند. مرحله مهاجم آن شامل همه مراحل است ولي مرحله مقاوم نماتد لارو سن چهار آن است كه مي‌تواند در خاك تا مدت‌هاي مديدي بقاء نماتد را حفظ كند.

در اواخر فصل رويش مي‌توان مرحله مقاوم نماتد را در خاك پيدا كرد. بهترين زمان براي كنترل بودن و يا نبودن نماتد در يونجه‌زار 10 تا 15 روز پس از چين‌برداري است. دماي مناسب براي آلودگي به طورمعمول دماهاي زير 20 درجه سلسيوس بوده و خسارت نماتد در مناطق سردسير بيشتر است. در عين حال در مناطق ديگر بيشترين آسيب و زيان را در فصل بهار و پاييز مي‌توان انتظار داشت. چون نماتد در شرايط د ماي بالاتر از 20 درجه سلسيوس فعاليت كمتري خواهد داشت، طول دوره زندگي اين نماتد در شرايط مطلوب روز 23-30 روز مي‌باشد. هر نماتد ماده 300-500 عدد تخم مي‌گذارد. از ديگر شرايط فعاليت نماتد وجود رطوبت بالا و بافت سنگين خاك يونجه‌زار است. چنانچه آبياري پس از چين‌برداري كمتر صورت گيرد جمعيت نماتد تا حد زيادي كاهش مي‌يابد.

كنترل بيماري

استفاده از رقم‌هاي مقاوم شناخته شده‌ي دارا ي تحمل يا مقاومت به نماتد قابل توصيه است. يك سال تناوب و كاشت دو يا سه گياه زارعي غير از بقولات مانند غلات، به‌طور معمو ل جمعيت نماتد را كاهش مي‌دهد. با اين حال، اين كشتزار مي‌تواند به سرعت توسط نماتد در حال حركت با ماشين‌ها و ادوات كشاورزي، حيوانات و يا فاضلاب دوباره آلوده شود. كنترل نماتد يونجه در نظام تناوب با محدود كردن زندگي آن طي چهار سال قابل اجراست. همواره بايد توجه داشت كه ماشين‌ها و ادوات پيش از حركت از جاهاي آلوده به يونجه‌زار سالم پاكسازي شوند.

مديريت تلفيقي نماتد ساقه يونجه

رعايت تناوب دستكم به مدت 3-4 سال و خودداري از كشت يونجه با كشت گياهان زارعي غيرميزبان مانند سيب‌زميني، گوجه‌فرنگي، چغندرقند، ذرت و يا آيش گذاشتن زمين يكي از اصولي‌ترين راهكارهاي كنترل و كاهش تراكم اين نماتد است. با توجه به اينكه آلودگي از راه ساقه‌هاي آلوده انتشار مي‌يابد، حذف ساقه‌هاي آلوده و نيز حذف كامل بقاياي يونجه از بذر با انجام بوجاري بهنگام و مناسب در جلوگيري از انتشار اين نماتد بسيار مؤثر است.

خودداري از كشت بذرهاي يونجه آلوده و يا در صورت لزوم ضدعفوني آنها با استفاده از آب گرم 45 درجه سانتي‌گراد به مدت 30 دقيقه مؤثر است چون نماتدها در سطح بذرها هستند.

در يونجه‌زارهاي آلوده براي جلوگيري از آلودگي بذر انجام دو نوبت سمپاشي با تركيبات ديمتوات 40% به میزان 400 گرم در هكتار در دو نوبت، يكي در هنگام برداشت چين اول و دومي در هنگام وجود بيشينه نماتد توصيه شده است. يكي از مؤثرترين راهكارهاي كنترل اين نماتد استفاده از رقم‌هاي متحمل است. رقم‌هاي يونجه متداول كشت در ايران از جمله همداني، نيك‌شهري، و يزدي به اين نماتد حساس و رقم مائوپايا به نسبت متحمل شناخته شده است. كاهش ميزان رطوبت خاك يونجه‌زار در پيش و پس از برداشت باعث خشبي شدن بافت‌هاي گياه و در نتيجه جلوگيري از حمله نماتد مي‌شود و در نهايت كاهش جمعيت نماتد در خاك را به دنبال خواهد داشت.

علائم خسارت سفیدک سطحی یونجه به چه صورت ظاهر می شود؟

اين بيماري در مناطق گرم و خشك آسيب و زيان‌رساني بيشتري مي‌داشته و در ايران افزون بر يونجه از روي شبدر و اسپرس نيز گزارش شده است. قارچ عامل بيماري دامنه ميزباني گسترده‌اي دارد و از روي 267 جنس و گونه گياهي گزارش شده است. اين بيماري از مناطق مركزي ايران و استان‌هاي فارس، آذربايجان و كرمانشاه گزارش شده است.

نشانه‌هاي بيماري

نشانه‌هاي بيماري به طور معمول به صورت پوشش پودري و سفيدرنگ در سطح اندام‌هاي هوايي به ويژه برگچه‌ها ظاهر مي‌شود كه شامل اندام رويشي قارچ ا ز جمله ميسليوم و كنيديوفر و كنيدي‌هاي قارچ مي‌باشد. با مرور زمان نقاط نارنجي، قهوه‌اي و تيره رنگ در متن پوشش سفيدرنگ ديده مي‌شود كه ظهور مرحله جنسي قارچ عامل بيماري را همراه دارد. به طور معمول اين قارچ بيشتر درون رست (اندوفيت) است و تا لايه مياني (مزوفيل) برگ و ريشه‌ها، قارچ نفوذ مي‌كند.

عامل بيماري

قارچ عامل بيماري در مرحله غيرجنسي Oidiopsis tauricae نام دارد. زمستان‌گذراني قارچ به طور معمول به صورت آسكوكارپ در بقاياي گياهي آلوده مي‌باشد. در بهار آسكوكارپ‌ها با جذب رطوبت ناشي از بارندگي‌هاي بهاره پاره شده و آسك‌ها و آسكوسپورها رها شده و باد آنها را روي يونجه قرار داده و آلودگي‌هاي جديد را سبب مي‌شوند.

كنترل بيماري

در شرايط آلودگي گياهچه‌هاي يونجه مي‌توان از قارچ‌كش‌هاي، گل گوگرد و كاراتان در صورت لزوم استفاده كرد.

بیماری زنگ یونجه را چگونه می توان کنترل کرد

اين بيماري در ايران نيز از مناطق مختلفي مانند دماوند، كرج، اهواز، خوي و مرند و در سال‌هاي از استان گلستان نيز گزارش شده است. بيماري زنگ يونجه، يكي از بيماري‌هاي مهم يونجه به شمار مي‌رود كه در مناطق گرم و مرطوب، آسيب و زيان قابل توجهي به محصول مي‌زند. آسيب و زيان اين بيماري به ويژه در يونجه‌زارهاي توليد بذر بيشتر به چشم مي‌خورد.

نشانه‌هاي بيماري

جوش‌هاي اورديوم به رنگ قرمز قهوه‌اي و به شكل گرد از نشانه‌هاي بارز بيماري مي‌باشد كه در سطح زيرين برگ، دمبرگ و ساقه ديده مي‌شود. هنگامي كه شمار جوش‌هاي زنگ زياد باشد باعث پاره پاره شدن برگ‌ها و ريزش نابهنگام آن‌ها مي‌شود و همچنين ساقه‌هاي يونجه در زماني كه برداشت به تأخير مي‌افتد به شدت مورد تهاجم قرار مي‌گيرد. ميزبان واسط اين قارچ، گياه فرفيون Euphorbia spp مي‌باشد که مرحله Aecia بر روي برگها و ساقههاي آن توسعه يافته، ممكن است موجب مرگ جوانه‌هاي ساقه شود.

عامل بيماري

عامل بيماري زنگ يونجه، قارچ Uromyces striatus است.

كنترل بيماري

يكي از را هكارهاي اصولي رويارويي با اين بيماري، استفاده از رقم‌هاي متحمل و يا مقاوم مي‌باشد، زيرا رقم‌هاي مختلف يونجه واكنش‌هاي متفاوتي را به اين بيماري نشان داده‌اند. همچنين چين‌برداري زودهنگام از ميزان آسيب و زيان‌رساني بيماري جلوگيري مي‌كند.

چرا روی ساقه های یونجه زخم های فرورفته تشکیل می شود؟

آنتراكنوز يك بيماري قارچي است كه گاهي باعث آسيب و زيان‌رساني در مناطق پر بارش مي‌شود. آنتراكنوز در يونجه توسط قارچ‌هاي مختلفي كه منجر به آنتراكنوز بر روي شبدر مي‌شوند، ايجاد مي‌شود. آنتراكنوز از بيماري‌هاي مهم يونجه به شمار مي‌آيد و از يونجه‌زارهاي استان زنجان و نواحي غرب كشور از جمله ابهر، خدابنده، خرم‌دره و سلطانيه گزارش شده است.

نشانه‌هاي بيماري

علائم بيماري در روي رقم‌هاي مختلف به اشكال مختلف بروز مي‌كند. لكه‌هاي نامنظم تيره‌رنگ در روي رقم‌هاي متحمل تا ظهور زخم‌هاي فرور فته بيضي شكل روي ساقه ارقام حساس از شايع‌ترين رقم‌هاي بيماري به‌شمار مي‌آيد. به دنبال ظهور اين لكه‌ها، شاخه‌هاي آلوده زرد رنگ و در نهايت پژمرده و خشكيده مي‌شوند.

نشانه‌ها به شكل فرورفتگي، بيضي شكل منجر به زخم الماس شكل روي ساقه مي‌شوند. اين نقاط كاه مانند با حاشيه تيره‌تر است. در نقاط گسترش بيماري و كمربند ساقه، باعث شاخه‌هاي مرده در تابستان و پاييز مي‌شود. آنتراكنوز همچنين مي‌تواند در محل يك طوقه ايجاد شود. ساقه در سطح طوقه شكسته شده و يك تغيير رنگ به رنگ سياه و سفيد مايل به آبي در قاعده نشان مي‌دهد.

در مراحل پيشرفته بيماري روي لكه‌هاي تيره و قهوه‌اي رنگ نقاط ريز سياه‌رنگي در مركز لكه‌ها ديده مي‌شود كه اندام بارده قارچ يا آسروول (Acervulus) مي‌باشد. گسترش قارچ از شاخه آلوده به قسمت‌هاي زيرين گياه زياد است كه آلودگي‌ها طوقه‌ها و تاج ريشه را دربر دارد كه بسيار همسان نشانه‌هاي ناشي از پوسيدگي‌هاي فوزاريومي و يا پوسيدگي ناشي از قارچ رايزوكتونيا خواهد بود.

عامل بيماري

قارچ عامل بيماري Colletotrichum truncatum مي‌باشد كه در روي بافت‌هاي آلوده توليد بالشتكي فشرده از هيف و ميسيليوم مي‌كند كه به توليد آسروول منجر مي‌شود. بقاي قارچ عامل بيماري از فصلي به فصل ديگر در روي بقاياي گياهي آلوده و تاج گياهان بيمار مي‌باشد. انتشار قارچ در هواي گرم و مرطوب سريعتر صورت گرفته، به‌ويژه اگر شرايط باراني نيز در يونجه‌زار وجود داشته باشد. انتشار بيماري همراه بذر آلوده نيز امكان‌پذير مي‌باشد.

كنترل بيماري

استفاده از رقم‌هاي مقاوم، رعايت موازين بهداشتي پيش و پس از برداشت يونجه از مهمترين اقدام‌هاي قابل توصيه است. پاك كردن ماشين‌ها و ادوات برداشت يونجه از بقاياي گياهي به جا مانده از برداشت قطعه‌ها و كرت‌هاي برداشت شده پيشين، گام مؤثري در كاهش آسيب و زيان‌رساني اين بيماري است. بسياري از رقم‌هاي دستكم داراي مقاومت در سطح متوسط توصيه مي‌شود. اگر يونجه‌زار مشكوك به بيماري آنتراكنوز (سياه تاول) است، بقاياي گياهي پاك پس از برداشت در مزرعه‌هاي آلوده براي به كمينه رساندن گسترش در يونجه‌زارهاي بايد سالم جداسازي شوند.

سایر بیماریهای یونجه

بيماري لكه آجري برگ يونجه

اين بيماري از بيماري‌هاي شايع مناطق گرم و مرطوب مي‌باشد. ميزان آسيب و زيان‌رساني آن در روي رقم يونجه بغدادي تا 80% به‌ويژه در شرايطي كه يونجه‌زار پرپشت و متراكم باشد گزارش شده است.

علائم بيماري

از نشانه‌هاي بارز اين بيماري ظهور لكه‌هاي بيضي شكل آجري رنگ با حاشيه قهوه‌اي روي برگچه‌هاي يونجه است. از به هم پيوستن اين لكه‌ها در شرايط حاد بيمار همه سطح برگ آلوده شده و باعث خشك شدن و در نهايت ريزش برگ‌ها نيز مي‌شود و گاهي كل بوته خشك مي‌شود. بيشينه آسيب و زيان‌رساني به طور معمول در پاييز و زمستان (در شر ايط جنوب كشور) و به ويژه پس از بارندگي كه رطوبت هوا زياد است روي مي‌دهد.

عامل بيماري

عامل بيماري در ريخت غيرجنسي به نام Stemphylium botryosum از خانواده Dematiaceae مي‌باشد. كنيديوفرها قهوه‌اي به نسبت كمرنگ و اغلب ساده و منشعب هستند. كنيديوم‌هاي Dictyosporae مربعي يا مستطيلي با گوشه‌هاي گرد و بيشترشان ريخت نامنظمي دارند. مرحله انگلي قارچ، ريخت غيرجنسي آن است و ريخت جنسي آن زندگي پوره زيستي (ساپروفيتي) دارد. عامل بيماري چندخوار است و حدود 50 ميزبان دارد. انتشار و گسترش بيماري در يونجه‌زار به وسيله كنيديوم‌ها صورت مي‌گيرد. كنيديوم‌ها پس از استقرار روي برگ و در شرايط مرطوب جوانه زده و پس از نفوذ ميسليوم قارچ در بافت برگ، لكه‌هاي كوچك آجري رنگ با هاله قهوه‌اي پس از 3-4 روز ظاهر مي‌شود. دوام قارچ بر روي بقاياي گياهي آلوده و بذر صورت مي‌گيرد.

كنترل بيماري

در مواردي كه خطر شيوع آلودگي محصول را تهديد كند برداشت محصول پس از ظهور نخستين لكه‌ها از گسترش قارچ و در نهايت از خشك شدن و مرگ بوته‌ها جلوگيري مي‌كند. كشت رقم‌هاي مقاوم يا متحمل كه مقاومت بيشتري نسبت به لكه آجري داشته باشد ضرورت دارد و لكه‌ها روي آن كمتر گسترش و در نهايت به افزايش ميزان محصول كمك خواهد كرد.

پوسيدگي اسكلروتينيايي ساقه

نشانه‌هاي بيماري

ساقه گياهان به رنگ زرد تبديل شده و سپس پژمرده و مي‌ميرند. رشد ميسليوم كركي سفيد در آب و هواي مرطوب و خنك، در ساقه‌هاي پايين‌تر و طوقه قابل ديدن است. ساقه‌هاي آلوده در پايه نرم و له مي‌شوند. آلودگي طوقه منجر به مرگ گياه مي‌شود. سختينه (اسكلروت) كوچك، سخت، سياه و سفيد در درون بافت ساقه و طوقه توليد مي‌شود. پوشش برف در طول زمستان رشد اسكلروتينيايي طوقه و پوسيدگي ساقه را افزايش مي‌دهد. آسيب و زيان‌رساني قارچ اسكلروتينيايي ساقه در يونجه كمتر از شبدر است.

روش كنترل

شخم عميق براي زيرخاك كردن سختيه قارچ اسكلروت و همچنين استفاده از بذر بدون سختينه قارچ براي جلوگيري از ايجاد اين بيماري قابل توصيه است. تناوب يونجه با گياهان خانواده غلات يا گياهان باريك برگ علوفه‌اي در مناطقي كه در آن قارچ اسكلروتينيا شديد بود، سه تا چهار سال پيش از كاشت دوباره حبوبات علوفه‌اي انتظاركشيد.

بيماري ويروس موزائيك يونجه

اين ويروس از جمله ويروس‌هاي بذرزاد (seed-born) به شمار مي‌آيد. در ايران بررسي روي ويژگي‌ها و پراكنش اين ويروس در يونجه‌زارها ي استان خراسان صورت گرفته است.

نشانه‌هاي بيماري

در روي يونجه نشانه‌هاي آلودگي به ويروس بيشتر با ظهور لكه‌هاي موزائيك Mottle و بدشكلي‌هاي مشخص (تيپيك) در روي برگچه‌ها و كوتولوگي شديد در روي بوته‌هاي در حال رشد همراه است. هنگامي‌كه بوته‌ها بالغ مي‌شوند نشانه‌هاي آلودگي نيز كاهش يافته و محو مي‌شوند. گره‌زايي در روي ريشه‌هاي آلوده و بقاياي بوته‌ها در زمستان كاهش مي‌يابد. دامنه ميزباني اين ويروس خيلي زياد است. در يونجه توليد حالت موزائيك و گاهي چروكيدگي برگ و كوتولگي بوته‌ها مي‌كند. در لوبيا چشم بلبلي حالت ابلقي در برگ‌ها ايجاد مي‌كند. در لوبيا توليد نقاط زرد در متن برگ‌ها مي‌كند. در نخود ايراني موجب قهوه‌اي شدن آوندهاي آبكشي و ايجاد پژمردگي مي‌شود.

كنترل بيماري

بهترين راه كنترل و جلوگيري از آسيب و زيان‌رساني اين بيماري استفاده از بذرهاي بدون ويروس مي‌باشد. البته در جهان روي توليد برگه‌ها و رقم‌هاي مقاوم به شته نيز بررسي‌هاي فشرده‌اي در دست انجام مي‌باشد تا از انتقال ويروس در روي ميزبان نيز جلوگيري شود.

The post آفات و بیماریهای یونجه appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.

نشانه‌هاي کمبود عناصر غذایی و مقادیر کود مورد نیاز براي محصول یونجه در مناطق با شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک در جدول زیر ارائه شده است.

کمبود عناصر ماکرو

علائم کمبود نیتروژن در یونجه به چه صورت بروز می کند؟

با توجه به ميزان پايين مواد آلي و در پي آن نيتروژن خاك، مصرف اين عنصر در خاك‌هاي كشور ضروري مي‌باشد. توليدات گياهي در بسياري از اراضي خشك و نيمه خشك و به ويژه اراضي شور اغلب به دليل كمبود نيتروژن داراي محدوديت است. استفاده از كودهاي شيميايي نيتروژني در اين اراضي باعث شور شدن بيشتر مي‌شود و مصرف اين كودها از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نمي‌باشد. از سويي اصلاح خاك‌هاي شور نيز به جز در مورد كشت‌هاي پر درآمد، به دليل صرف هزينه‌هاي بسيار زياد در عمل امكان‌پذير نيست. از سوي ديگر فرآيند تثبيت زيستي نيتروژن بسيار كارآمدتر از كودهاي شيميايي است. گونه‌ها و رقم‌هاي گياهي كه توان تحمل بيشتري در برابر شوري داشته شور و لب شور كارايي جذب نيتروژن توسط ريشه‌هاي يونجه كاهش مي‌يابد و براي دستيابي به بيشينه عملكرد مورد انتظاره ميزان نيتروژن مصرفي بايد 20 درصد بيشتر از اراضي غير شور باشد. استفاده از باكتري‌هاي سينوريزوبيوم مليلوتي نقش موثري در افزايش تثبيت زيستي نيتروژن دارد. در بين كودهاي نيتروژنه استفاده از نيترات آمونيوم باعث افزايش كارايي مصرف نيتروژن در گياه مي‌شود و توان تثبيت آن نيز افزايش مي‌يابد.

با اين وجود پيش از هنگام كاشت ميزا ن 50 كيلوگرم اوره يا 75 كيلوگرم نيترات آمونيم در هكتار توصيه مي‌شود. البته با توجه به اينكه ميزان عناصر غذايي خاك از مهمترين عوامل مؤثر در تعيين نياز غذايي گياه به شمار مي‌آيد، بهتر است هر ساله پيش از مصرف كود اقدام به نمونه‌گيري و تجزيه خاك كرد. در صورت آغشته كردن بذر يونجه به باكتري‌هاي تثبيت كننده نيتروژن، افزایش 15-10 كيلوگرم نيتروژن در هكتار در هنگام كشت يونجه كافي خواهد بود. اين ميزان نيتروژن موجب رشد سريع يونجه‌هاي جوان شده خاك و گره‌هاي روي ريشه نيز به خوبي تشكيل مي‌شوند. بهترين واكنش يونجه به pH خاک در محدوده 7/2 خواهد بود.

چرا حاشیه برگهای پیر یونجه صورتی می شود؟

حد بحراني پتاسيم حدود 1/75 درصد در ماده خشك گياهي است. گاهي ميزان بيش از 2/5 درصد نيز براي افزايش عملكرد توصيه مي‌شود. ميزان اين عنصر در يونجه با افزايش سن گياه كاهش مي‌يابد و بيشينه ميزان آن در طول دوره رويشي ديده مي‌شود و در مرحله گل‌دهي و دانه بستن از ميزان آن كاسته مي‌شود.

ميزان پتاسيم در قسمت‌هاي مختلف گياه متفاوت است، به طوري كه در ساقه حداكثر ميزان و در برگ بيشتر از ريشه مي‌باشد. يونجه مانند ديگر بقولات علوفه‌اي نياز پتاسيمي بالايي دارد و با برداشت محصول زياد، مقادير قابل توجهي پتاسيم از خاك خارج مي‌شود. از سوي ديگر با وجود آنكه يونجه داراي شبكه ريشه‌اي عميق و گسترده است و مي‌تواند با در اختيار داشتن حجم زيادي از خاك، پتاسيم مورد نياز خود را تأمين كند، كمبود پتاسيم در يونجه‌زارها قابل تشخيص بوده و در اين شرايط تراكم محصول در يونجه‌زار كم است و به علت كاهش فعاليت آنزيم تثبيت كننده، نيتروژن غير پروتئيني در گياه تجمع مي‌يابد.

رابطه مستقيمي بين ميزان جذب نيتروژن و پتاس وجود دارد؛ به‌طوريكه با جذب بيشتر نيتروژن اندام‌هاي رويشي فعال‌تر شده و پتاس بيشتري نياز دارند. در خاك‌هاي شور از سولفات پتاسيم و در ديگر خاك‌ها از كلرور پتاسيم استفاده مي‌شود. يونجه در غلظت 140-120 (پي‌پي‌ام) خاك بهترين رشد را دارد كه معادل 50 كيلوگرم در هكتار كود پتاسه خواهد بود.

نشانه‌هاي كمبود پتاسيم

نشانه‌ها در آغاز در برگ‌هاي پايين‌تر به عنوان لكه‌هاي سفيد كوچك در امتداد حاشيه برگ ظاهر مي‌شود. مناطق بين لكه‌ها در نهايت به نوبه خود زرد شده و از بين مي‌روند. حاشيه‌هاي برگ‌هاي پيرتر نيز ممكن است مايل به رنگ صورتي و قهوه‌اي مايل به زرد و سپس تبديل به رنگ قهوه‌اي شوند. برگچه‌ها به صورت فنجاني به سمت پايين متمايل مي‌شوند و در صورت تشديد كمبود، برگ‌ها مي‌ريزند.

روش كنترل

كوددهي با توجه به نتايج آزمون خاك براي بهبود بازده و عملكرد گياه قابل توصيه است. افزون بر اين با افزودن پتاسيم، بقا يونجه در زمستان نيز ممكن است بهبود يابد.

چرا رنگ برگهای یونجه سبز تیره مایل به بنفش می شود

در صورتي كه گياه دچار كمبود فسفر شود برگ‌ها به رنگ سبز تيره و يا بنفش درآمده و از نوك آغاز به خشك شدن مي‌كند. همچنين گره‌زايي متوقف شده و احتمال و سرمازدگي در گياه زياد مي‌شود.

اين عنصر باعث گسترش نظام ريشه‌اي گياه شده و عملكرد محصول را افزايش مي‌دهد. در اثر استفاده از كودهاي فسفره مقاومت گياه نسبت به آفات و بيماري‌ها بيشتر مي‌شود.

ميزان كاربرد كود فسفره بستگي زيادي به ميزان فسفر قابل جذب در خاك و ميزان محصول برداشت شده يونجه دارد. از اين رو براي برداشت بيشينه محصول يونجه از خاك‌هايي كه ميزان فسفر آنها در سطح پاييني قرار دارد 90 تا 100 كيلوگرم فسفر مورد نياز است، درحاليكه يونجه به احتمال تنها 35 كيلوگرم آن را از خاك جذب مي‌كند.

كودهاي فسفردار را مي‌توان در پاييز پيش از كاشت يا به صورت نواري در عمق 25 سانتي‌متري پخش كرد. در سال‌هاي بعد نيز بهتر است كودهاي فسفره پس ا ز نخستين چين‌برداري در بهار به زمين داده شوند. بيش از 85 درصد اراضي استان آذربايجان شرقي داراي كمبود فسفر مي‌باشند و مصرف اين عنصر نقش موثري در افزايش عملكرد و بهبود كيفيت اين محصول دارد.

در روش کشت دستپاش یونجه در سال نخست کود فسفاته پیش از کشت مصرف شده و با خاك مخلوط می‌شود، ولی در سال‌هاي بعد و در صورت نیاز، بعد از چین نخست، کود در سطح مزرعه توزیع شده و با با خاك مخلوط می‌شود. در صورتی‌که کشت به صورت خطی باشد بهتر است کودهاي فسفاته نیز به صورت نواري و در بین ردیف به فاصله چند سانتی متري از خطوط کشت مصرف شود. در مورد کودهاي فسفره بر حسب این که کدام یک از کودهاي فسفات آمونیوم و یا سوپرفسفات تریپل در دسترس باشد تنها یکی از آن ها استفاده می‌شود.

علائم کمبود کلسیم در یونجه به چه صورت ظاهر می شود؟

کلسیم در ساختمان دیواره سلولی، ساخت پروتئین‌ها، اقتصاد مصرف آب، تشکیل غده روي ریشه و تثبیت نیتروژن ، رشد و توسعه ریشه‌ها و نیز عملکرد آن نقش مؤثر دارد. مقدار مطلوب کلسیم در یونجه حدود یک درصد است. نتایج برخی بررسی‌ها نشان می دهد که برداشت پنج تن یونجه خشک با جذب 75 کیلوگرم کلسیم از خاك همراه است. واکنش، ظرفیت تبادل کاتیونی خاك، قلیاییت زیاد و مقادیر کلسیم موجود در مواد مادري خاك از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب کلسیم در خاك هستند. به نظر می‌رسد میزان تحمل یونجه در خاك‌هاي اسیدي به عناصر آهن، منگنز و آلومینیم با مقدار کلسیم جذب شده در ارتباط باشد. در این خاك‌ها که غلظت زیاد این عناصر سبب کاهش رشد نخستین یونجه می‌شود. مصرف آهک افزون بر تأمین کلسیم کافی، از توانایی انحلال این عناصر می‌کاهد. همچنین توانایی دسترسی فسفر و مولیبدن را افزایش داده و به این ترتیب محصول را نیز افزایش می‌دهد. به دلیل آهکی بودن بیشتر خاك‌هاي زیر کشت یونجه در مناطق گوناگون کشور، کمبود آن مطرح نیست. مصرف بیش از حد نیاز کودهاي پتاسیمی در برخی خاك‌ها احتمال کمبود کلسیم را به دنبال دارد. در شرایط کمبود کلسیم، جوان‌ترین و پیرترین برگ‌هاي گیاه یونجه تحت تأثیر قرار می‌گیرند، در این شرایط رشد یونجه و میزان تثبیت نیتروژن کاهش می‌یابد، بوته‌هاي جوان یونجه دچار مرگ زمستانی شده و یا در طول خشکی تابستان از بین می‌روند. در خاك‌هاي با pH کمتر از 6 مصرف مواد آهکی به صورت مخلوط با خاك، دو تا سه هفته یا بهتر است یک سال پیش ازکاشت مناسب انجام شود. بررسی‌ها نشان داده است که یونجه براي تولید یک محصول خوب، به مقدار 450 الی 600 کیلوگرم سولفات کلسیم براي رشد مناسب خود در خاك‌هاي دچار کمبود نیاز دارد. در برخی مناطق با مصرف 600 کیلوگرم در هکتار سولفات کلسیم، رشد و عملکرد مزرعه یونجه بسیار مطلوب بوده است.

علامت کمبود منیزیم در یونجه چیست؟

منیزیم تنها عنصر معدنی تشکیل دهنده مولکولی کلروفیل بوده و در فرآیند فتوسنتز نقش مهمی دارد. این عنصر فعال کننده بیشتر سیستم‌هاي آنزیمی مؤثر در متابولیسم کربوهیدرات‌ها، انتقال قندها، متابولیسم نیتروژن و ساخت اسیدهاي نوکلئیک و انتقال فسفر در گیاه است.

مقدار مطلوب این عنصر در یونجه حدود 0/3 تا یک درصد  گزارش شده است. اگر مقدار منیزیم در برگ خشک گیاه کمتر از 0/3 درصد باشد کمبود منیزیم اتفاق می‌‌‌افتد. واکنش، ظرفیت تبادل کاتیونی خاك، رقابت‌هاي کاتیونی موجود در محلول خاك، مقادیر منیزیم موجود در کانی هاي اولیه تشکیل دهنده خاك و نسبت هاي تعادلی منیزیم و منگنز از مهم ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب منیزیم در خاك هستند.

کمبود این عنصر بیشتر در خاك هاي شنی، خاك هاي اسیدي، خاك‌هاي آهکی با نسبت بالاي پتاسیم و کلسیم به منیزیم مشاهده می‌شود. مصرف بیش از حد کودهاي پتاسیمی در خاك‌هاي شنی نیز سبب کاهش جذب منیزیم می‌شود به طوري که گاه مصرف کودهاي منیزیمی نیز اثرات سوء زیادي پتاسیم را جبران نمی‌نماید. در شرایط کمبود منیزیم، کلروز در وسط برگچه‌ها ظاهر شده اما حاشیه برگچه‌ها به حالت سبز باقی می‌مانند. در صورت تشدید کمبود، نشانه‌هاي یاد شده از برگ‌هاي پیر به برگ‌هاي جوان گسترش می‌یابد و رشد گیاه را محدود می‌سازد. نسبت پتاسیم به منیزیم نیز از عوامل مهم در افزایش محصول یونجه است و اگر این نسبت از 15 بیشتر شود، موجب آشکارشدن بیماري سوء تغذیه در دام یا حتی هیپومنگنزیمیا می‌شود. همچنین زیادي نیتروژن و پتاسیم و کمبود منیزیم سبب ایجاد بیماري تتانی یا کزاز علفی در دام می‌شود. تأثیر مصرف کودهاي پتاسیمی بر کاهش جذب کلسیم و منیزیم در جدول زیر نشان داده شده است.

براي رفع کمبود این عنصر می‌توان از کودهاي منیزیمی از قبیل سولفات منیزیم و سولفات پتاسیم – منیزیم استفاده نمود (مصرف خاکی 250 کیلوگرم در هکتار سولفات منیزیم هم زمان با کشت در شرایط کمبود بسیار شدید مؤثر خواهد بود).

عناصر کم مصرف

علامت کمبود آهن در یونجه به چه صورت ظاهر می شود

این عنصر در ساخت کلروفیل، تولید کربوهیدرات‌ها، تنفس و به عنوان کاتالیزور در برخی از مراحل تثبیت نیتروژن و تبدیل نیتروژن نیتراتی به اسیدهاي آمینه نقش حیاتی دارد. غلظت آهن در برگ هاي یونجه حدود 150 میلی‌گرم در کیلوگرم است. بالا بودن pH خاك، زیادي بی‌کربنات، آبیاري سنگین و تهویه نامناسب خاك، پایین بودن مقدار مواد آلی خاك، تراکم خاك و غلظت زیاد فسفر و روي قابل جذب، از عوامل مؤثر در ایجاد کمبود آهن در گیاه هستند. در خاك‌هاي آهکی به دلیل ایجاد ترکیبات غیرقابل حل آهن در خاك، در خاك‌هاي خنثی و قلیایی گاهی به دلیل بالا بودن غلظت فسفر در خاك، کمبود آهن دیده می‌شود. نشانه کمبود آهن در برگ جوان یونجه، ایجاد کلروز بین رگبرگ‌هاست. گاهی ممکن است برگ ها دچار کمبود از لحاظ زیادي آهن کل (به علت زیادي آهن سه ظرفیتی) باشند. براي رفع کمبود آهن در محصول یونجه استفاده از محلول‌پاشی با غلظت پنج در هزار توصیه می‌شود. استفاده از مواد آلی از دیگر روش‌هاي تأمین آهن مورد نیاز گیاهان است که به طور مستقیم از راه آزادسازي آهن موجود در ساختار سلولی ترکیبات آلی پس از فرآیند تجزیه این مواد و همچنین به طور غیر مستقیم از راه افزایش فعالیت هاي میکروبی خاك و ترشح اسیدهاي آلی در تأمین آهن نیازمند گیاه مؤثر هستند. در اراضی خشک و نیمه خشک مقدار مواد آلی خاك بسیار کم است. استفاده از کودهاي آلی یکی از مهم ترین راه هاي حفظ بیلان کربن آلی خاك، چرخش طبیعی مواد و عناصر در بوم نظام‌هاي کشاورزي است. افزودن ماده آلی به خاك از جمله کود دامی افزون بر اینکه سبب بهبود وضعیت فیزیکی خاك می‌شود، داراي عناصر غذایی پرمصرف مانند نیتروژن، فسفر، پتاسیم، منیزیم و گوگرد و همچنین عناصر کم مصرف از جمله آهن، روي و مس نیز هستند.

نشانه های کمبود منگنز در یونجه به چه صورت ظاهر می شوند

این عنصر در ساخت کلروفیل، واکنش‌هاي انتقال الکترون، واکنشهاي اکسیداسیون و احیا و نیز در جذب و مصرف مولیبدن و همچنین مصرف نیتروژن به عنوان فعال‌کننده سیستم‌هاي آنزیمی نقش دارد. واکنش خاك، تغییرات سریع شرایط رطوبتی خاك و غلظت زیاد پتاسیم، آهن، مس و روي قابل جذب از مهم ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب منگنز در خاك هستند. حد مطلوب غلظت این عنصر در برگ‌هاي گیاه یونجه 100 میلی‌گرم در کیلوگرم است. کمبود منگنز در خاك‌هاي آهکی با فسفر فراوان مشاهده می‌شود. اگرچه نقش منگنز در فرآیند غده‌سازي و تثبیت نیتروژن کاملاً شناخته شده نیست، اما کمبود آن موجب کاهش تثبیت نیتروژن و عملکرد یونجه می‌شود. براي برداشتن کمبود منگنز می‌توان سولفات منگنز را به صورت محلول‌پاشی با غلظت سه تا چهار در هزار یا حدود 35 تا 40 کیلوگرم در هکتار به صورت خاکی مصرف نمود.

علامت کمبود روی در یونجه چیست؟

روي از عناصر کم مصرف ضروري در ساخت پروتئین‌ها بوده، به عنوان کاتالیزور در واکنش‌هاي اکسیداسیون و احیا در بسیاري از سیستم‌هاي آنزیمی و ساخت هورمون رشد نقش دارد. واکنش خاك، مقدار مواد آلی موجود در خاك، زهکشی نامناسب و مقادیر مس، منگنز و منیزیم قابل جذب از مهم ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب روي در خاك هستند. غلظت نیازمند روي در گیاه یونجه بین 25 تا 75 میلی‌گرم در کیلوگرم است. در خاك‌هاي آهکی با غلظت زیاد فسفر و خاك‌هاي فاریاب با آب هاي داراي کربنات و بیکربنات، کمبود روي مشاهده می‌شود. در این شرایط، برگ‌ها به رنگ زرد و گاهی نکروزه در می‌آید، رشد گیاه کاهش یافته و تولید ساقه‌هاي ثانویه متوقف می‌شود و بوته‌هاي قدیمی از رشد باز می‌مانند. در شرایط کمبود روي جذب آب توسط گیاه کم می‌شود. مصرف سولفات روي به صورت محلول‌پاشی با غلظت سه تا چهار در هزار و یا مصرف آن به میزان 35 تا 40 کیلوگرم در هکتار پیش از کاشت براي رفع کمبود و سرعت رشد گیاه مؤثر است. نشانه‌هاي ظاهري کمبود روي در گیاه یونجه، در تصویر زیر ارائه شده است.

علامت کمبود مس در یونجه چگونه ظاهر می شود؟

مس در فرآیندهاي آنزیمی، واکنش هاي اکسیداسیون و احیا، تشکیل کلروفیل و فرآیند فتوسنتز نقش دارد. یونجه از جمله گیاهان حساس به کمبود مس است. حد مطلوب غلظت مس در برگ گیاه یونجه 20 میلی‌گرم در کیلوگرم و در ساقه آن به طور میانگین 13 میلی‌گرم در کیلوگرم است. واکنش خاك، مقدار مواد آلی خاك، مقدار مس موجود در مواد مادري و غلظت فسفر، روي و آهن قابل جذب خاك از مهم ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب مس در خاك هستند. در خاك‌هاي داراي بافت ریز، بیشتر خاك هاي سبک و در خاك‌هاي آلی غلظت مس قابل جذب پایین است. در صورت ایجاد کمبود مس، ساقه‌هاي جوان و برگچه‌ها پژمرده شده، بخش بزرگی از ساقه‌هاي انتهایی گیاه می‌میرند و گلدهی متوقف می‌شود. در دام‌هایی که مقدار مس در علوفه مورد تغذیه آن‌ها پایین است، نوعی کم خونی به نام آنمیا ایجاد می‌شود که رشد و فربه شدن را کند می‌کند. براي برداشتن کمبود این عنصر، مصرف سولفات مس به صورت محلول‌پاشی با غلظت دو در هزار و یا به میزان 25 کیلوگرم در هکتار به صورت مصرف خاکی هم زمان با کشت پیشنهاد می‌شود. اثرات باقی مانده این کودها تا سه سال بعد از مصرف مشاهده می‌شود.

کمبود بور در یونجه به چه صورت ظاهر می شود؟

بور در ساختمان غشاي سلولی، توسعه دیواره سلولی، متابولیسم نیتروژن و انتقال کربوهیدرات‌ها، جذب آب در سلول، تولید و جوانه‌زنی گرده و رشد و توسعه سلول‌ها نقش دارد. گیاه یونجه نسبت به کمبود این عنصر حساسیت زیاد دارد. حد مطلوب غلظت آن در گیاه یونجه 50 میلی‌گرم در کیلوگرم است. آب و هواي خشک، پیدایش کمبود بور را که اغلب در خاك‌هاي آهکی در شرایط کمبود مواد آلی روي می‌دهد را تشدید می‌کند. واکنش خاك، آبشویی خاك، فقر مواد آلی خاك، رطوبت اندك خاك، کمبود مقادیر نیتروژن قابل جذب خاك و مقادیر کلسیم و پتاسیم خاك از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب بور در خاك هستند. مقدار این عنصر در مواد آلی خاك بیشتر بوده و واکنش پایین خاك به علت کاهش فعالیت ریزجانداران، آزاد شدن بور از مواد آلی را کاهش می‌دهد. در شرایط کمبود بور ساقه اصلی یونجه به تدریج ازبین میرود، شاخه‌هاي جانبی گاهی در بالاي ساقه اصلی توسعه یافته و ظاهر گیاه را بدشکل می‌کنند. رشد برگ‌ها کم شده و از تعداد آن‌ها کاسته می‌شود و تراکم قند و نشاسته در آن‌ها افزایش می‌یابد. بدشکل شدن جوانه انتهایی، کلروز و ایجاد روزت در انتهاي رشد از نشانه‌هاي دیگر کمبود بور هستند. کمبود این عنصر سرانجام موجب کاهش کمیت و کیفیت محصول می‌شود.

براي رفع کمبود بور می‌توان به صورت محلول‌پاشی با غلظت دو در هزار و یا مصرف 25 کیلوگرم در هکتار اسید بوریک پیش از کاشت به همراه سایر کودها استفاده نمود. مصرف این کودها به صورت سرك یا بعد از هر چین نیز در کاهش کمبود بور مؤثر است. در مزارعی که یونجه با یک محصول غله‌اي یکجا کشت می‌شوند، کودهاي یاد شده را بهتر است بعد از برداشت غله مصرف نمود، چرا که غلظت بور مناسب براي یونجه ممکن است براي گیاه غله اثر سمی داشته باشد. همچنین مقدارمصرف بور، در مناطق داراي بارندگی یا آبیاري زیاد بیشتر است. نشانه‌هاي کمبود بور عبارت اند از زردي و یا برنزه‌اي شدن برگ، که پس از تغییر رنگ مایل به قرمز در راستاي حاشیه برگچه و سطح زیرین جوان‌ترین برگ ها به طور کامل توسعه پیدا می‌کند. در پایان سطح بالایی برگ نیز تبدیل به رنگ زرد مایل به قرمز یا قرمز می‌شود. برگ‌هاي پایین‌تر سبز باقی می‌ماند. شاخه‌هاي بالایی گیاه به دلیل گره‌هاي کوتاه و نقطه در حال رشد ممکن است از بین برود. کمبود شدید بور مانع از به گل رفتن گیاهان یا برهم خوردن تنظیمات پر شدن دانه می‌شود. از بین رفتن یونجه در اثر یخبندان اول فصل زمستان می‌تواند نشانه اي از کمبود بور باشد.

علائم کمبود مولیبدن در یونجه به چه صورت ظاهر می شود؟

یونجه از جمله گیاهانی است که نسبت به مولیبدن عکس العمل مثبت نشان می‌دهد. این عنصر در فعال‌سازي ریزوبیوم‌ها براي تثبیت همزیستی نیتروژن، تبدیل نیتروژن نیتراتی به نیتروژن آمینه و ساخت پروتئین‌ها در گیاه یونجه نقش دارد. حد مطلوب مولیبدن براي گیاه یونجه 1 تا 5 میلی‌گرم در کیلوگرم ماده خشک تعیین شده، از این رو در غلظت‌هاي کمتر از یک میلی‌گرم مولیبدن بر کیلوگرم ماده خشک کمبود این عنصر در گیاه محتمل است. واکنش خاك، آبشویی خاك، شرایط رطوبتی خاك و مقدیر فسفر، گوگرد و نیتروژن قابل جذب موجود در خاك از مهم ترین عوامل مؤثر بر قابلیت جذب مولیبدن در خاك هستند. واکنش خاك از جمله عواملی است که در میزان جذب این عنصر تأثیر می‌گذارد. هرچه واکنش خاك اسیدي‌تر باشد، احتمال آشکار شدن کمبود آن بیشتر است. پژوهشگران نشان دادند که یونجه زمانی به مصرف مولیبدن پاسخ نشان می‌دهد که واکنش خاك حدود 5 تا 6 باشد. زیادي گوگرد در خاك به دلیل کاهش واکنش خاك و رقابت آنیونی آن با مولیبدن، از جذب آن می‌کاهد. در صورت پیش آمدن کمبود مولیبدن، غلظت نیتروژن برگ‌ها افزایش می‌یابد، برگ‌هاي بالایی به رنگ سبز روشن و برگ‌هاي پایینی به حالت کلروز (سفید شدگی کامل نوك و مرکز برگچه ها) و در پایان به صورت نکروز درمی‌آیند و گلدهی به شدت محدود می‌شود و گاهی به دلیل نقش این عنصر در تثبیت نیتروژن هوا، نشانه‌هاي کمبود آن همانند نشانه‌هاي کمبود نیتروژن است. غلظت 0/50 میلی‌گرم در کیلوگرم مولیبدن در خاك براي رشد یونجه مناسب است. براي برداشتن کمبود مولیبدن در خاك‌هاي با واکنش پایین، از آهک می‌توان استفاده نمود. مصرف خاکی 1 تا 2 کیلوگرم از کودهاي مولیبدات سدیم یا آمونیوم در هکتار، هم زمان با کشت نیز می‌تواند مؤثر باشد. با توجه به آهکی بودن بیشتر خاك هاي زیر کشت یونجه کمبود این عنصر به ندرت قابل مشاهده است.

The post کمبود عناصر غذایی یونجه appeared first on دانش سبز، آموزشگاه آنلاین کشاورزی.